Кіріспе
Джон Уильям Олдридж (John William Aldridge, 18 қыркүйек 1958 жылы туған) – бұрынғы футболшы және менеджер. Ол 1980-жылдардың соңында ағылшын клубы «Ливерпуль» сапында өте танымал болған, рекордтық гол соққан шабуылшы. Оның Футбол лигасы бойынша 330 голы ағылшын футболы тарихында алтыншы орында тұр. Карьерасының басында ол төменгі лигаларда өсіп, бұрынғы Төртінші дивизионнан бастап бұрынғы Бірінші дивизионға дейінгі барлық лигаларда ойнады. Бастапқыда Иан Рашқа орнына алынған Олдридж «Ливерпульде» екі сәтті маусым өткізіп, бір рет лига және ФА кубогын жеңіп алды, сондай-ақ екінші лига титулынан мүжілді. Олдридж «Реал Сосьедадта» екі маусым ойнады, клубтың бірнеше онжылдықтан бергі таңдаулы саясатынан бас тартып, оған қол қойған бірінші баск емес ойыншы болды. 1991 жылы Англияға оралып, «Транмир Роверс» клубында ойнады, ал 1996 жылы олардың ойыншы-менеджері болды. 1998 жылы футболдан зейнеткерлікке шығып, 2001 жылы менеджерлік қызметтен кетіп, содан бері басқа клубтарды жаттықтырмады. Ливерпульде туған ол, Джек Чарльтонның «Бабайлық ереже» саясаты аясында Ирландия Республикасы құрамасына шақырылды: оның әжесі Атлоннан шыққан және 19 ғасырда Ливерпульге көшіп келген. Ирландия құрамасындағы карьерасы халықаралық футболдағы ең табысты кезеңмен сәйкес келді, ол екі әлем чемпионатына қатысты.
John William Aldridge (born 18 September 1958) is a former football player and manager. He was a prolific, record breaking striker best known for his time with English club Liverpool in the late 1980s. His tally of 330 Football League goals is the sixth highest in the history of English football. During his early career, he worked his way up through the lower leagues, playing in every league from the old Fourth Division to the old First Division. Initially signed as a replacement for Ian Rush, Aldridge spent over two successful seasons at Liverpool, winning the league and FA Cup once, and narrowly missing out on a second league title. Aldridge spent two seasons at Real Sociedad, becoming the first non Basque player to sign for the club in several decades as they abandoned their selective recruitment policy. In 1991, he returned to England to play for Tranmere Rovers, becoming their player manager in 1996. He retired from playing in 1998 and resigned as manager in 2001 and has not managed since. A Liverpudlian by birth, he was recruited to play for the Republic of Ireland as part of Jack Charlton's "Granny Rule" policy: his great grandmother was from Athlone, and travelled to Liverpool to settle in the 19th century. His career with Ireland coincided with their most successful period in international football, and he played at two World Cups.
Оңтүстік Ливерпуль және Ньюпорт округі
Олдридж ағылшын футболының ең жоғары деңгейіне жету үшін көп уақыт жұмсады. Ол мансабын 1970 жылдардың ортасында лигалық емес «Оңтүстік Ливерпуль» клубында бастады, ал 20 жасында 1979 жылдың 2 мамырында 3,500 фунт стерлингке «Ньюпорт Каунти» клубымен келісімшарт жасап, кәсіби футболға жол ашты. «Сомертон Парк» стадионында Олдо, осылай аталған, 198 рет ойнап, 87 гол соқты, яғни әр 2 1/4 ойында бір голдан соқты, оның ішінде 12 ФА Кубогы матчында жеті гол. Ол Томми Тайнан мен Дейв Гвитермен төрт жыл бойы «Сомертон Парк» стадионында бірге ойнады, «Ньюпорттың» бірінші маусымда Төртінші дивизионнан және Уэльс кубогынан жоғарылауына көмектесті, ал екінші маусымда Еуропа Кубогының иелері кубогының ширек финалына жетті. «Каунтимен» өткізген алғашқы маусымында, 1979-80 жылдары, ол 38 ойында 14 гол соқты, командасы Уэльс кубогын жеңіп, Үшінші дивизионға жол ашты. Бір жылдан кейін ол еуропалық аренада сәтті өнер көрсеткен команда құрамында болды. Лигада ол 27 ойында 7 гол соқты. 1981-82 маусымында 36 ойында 11 гол соқты, бірақ 1982-83 маусымында 41 ойында 17 гол соқты, бірақ «Каунти» екінші дивизионға көтерілу мүмкіндігінен мүжілді. 1983-84 маусымында Тайнан кеткеннен кейін, Алдридж ақпан айының соңына дейін 26 гол соқты, ал «Каунти» әлі де Үшінші дивизионда ойнап тұрды.
