Кіріспе

Майами шеңбері, сондай-ақ Майами өзенінің шеңбері, Брикелл нүктесі немесе Брикелл нүктесі жеріндегі Майами шеңбері деп те аталады, Флорида штатының Майами қаласында орналасқан археологиялық ескерткіш. Ол 600 қалыптан тұратын, диаметрі 38 фут (11,5 метр) болатын толық шеңберден тұрады. Оның ішінде әктас тау жынысына қазылған 24 ойық немесе шұңқыр бар, бұл теңіз жағалауындағы құмтөбеде, көптеген басқа "ұсақ" ойықтармен қоршалған. Бұл Шығыс АҚШ-та тау жынысына тікелей кесілген тұрақты құрылыстың жалғыз белгілі дәлелі болып табылады және Шығыс жағалаудағы басқа белгілі тұрақты елді мекендерден әлдеқайда ертерек салынған. Бұл Текеста (сонымен қатар Текеста) тайпасының салған құрылысының орны болған деп саналады, бұл, мүмкін, олардың астанасы болған. 1998 жылы жарық көрген бұл ескерткіштің жасы 1700-2000 жыл аралығында деп есептеледі. 2002 жылдың 5 ақпанында ол Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. 2009 жылдың 16 қаңтарында ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Мемлекет бұл құнды тарихи жәдігерді сақтау үшін 2,5 акр жерді 26,7 миллион долларға сатып алды. Жәдігердің нәзік болуына байланысты, оны көрмеге қоюдың орнына әктаспен қайтадан көміп тастады.

Тарих

401 Brickell Avenue, 1870 жылдары Майами қаласын негіздеушілердің бірі Уильям Брикеллдің есімімен аталып, 1998 жылға дейін тұрғын үй кешенін биік ұстады. Жылжымайтын мүліктерді дамытушы Майкл Бауман бұл жерді 8,5 миллион долларға сатып алып, сәнді кондоминиум салуды жоспарлады және 1998 жылдың шілдесінде бұрынғы тұрғын үй кешенін бұзды. Майами қаласының тарихи ескерткіштерді сақтау кодексінің талаптарына сәйкес, ол құрылысты бастамас бұрын, учаскенің археологиялық зерттеуін жүргізуге міндетті болды. Алайда, бұл жұмыс Майами-Дейд округі Тарихи сақтау бөлімінің директоры Боб Карр қала және Бауманмен бұл мәселені талқылағанға дейін басталған жоқ. Майами-Дейд округі Тарихи сақтау бөлімі, Археологиялық және тарихи консервацияның еріктілері мен қызметкерлерімен бірлесіп, учаскені құтқару мақсатында қазба жұмыстарын жүргізді. Зерттеу барысында, топ оолиттік әктас тастың ішіне ойылып жасалған бірнеше тесіктерді тапты. Тесіктердің орналасуын зерттеген жер өлшеуші, олардың диаметрі 12 метр болатын шеңбердің бөлігі екенін болжады. Ортасын анықтағаннан кейін, ол қалған тесіктердің орналасқан жерін шамалады. Қазба жұмыстары нәтижесінде әктас тастың ішінде бір-біріне жалғасқан 24 тесіктен тұратын толық шеңбер табылды. Жерді зерттеу барысында қабықтан жасалған құралдар, тас балта бастары, адам тістері және оттың күлі сияқты көптеген археологиялық жәдітелер анықталды. Дамытушы Бауман шеңберді сақтау үшін басқа жерге көшіруге қаржы жұмсауға дайын екенін ұсынды, бұл идеяны бұрынғы қала әкімі және қазіргі қалалық комиссар Джо Каролло қолдады. Бірақ, көпшілік наразылық білдірді, себебі шеңберді алып тастау Солтүстік Америкадағы ең маңызды археологиялық жаңалықтардың бірін жоюы мүмкін екенінен қорқынышты. Элизабет Ордвей Данн қоры осы учаскені одан әрі зерттеу үшін 25 000 доллар көмектесті, зерттеу жұмыстары 1999 жылдың ақпан айына дейін жалғасты. 1999 жылдың қаңтар айының соңғы аптасында Майами қаласы құрылысқа рұқсат бергеннен кейін, Дейд мұра қоры (Майами-Дейд округінің ең ірі тарихи сақтау ұйымы) 1999 жылдың 31 қаңтарында сотқа шағымданып, құрылысты тоқтату жөнінде бұйрық беруді сұрады. Қор сотқа шағымданып, төраға Томас Уилсонның үйінде шұғыл сот отырысын ұйымдастырды. Сотқа шағымдану себебі, дамытушы Майами қаласының Тарихи және қоршаған ортаны қорғау кеңесінен қажетті мақұлдау сертификатын алмағаны болды. Сот отырысында дамытушы мен қаланың өкілдері адвокаттар арқылы өкілдік етті. Дәлелдер тыңдалғаннан кейін және Дейд мұра қорының тыйым салу туралы өтінішті қолдау үшін кепілдік беруге дайын еместігін мойындағаннан кейін, судья уақытша тыйым салу туралы өтінішті қабылдамады. Бауман археологтар жұмысын аяқтағанша, құрылыс жұмыстарын отыз күнге кейінге қалдыруға келісті. Майами-Дейд округінің әкімі Алекс Пеннелас және шеңберді сақтауға мүдделі тағы басқалар округтік комиссиядан мүлікті иелену үшін сотқа жүгінуді сұрады. Комиссия мұндай әрекетті 18 ақпанда мақұлдады, ал судья Ричард Федер бұл жерде құрылыс салуға уақытша тыйым салды. Бауман сатуға келісті, бірақ 50 миллион доллар сұрады, кейіннен бұл бағаны 26,7 миллион долларға дейін төмендетті. Флорида штатының 2000 жылғы жерді сатып алу бағдарламасы 1999 жылдың қарашасында Бауманнан осы сомаға учаскені сатып алды, мемлекеттік қаражатты және түрлі қорлар мен жеке азаматтардың сыйлықтарын пайдаланды. Штат, келушілерге 2000 жылдық шеңбердің қалай көрінгенін елестете беру үшін, жер астындағы шеңбердің 3D көшірмесін жасауды қарастырды. "Брикелл Пойнт" учаскесі 2002 жылдың 5 ақпанында Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді.

