Кіріспе

1983 жылы шыққан портативті компьютер

TRS 80 Model 100 – 1983 жылғы сәуір айында ұсынылған, ноутбук өлшемді портативті компьютер. Бұл коммерциялық тұрғыдан сәтті болған алғашқы ноутбук компьютері, сондай-ақ ең алғашқы шығарылған ноутбук компьютерлерінің бірі. Ол клавиатурасы және сұйық кристалды дисплейі бар, батареямен жұмыс істейтін, блокнот немесе үлкен кітап сияқты шамамен бірдей өлшемдегі және пішіндегі құрылғы. 224 беттік, спиральмен тілінген пайдаланушы нұсқаулығы компьютердің өзімен шамалас. Оны Kyocera компаниясы жасады және бастапқыда Жапонияда Kyotronic 85 деп сатылды. Kyocera үшін жай сатылса да, құрылғының құқықтарын Tandy Corporation сатып алды. Компьютер АҚШ және Канададағы Radio Shack дүкендері арқылы, сондай-ақ басқа елдердегі байланысты дилерлер арқылы сатылды. Ол бүкіл әлемде 6 миллионнан астам дана сатылып, компанияның ең танымал модельдерінің біріне айналды. Olivetti M 10 және NEC PC 8201 және PC 8300 да Kyocera платформасында жасалған, бірақ кейбір дизайн және аппараттық ерекшеліктері бар. Бұл компьютер бастапқыда «Микро атқарушы жұмыс станциясы» (MEWS) деп сатылды, бірақ бұл термин кеңінен таралмады және кейіннен қолданудан алынды.

Деректерді сақтау

Компьютердің қолжетімді жаппай сақтау құралы – аудиокассета жазғышының порты, ол қиын және сенімсіз деп хабарланады. Таспаны оқу үшін бірнеше әрекет қажет болуы мүмкін, сонымен қатар дыбыс деңгейін реттеу қажет. Танымал балама – 1985 жылдың соңында ұсынылған Tandy Portable Disk Drive (TPDD), 3,5 дюймдік бір жақты екі жақты тығыздықтағы дискетада FM кодталған 100 КБ дерек сақтауға қабілетті RS 232 тізбектік құрылғы; бұл диск тоқу машиналары үшін Brother FB100 дискісімен бірдей. Екінші нұсқасы, TPDD2, 200 КБ дейін сақтай алады. 1984 жылы Disk/Video Interface кеңейту қорабы шығарылды, онда бір жақты екі жақты тығыздықты 180 КБ 5 1/4 дюймдік дискілік жетек және CRT бейне адаптері бар. Бұл Model 100-ге сыртқы теледидар немесе бейне мониторда 40 немесе 80 бағанды бейне көрсетуге мүмкіндік береді. Бір бос дискілік ұя екінші дискілік жетекті орнатуға мүмкіндік береді. Деректерді сақтық көшірме жасаудың тағы бір танымал тәсілі – файлдарды телефон желісіне қосылған модем немесе нөлдік модем кабеліне қосылған RS 232 тізбектік порты арқылы үстелдік компьютерге беру болды. Біртұтас TELCOM микробағдарламасы осыны ыңғайлы опцияға айналдырады. TRS 80 Model 4-тің TRSDOS 6 операциялық жүйесі TAPE100 деп аталатын утилита кіреді, ол Model 4 кассета портын Model 100 жасаған таспаларды оқу және жазу үшін пайдаланады, олардың деректері TRSDOS дискілік файлдарында сақталады. Сондай-ақ, TRSDOS 6 байланыс бағдарламасын (COMM/CMD) қамтығандықтан, Model 100 Model 4 пайдаланушылары үшін танымал "қосымша құрылғы" болып танылды. Штрих-кодты оқитын құрал да ұсынылды.