Ливерпуль
1987 жылдың басында «Ливерпуль» 1986–1987 маусымының соңында Иан Раштың «Ювентусқа» кетіп қалғанын бастан кешірді және оның орнына тәжірибелі ойыншы қажет болды. Ол 1987 жылдың 27 қаңтарында Кенни Далглиштің командасына 750 000 фунтқа қол қойды және бастапқыда Рашпен бірге шабуылда ойнады (бұрынғы ойыншы-менеджер Далглиш пен Пол Уолш ойнаған позицияны толтырды) және кейде қосалқы құрамда пайдаланылды. Алдриджді таңдамас бұрын Далглиш бірнеше ай бойы «Челсидің» Дэвид Спидиі мен «Арсеналдың» Чарли Николасы сынды басқа шабуылшылармен келісімге келуге тырысты. 1986–1987 маусымда «Ливерпульге» келген кезде Алдридж «Оксфорд» үшін 25 ойында он бес гол соққан еді. Жаңа клубы үшін алғашқы голын ол бір аптадан кейін, 28 ақпанда, 60-шы минутта «Саутгемптонға» қарсы «Энфилдте» өткен ойында соқты, бұл ойынның жалғыз голы болды. Алдридж «Ливерпульдің» сәтті маусымында 26 гол соқты, оның ішінде алғашқы тоғыз ойынның әрқайсысында бір голдан соқты, соның арқасында ол 10 ойындық гол соғу сериясын жасады, себебі ол өткен маусымның соңғы лигалық ойынында да гол соққан болатын. Ол Питер Бердсли мен Джон Барнспен бірге ойнады, «Ливерпуль» лигада тек екі рет жеңіліске ұшырады және алғашқы 29 ойында жеңіліссіз қалды. «Ливерпуль» 1988 жылғы лига титулын ең жақын қарсыласы «Манчестер Юнайтедтен» тоғыз ұпай артықшылықпен жеңіп алды, бірақ маусымның көп бөлігінде «Ливерпуль» пен оның ең жақын қарсыластары арасындағы айырмасы айтарлықтай болды. Алдридж клубтың ФА кубогы жартылай финалында «Ноттингем Форестқа» қарсы екі гол соқты. «Уимблдон» Уэмблидегі ФА кубогы финалында 1:0 есебімен алға шыққанда, екінші таймда «Ливерпуль» пенальти алды, себебі Алдридж өзі бұзылды, ол пенальтиді орындады. Алдридж сол маусымдағы барлық 11 пенальтиді соққан еді, бірақ қақпашы Дэйв Бейсант оның допты қақпашының сол жағына қоятынын байқады. Алдридж болжағандай, пенальтиді Бейсанттың сол жағына қойды, ал қақпашы оны құтқару үшін секірді. Ол Уэмблидегі ФА кубогы финалында пенальтиді сақтап қалған алғашқы қақпашы болды. Алдриджтің сәтсіздігі «Ливерпуль» үшін оның алғашқы пенальтиді жіберіп алуы болды. Ол «Ливерпультің» 1:0 есебімен жеңілгеннен кейін көп ұзамай алмастырылды. Келесі маусым Алдридж үшін қиын және оқиғаға толы болды. Раш Италияда бейімделе алмады және «Ливерпуль» оны маусым басталар алдында «Энфилдке» қайтару үшін 2,8 миллион фунт төледі. Далглиш Алдридж бен Рашты бірге ойнатты. Уэмблидегі «Уимблдонға» қарсы «Charity Shield» матчында Алдридж матчты бастады және «Ливерпульдің» 2:1 есебімен жеңіске жеткен екі голын да соқты. Алдридж гол соғу сериясын сақтап қалды, көбінесе Раш пен Бердслимен бірге шабуылда ойнады, ал Раш жарақаттарға байланысты бірнеше ойынды өткізіп қалды немесе ойынды қосалқы құрамда бастады. Маусымның алғашқы лигалық ойынында бір аптадан кейін Алдридж «Чарлтон Атлетикке» 3:0 есебімен жеңіске жетіп, хет-трик жасады. Ол 14 наурызда «Льютон Таунға» қарсы 5:0 есебімен жеңіске жетіп, тағы бір лигалық хет-трик соқты, бұл оның маусымдағы лигадағы гол санын 15-ке жеткізді. Ол 13 мамырда «Уимблдонға» қарсы 2:1 есебімен жеңіске жетіп, 20 голдың шегіне жетті және маусымды клубтың лигада 22 гол, ФА кубогында сегіз, Лига кубогында екі және «Charity Shield» турнирінде екі гол соққан, барлық жарыстарда 34 гол соққан үздік бомбардирі ретінде аяқтады.
