Кіріспе

Еске алу төртбұрышы – Нью-Хейвендегі (Коннектикут штаты) Йель университетінің студенттер үйі орналасқан төртбұрышы. 1917 жылы Йель колледжі үшін қажетті студенттік жатақтарды салу мақсатымен тапсырыс берілген, бұл Йельдің алғашқы колледждік готика стиліндегі ғимараты және кейіннен университет үшін тағы он ірі ғимаратты жобалаған Джеймс Гэмбл Роджерстің алғашқы жобасы болды. Төртбұрышта Сайбрук колледжі мен Бранфорд колледжі орналасқан, бұл Йельдегі алғашқы он тұрғын колледждің екеуі. Йель университетінің колледждік жүйесі негізінен Ұлыбританиядағы Оксфорд және Кембридж университеттерінің тұрғын үй және оқу колледждерінің Оксбридж үлгісінен шабыттанды. Ғимаратты Анна М. Харкнесс 1916 жылы қайтыс болған, Йель колледжінің түлегі Чарльз В. Харкнестің естелігіне арнап сыйға тартты. Чарльздың інісі Эдвард Харкнесс он бес жылдан кейін Йельдің тұрғын колледж жүйесінің басты демеушісіне айналды, бұл оның екі тұрғын колледжін құру үшін Еске алу төртбұрышын ішінара қайта құруды қажет етті. Ғимараттың батыс жағындағы ірі тас мұнара Чарльз Харкнестің құрметіне аталды, оның естелігі мұнараның шіркеуінде сақталған.

Ғимарат

Құрылыс 1917 жылы, Йельдің Нью-Хейвендегі алғашқы ғимаратының құрылғанына екі жүз жыл толуына орай басталды және 1921 жылы аяқталды. Алғаш салынғанда төртбұрыш 630 студентке арналған жатақ бөлмелерін, асхананы және жеті ауланы қамтыды. Йельде жиі кездесетін сәулеттік мотив – құрғақ бекініштер алғаш рет осы ғимаратта қолданылды. Үш аула – Киллингворт, Сайбрук және ең ірісі Бранфорд – мектептің негізіне үлкен әсер еткен Коннектикут қалаларын еске салады, ал төртіншісі, Врексам ауласы, Йельдің бейіті орналасқан Уэльстің Врексам қаласын еске салады. Қалған үш аула, ғимараттың оңтүстік жағында орналасқан және қазір Бранфорд колледжінің құрамындағы, Йель колледжіндегі ерте пікірсайыс қоғамдарының құрметіне аталған: «Бірліктегі бауырлар» ауласы, Линония ауласы және Каллиопе қоғамының атымен аталған Каллиопе ауласы. Оңтүстік жаққа қараған аулалардың қабырғалары солтүстік жақтағылардан бірнеше қабат төмен, бұл төртбұрыштың барлық ашық кеңістіктерін теңдей жарықпен толтыруға мүмкіндік береді. Г. Оуэн Бонавит әрбір студенттік бөлмеге арналған ерекше суреттелген шыны терезелерді жобалады.

Мектепке кірігу

1921 жылдан 1929 жылға дейін ғимарат Йель колледжінің соңғы курс студенттеріне арналған. 1928 жылы Эдвард Харкнестің сыйлығы Йельдің студенттік колледж жүйесін құруға негіз болды, ал оның ғимараттары да Роджерс жоспарлап, жобалады. Роджерс төртбұрышты екі студенттік колледжге – Сайбрук пен Бранфордқа – бөлді, олардың аттарындағы аулалары ескерілді, және шеберлер үйлері, оқытушылар жатақтары және асханалар сияқты орташа өлшемді құрылыстар салынды. Жаңару барысында төртбұрыштың ортасындағы студенттік бөлмелерден тұратын "Алтын жағалау" Сайбрук колледжінің асханасын салу үшін кеңейтілді. Колледждер 1933 жылдың 25 қыркүйегінде есігін ашты.

Ықпал

Мемориалдық төртбұрыш Йельдің тұрғын колледж жүйесі үшін үлгі болды. Алғаш рет «Төртбұрышты жоспар» деп жарияланғанда, колледждер ортақ аула мен асхана дизайны негізінде салынды. Мемориалдық төртбұрышта салынған екі колледжге қоса, Джонатан Эдвардс, Давенпорт, Калхун, Трумбулл және Беркли колледждері де сол Колледждік готика стилінде салынды. Мемориалдық төртбұрыштағы алғашқы жұмысының нәтижесінде Роджерс 1920-1930 жылдар аралығында Йельдің орталық кампусының де-факто сәулетшісіне айналды: он ерте тұрғын колледждің сегізін оның жобасы бойынша салды, сондай-ақ Стерлинг Мемориалдық кітапханасы, Стерлинг құқық ғимараты және Аспирантура залы да оның еңбектерінің нәтижесі болды. Роджерспен бірге Мемориалдық төртбұрышта жұмыс істеген көптеген шеберлер, оның ішінде Г. Оуэн Бонавит және темірші Сэмюэл Йеллин, осы кейінгі ғимараттарды салуға да шақырылды. Бұл төртбұрыш бүкіл АҚШ-та қолданылған Колледждік готика стилінің және 20 ғасырдағы ірі тұрғын кампустардың, соның ішінде Гарвард колледжі мен Райс университетінің пайда болуына ықпал етті. Әсіресе, Чикаго университетінде студенттік кампус құру жоспарлары Мемориалдық төртбұрышқа көп сілтеме жасады.