Археология

Майами шеңберінен табылған артефакттар HistoryMiami тарих мұражайында сақталады және көрмеге қойылған. Бұл Майами-Дейд округінде қазылып алынған барлық археологиялық материалдардың ресми сақтау орны.

Жасы

1999 жылы наурыз айында сайтты мерзімдеу мақсатында округтік тарихи сақтау бөлімінің маманы Джон Рисисак жанып қалған ағаш үлгілерін радиокөміртектік талдауға жіберді. Нәтижелер таң қалдырды, ағаш 1800–2000 жыл бұрынғы екені анықталды. Кейбір ғалымдар шеңбердің ағаштан да көне болуына күмәнданады. Тесіктердің осы кезеңде жасалғанына қосымша дәлел Флорида геологиялық қызметінің Том Скотт пен Харви Мианс есімді мамандарынан келді. Олар кесілген беттің жиегінде кальциттен тұратын "тұрақты қабықтың" қалыптасуын көрсетті. Бұл тесіктерді мерзімдеудің өте шамалы дәлдігі бар әдісі болғанымен, олардың заманауи екенін жоққа шығарады.

Шығу тегі

Бұл жердің пайда болуына қатысты алғашқы теориялар, оны ольмектер немесе майя өркениеттері салған деген болжамдар болды. Бірақ Орталық Америкаға тән ешқандай заттар табылған жоқ. Аталған жерде табылған заттарды, әсіресе, қабықтан жасалған құралдарды, акула тістерін және су өміріне қатысты басқа да заттарды зерттегенде, олардың тарихи Текеста тайпасына тән заттармен толық сәйкес келетіні анықталды. Текеста тайпасы Флориданың Эверглейдс аймағында көшпенді өмір сүрген, балық және аллигатор аулаған тайпа болды. Флоридаға қоныстануға тырысқан көптеген еуропалық саяхатшыларды өлтіргендіктен, олар қатал мінезді деп есептелді. Текеста тайпасы, көптеген басқа американдық тайпалар сияқты, еуропалық отарлаушылар әкелген жаңа жұқпалы аурулардың құрбаны болды, сонымен қатар соғыстардың салдарынан ыдырады.