Real Sociedad компаниясы
Келесі 1989–90 маусымда Кенни Далглиш 4–4–2 формациясына қайта оралды, Раш пен Бердсли бірінші таңдау шабуылшылары болды. 1989 жылдың қыркүйек айының басында «Ливерпуль» Ла Лиганың «Реал Сосьедад» клубынан 1 миллион фунт стерлингтік ұсынысты қабылдады, Альдридж сол маусымда «Ливерпуль» сапында лигада екі рет ойнағаннан кейін. Бұл трансфер Альдриджді бірнеше онжылдықтан бері «Сосьедад» клубымен келісімшартқа отырған алғашқы баск емес ойыншы етті, себебі клуб таңдаулы ойыншыларды қабылдау саясатын өзгертті. Альдридж екі маусымда «Сосьедад» сапында 75 ойында 40 гол соқты. 1991 жылы Альдридж жаңа тағайындалған бас жаттықтырушы Джон Тошакқа трансферге рұқсат беру туралы өтініш берді, ол да бұрынғы «Ливерпуль» шабуылшысы болған.
Транмерлік роверлер
Олдридж 1991 жылдың 11 шілдесінде 250 000 фунт стерлингке «Транмир Роверс» клубымен бірге Мерсисайдқа оралды. Ол алғашқы маусымында клуб рекордтық 40 гол соқты, оның соңғысы бұрынғы клубы «Оксфорд Юнайтед» қақпасына енді. «Транмир», 50 жылдан астам уақыттан бері алғаш рет Екінші дивизионда ойнап, лигада орташа нәтижелер көрсетті. Ол 1991 жылдың 17 тамызында 32 жасында «Роверс» сапында дебют жасады, «Брайтон энд Хов Альбион» клубымен «Голдстоун» стадионында өткен матчта 2:0 есебімен жеңіске жетіп, екі голдың авторы атанды. «Транмир» сапында өткізген жеті жылда ол барлығы 294 матч өткізіп, 174 гол соқты, яғни әр 1.7 ойын сайын бір голдан орташа есеппен соқты, оның ішінде 25 Лига кубогы матчында 22 гол. Олдридж 1997-1998 маусымының соңында карьерасын аяқтады, соңғы кәсіби ойынында «Вулверхэмптон Уондерерс» клубына қарсы екі гол соқты. Олдриджтің голдары «Транмирдің» лигадағы ең жоғары жетістігіне көмектесті – 1993, 1994 және 1995 жылдары екінші деңгейде алғашқы алтылыққа ілесу, бұл плей-оффқа қатысу мүмкіндігін берді, бірақ барлық жағдайларда жартылай финалда жеңіліске ұшырады. 1993-94 жылғы Лига кубогының жартылай финалында «Роверс» «Астон Вилланы» пенальти сериясына дейін тартып, ақырында жарыстың жеңімпаздарына жол берді, сонымен қатар тағы бір маңызды кубокты жеңіп алуға жақын болды. Англиядағы карьерасы барысында Олдридж 739 матч өткізіп, 411 гол соқты – әр 1.8 ойын сайын бір голдан орташа есеппен. 1996 жылдың 12 наурызында Джон Кингтің тоғыз жылдық басқарушылық қызметтен кейін кеткенінен кейін Олдридж «Транмирдің» ойыншы-басқарушысы болды, екі жылдан кейін ойыншылық қызметтен толығымен бас тартып, жаттықтырушылыққа көшті. Басқарушы болып тұрған алғашқы маусымында «Роверс» 1995-96 маусымын Бірінші дивизионда 13-орында аяқтады. Олдридж басшылығымен «Транмир» 2000 жылғы Футбол лигасы кубогының финалына (ол «Лестер Ситиге» есе жіберді) және 2000 және 2001 жылдары ФА кубогының екі тізбектей ширек финалына жетті. 2000 жылғы Лига кубогы финалында Олдридж «Лестердің» Тео Загоракисінің бетіне Клинт Хиллді алаңнан қуған төрешінің шешімін мақұлдағаннан кейін шапалақ салды. Бұл оқиғаны Футбол қауымдастығының өкілдері көрді және оған тәртіпсіздік жасады деген айып тағылды. Олдридж оқиға туралы былай деді: «Мен оның [Загоракистің] Клинтті карьерасының ең маңызды сәттерінің бірінде құрметтемегенін сезіндім, сондықтан оны шапалақпен ұрдым».
Халықаралық мансап
Ол 1987 жылдың басында «Ливерпуль» командасына келгенде, Олдридж «Ирландия Республикасы» үшін ойнауға шақырылған еді. Ол Атлоннан келген әжесі арқылы құрамға ілікті. (Ирландия Футбол қауымдастығы оны іздеп келгенде, сол кезде «Оксфорд» үшін ойнаған Рей Хоутон да қатыса алатынын анықтады.) Ол өзінің тұңғыш ойынын 1986 жылдың 26 наурызында Лансдаун Роудта Уэльске қарсы өткізді, бұл кезде 1:0 есебімен жеңіліске ұшырады. Бұл матч жаңа бас жаттықтырушы Джек Чарльтонның алғашқы ойыны болды. Сол жазда Олдридж Джек Чарльтон басқаратын «Ирландия» құрамасымен бірге Батыс Германияда өткен 1988 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Олар Англияны 1:0 есебімен жеңіп, КСРО-мен 1:1 есебімен тең түсті, бірақ жарыстан Нидерландыдан жеңілгеннен кейін шығып қалды. Ол сол кезде халықаралық деңгейде күресіп жатты – ол командалық ойыншы ретінде жақсы өнер көрсетіп, Чарльтон оның ойынына риза болды, бірақ алғашқы халықаралық голын соғуға 20 матч жұмсады, ол 1988 жылдың 19 қазанында Лансдаун Роудта Тунисқа қарсы өткен ойында соғылды. Олдридж 1989 жылдың 26 сәуірінде Лансдаун Роудта Испаниямен өткен «Ирландияның» әлем чемпионатына іріктеу ойынына қатысудан бас тартты, себебі Хиллсборо трагедиясынан кейін ойынға қатыса алмайтынын сезінді. Ойын «Ирландияның» 1:0 есебімен жеңісімен аяқталды. Олдридж бәсекелестік деңгейіндегі алғашқы голдарын соқты, ол Мальтаға қарсы 2:0 есебімен жеңіске жетіп, «Ирландияның» 1990 жылғы ФИФА әлем чемпионатына қатысуын қамтамасыз етті. Олдридж 1990 жылы Италияда өткен әлем чемпионатының ширек финалына жол ашуда маңызды рөл атқарды. Ол ел үшін гол соққанмен, әлем чемпионатында гол соға алмады (Голландиямен 1:1 есебімен тең түскен кезде голы есептелмеді) және «Ирландия» соңғы сегіздікте үй иесіне жеңіліп қалды. Олдридж барлық ойында ойнады, бірақ бес кездесудің барлығында алмастырылды. «Ирландия» топтағы жеңіліссіз өтуіне қарамастан, Еуро-92 чемпионатына қатыса алмады. Ол іріктеу кезеңінде үш гол соқты, олардың барлығы Лансдаун Роудта Түркияға қарсы өткен 5:0 есебімен жеңіске жеткен «Ирландияның» алғашқы ойынында соғылды. Осы сәтсіздікке қарамастан, Олдридж «Ирландияның» 1994 жылғы әлем чемпионатына қатысуына көмектесті: ол Латвияға қарсы 4:0 есебімен жеңіске жетіп, үш гол соқты, соның ішінде іріктеу кезеңінде 6 гол соқты. Олдридждің «Ирландиямен» халықаралық мансабы 1994 жылғы ФИФА әлем чемпионатындағы бір эпизодпен де есте қалады. Флорида штатының Орландо қаласында өткен топтық ойында Мексикадан 2:0 есебімен артта қалғанда, бас жаттықтырушы Чарльтон Олдриджді алмастырушы ретінде жіберуге тырысты, бірақ төрешілердің баяулығына байланысты кешікті. Бас жаттықтырушы мен ойыншы екеуі де теледидар көрермендері анық естіген тіл тиектейтін сөздер айтты, Олдриджті төртінші төреші мен ФИФА өкіліне шабуыл жасауынан ренжуге тура келді. Ойыннан кейін екеуі де жазаланды, бірақ Олдриджке 6 минутқа жуық күткеннен кейін алаңға шығуға рұқсат берілді, ол «Ирландияға» ойынға оралуға мүмкіндік беретін гол соқты. Ойынды 2:1 есебімен жеңгеніне қарамастан, Олдридждің голы екінші раундқа өту үшін маңызды болды. Топтың