Мақсаты

Хьюстон университетінің профессоры Рэндольф Видмер бұл тесіктердің қандай да бір құрылыстың тіреу тіректері болғанын болжады, мүмкін жоғарғы жағында тесігі бар конус пішіндес ғимарат. Мұндай құрылымдардың Шығыс АҚШ-та болғаны белгілі, бірақ Майами шеңберінен бұрын ешқайсысының мұндай берік негізі болған емес деп есептелді. Бұл теорияны сынағандар, әдетте осы типтегі ғимараттардың қалдықтарында табылатын жартастың бетінде өрт іздерінің жоқтығына назар салды. Видмердің жауабы, Флоридадағы кең таралған ауа райы мен су тасқындары ескерілгенде, ерте замандағы адамдар құрылысты қазықтарға орнатып, биікке көтерген болуы мүмкін екенін айтты. Бұл теория сонымен қатар, көзға ұшқандай көрінетін тесіктердің жиынтығы тіреу тіректері үшін қазылған болуы мүмкін екенін ұсынды. Олардың топталып орналасуы, ағаш шіріген кезде оларды ауыстыру қажеттілігімен байланысты болуы мүмкін. Зерттеушілер кейін құрылыстың мақсатын анықтауға тырысты. Екі анық мүмкіндік – тұрғын үй немесе қандай да бір салтанатты ғимарат. Біріншісіне дәлелдердің жетіспеуі екіншісіне итермеледі, және теорияны қолдау үшін қосымша мәліметтер ұсынылуы мүмкін. Біріншіден, мұндай құрылысты салу үшін қажетті еңбек, әсіресе құралдардың жетіспеуіне байланысты, үлкен бірлескен жұмысты талап етеді. Мұндай бірлескен жұмыс көбінесе діни ғимараттарды салу кезінде байқалады. Екіншіден, табылған артефактілерде белгілі бір ерекшеліктер болды. Құрылыс орнынан көптеген «жалпы» Текеста мүліктері табылды – құралдар және, мүмкін, қабықшалардан және акула тістері сияқты басқа судан алынған материалдардан жасалған әшекейлік бұйымдар, бірақ оларға сәйкес келмейтін бірнеше заттар да болды. Басты заттар екі базальт соққы басы болды. Бұл соққылар Флориданың оңтүстік жағалауында өте бағалы болған, себебі бұл аймақта осындай қатты тастар жоқ, бірақ бұл соққылардың бетіне ешқандай зақым келтірілмеген. Майами университетінің докторы Жаклин Диксон тасты тағы да зерттегенде, базальттың шамамен 966 шақырым қашықтықта орналасқан Джорджия штатының Макон аймағынан шыққан болуы мүмкін екенін анықтады. Құрылыстың ішіне немесе астына қойылған болуы мүмкін қосымша заттар: шығыстан батысқа қарай бағытталған 2 метрлік акула қаңқасы, дельфин бас сүйегі және теңіз тасбақасының толық панцирі. Сонымен қатар, төрт адам тісі табылды, бірақ бұл жердің қабір екенін көрсететін басқа дәлелдер жоқ.

Бұрынғы септик

Флорида университетінің археологы Джеральд Миланич бұрынғы тұрғын үй кешенінен келген септик резервуарының шеңбердің шетімен дәл сызықта орналасқан болуына қатысты алаңдады. Ол бұл шеңбердің септик резервуарынан шыққан сарғыш суды қабылдауға арналған ойыс болуы мүмкін деп болжады. Бұл пікірді жоққа шығаруға тырысқан Ричичек екі мәселеге тоқталды. Біріншіден, резервуардан терракотадан жасалған су шығару құбыры анық көрінеді, ол сарғыш суды жинау қажеттілігімен сәйкес келмейді, сондай-ақ тұрғын үй кешенінің жоспарларында сарғыш судың оңтүстікке қарай, өзенге ағып шығатыны көрсетілген. Екіншіден, Флорида геологиялық қызметінің тесіктердегі кальцит қабаттануын талдауы көрсеткендей, резервуарды орнату үшін қазылған тау жынысының бетінен дурикруст қабатының жоқтығы немесе өте аз болуы, септик резервуарының салынуы мен Шеңбердің арасындағы айтарлықтай уақыт айырмашылығын көрсетеді.

Майами шеңбер саябағы

ТарихМиами, сол кезде Оңтүстік Флорида тарихи мұражайы деп аталған, 2008 жылдың наурыз айында осы орынды 44 жылға жалға алды. 2011 жылы HistoryMiami басқаратын жағажайлық саябақ ашылды. Дөңгелек оны қорғау үшін жер астында қалпында, ал оның тарихы туралы аудио тур және бірнеше ақпараттық тақталар бар.