барлық төрт командасы бірдей ұпай санымен және бірдей гол айырмасымен аяқтады, «Ирландияның» қатысуы Норвегияның есебінен болды, ол бір голға аз соқты. Олдридж Еуро-96 чемпионатына іріктеу кезеңінде «Ирландия» құрамасында ойнауын жалғастырды. Топтың алғашқы кезеңінде жақсы бастағанмен, «Ирландия» іріктеуден өтпеді. Олдридж «Ирландияның» алғашқы ойынында Латвияға қарсы 3:0 есебімен жеңіске жетіп, екі гол соқты және солтүстік Ирландияға қарсы 4:0 есебімен жеңіске жеткен ойында да гол соқты. «Ирландияның» топтағы соңғы үй ойынында Олдридж Латвияға қарсы 2:1 есебімен жеңіске жетіп, екі гол соқты, бірақ «Ирландия» екінші орынға ие болды және 1995 жылдың желтоқсанында «Энфилдте» Нидерландыға плей-оффты жоғалтты. Олдридж бұл кезде Фрэнк Стейплтонның 20 голдық рекордынан бір голға кем болды, бірақ 1998 жылғы әлем чемпионатына іріктеудің алғашқы кезеңдерінде ойнағанына қарамастан, ол рекордты қайтадан ұтып алмады және 1996 жылы «Транмир Роверсті» жаттықтыруға көшкендіктен зейнеткерлікке шықты. Оның соңғы ойыны 9 қазан 1996 жылы Македонияға қарсы 3:0 есебімен аяқталды, ол алмастырылып кірді. Жалпы, Олдридж он жылдан астам уақыт бойы 69 матчта 19 гол соқты, оның 19 голының 8-і Латвияға қарсы соғылды.
Футболдан кейінгі мансап
Олдридж қазір әртүрлі БАҚ-та сарапшы болып жұмыс істейді, ең танымалсы Radio City 96.7 радиосында, онда ол «Ливерпульдің» үйдегі және сыртқы ойындарына жасалған комментарийлерді қорытындылайды. Сондай-ақ, ол «Ливерпуль» ардагерлері құрамасында ойнауын жалғастырады. 1998 жылы ол Хайдер Жавадтан өзінің өмірбаянын жазуын сұрады. «Джон Олдридж: Менің тарихым» атты кітабы келесі жылы Hodder & Stoughton баспасынан жарық көрді. 2006 жылы ол RTÉ телеарнасының «You're a Star» қайырымдылық байқауына қатысып, Ирландияда кең танылды. Ән айтуға қабілеті болмаса да, Олдридж байқауда жеңіске жетіп, Temple Street балалар ауруханасының қайырымдылық қорына ақша жинады. Ол барған жерінің барлығында, әсіресе Мерсисайд аймағында жергілікті бала болғандықтан үлкен қолдауға ие болды. Бұл 2006 жылдың жазында «Ливерпуль» футбол клубының ресми сайты жүргізген сауалнамада 26-шы орынға ие болғанымен расталды. «100 Players Who Shook The Kop» («Копты шайқаған 100 ойыншы») атты сауалнамаға дүние жүзінен 110 000 «Ливерпуль» жанкүйері қатысып, барлық уақыттағы сүйікті ойыншыларын анықтады. 2008 жылдың наурызында Олдридж «60 минут Джон Олдриджпен» аудио CD сериясына қатысты. Ол 60 минут бағдарламасының жүргізушісі Дэвид Найтпен мансабы туралы терең әңгімелесіп, кейін Everyman қайырымдылық қорына қолдау көрсету мақсатында дискінің 2000 данасына қол қойды. Джон Олдридж 2000 жылдардың ортасында «News of the World» хакерлік даулы оқиғасына қатысқан деген күдік туды. «Маған бес-алты жыл бұрын менің электрондық поштама қанағаттандырылғанын айтты. Неге олар мені іздеп табуы керек екенін түсінбеймін. Мен аса танымал емеспін», – деді ол. Олдридж 2011 жылдың наурызында Twitter-де тіркелді. Бірақ, «Манчестер Юнайтед» жанкүйерлерін «қоқыс» деп атағаннан кейін олармен қарым-қатынасы шиеленісіп, ол шотын жапты. Бір жылдан кейін ол қайтадан сайтқа оралғанын мәлімдеді.