ROM бағдарламалық жасақтамасы

Модель 100 алғаш қосылғанда, қолданбалар мен файлдардың, сондай-ақ күні мен уақыты көрсетілетін мәзірді шығарады. ROM-талдамды жүйе дереу іске қосылады, ал құрылғы өшірілген кезде жұмыс істеп жатқан бағдарлама, қосылғанда бірден пайдалануға дайын болады. Курсор пернелері мәзірде шарлауға және ішкі немесе қосылған қолданба бағдарламаларының біреуін немесе жұмыс істеуге болатын кез келген дерек файлын таңдауға қолданылады. Model 100-дің 32 килобайттық жадысында Microsoft BASIC 80 бағдарламалау тілінің N82 нұсқасы сақталған. Бұл сол кездегі басқа Microsoft BASIC нұсқаларына ұқсас және машинаның аппараттық мүмкіндіктерін жақсы қолдайды: дисплейдегі пикселдерді адрестеу, ішкі модем мен тізбекті портты қолдау, монофониялық дыбыс, таспа мен RAM файлдарына қол жеткізу, нақты уақыт сағаты және штрих-код оқырманды қолдау, сондай-ақ машинаның әртүрлі логикалық құрылғылары арасындағы I/O қайта бағыттау мүмкіндігі бар. Microsoft BASIC-тің бұрынғы интерпретаторлары сияқты, айнымалылардың атаулары екі таңбамен шектелген, ал барлық бағдарлама жолдары мен кіші бағдарламалар нөмірленген, есімдері жоқ. Дегенмен, қалқыма нүктелі сандар үшін әдепкі параметр екі есе дәлдік болып табылады. ROM-да терминал бағдарламасы TELCOM, ADDRSS мекенжайлық/телефондық анықтама ұйымдастырғышы, SCHEDL іс тізімі ұйымдастырғышы және TEXT қарапайым мәтін редакторы да бар. TELCOM бағдарламасы BASIC интерпретаторының басқаруындағы қашық жүйеге кіру тізбегін автоматтандыруға мүмкіндік береді. Сол дәуірдегі басқа үй компьютерлеріндегідей, PEEK және POKE орналарындағы үлкен коллекцияны әуесқойлар жинады. Model 100 TEXT редакторы, әсіресе жылдам терушілер үшін, өте баяу жұмыс істеді. Бұл 8085 процессорының және LCD экранының жауап беру уақытының баяу болуына байланысты болды. Көп жағдайда, бір-екі сөйлемді жылдам теріп жазғаннан кейін, компьютердің "жетіп алуы" үшін бірнеше секунд күтуге тура келеді. TEXT-тің жақсы танылмаған, бірақ құжатталған мүмкіндігі – ол WordStar командалық интерфейсін ішінара қолдауы. Қолдауындағы командалар пернетақтаның сол жағындағы курсорды жылжыту және таңбаларды жоюға арналған <Control> <alpha> пернелер комбинациясы болды; Wordstar мәзірлерін іске қосу командалары, мысалы, <Ctrl> <K> Block мәзіріндегідей, жұмыс істемеді. Жүйелік RAM-дегі "Хаяши" және "Сузуки" деп аталатын көрінбейтін файлдар дизайнерлер Джунджи Хаяши мен Джей Сузукидің есімдерін сақтайды. "RickY" деп аталатын тағы бір өшірілген файл Рик Ямашитаға қатысты. Model 100 фирмалық бағдарламалық жасақтамасы Билл Гейтс пен Сузуки екеуі жеке әзірлеген соңғы Microsoft өнімі болды. Гейтстің айтуынша, "осы машинаға деген ностальгиямның себебі – мен осы өнімдегі кодтың өте үлкен бөлігін жазған соңғы машина болды". Қосылған қолданбалар мен дерек файлдары батареямен қамтамасыз етілген RAM-да сақталады; оларды аудиокассеталық таспа жазғыштан немесе сыртқы дискеталық диск құрылғысынан жүктеуге және сақтауға болады. Model 100-ге қосымша ROM орнатуға болады, бұл жеке бағдарламалық қамтамасыз етуді ұсынады. Бір уақытта тек бір қосымша ROM орнатуға болады. Model 100 үшін жарық көрген кейбір коммерциялық бағдарламалық жасақтамалар да кассетада таратылды. Model 100 ROM-да Y2K қатесі бар; басты мәзірде көрсетілген ғасыр "19XX" деп қатаң түрде бағдарламаланған. Бұл мәселені шешудің жолдары бар. Күннің ғасыры бағдарламалық қамтамасыз етудің ешқандай функциясы үшін маңызды емес, ал Model 100-дегі нақты уақыт сағатының аппараттық құралында күнтізбе жоқ және апта күнін күннен тәуелсіз орнату қажет, сондықтан бұл ақау компьютердің пайдалануына ешқандай кедеріс келтірмейді; ол тек сыртқы әсерді тудырады.

Қолданбалар

Модель 100 таныстырылған кезде оның портативтілігі мен қарапайымдылығы журналистерге тартымды болды, олар шамамен 11 бет мәтінді (егер 32 КБ жадқа дейін жаңартылса) теріп, содан кейін оны электрондық өңдеу және өндіріс үшін кіріктірілген модуль және TELCOM бағдарламасын пайдалана отырып жібере алатын болды. Пернетақта толық өлшемді және стандартты (QWERTY) орналасуын қолданады; сыншылар оны жоғары бағалады, бірақ шулы екенін хабарлады. Компьютердің шуын азайту үшін иелері пернетақтаның астына тісқақ резеңке таспаларын қойды. Компьютер жұмыс істегенде, динамиктен басқа, үнсіз болады және 4 оңай қолжетімді және ауыстырылатын AA батареялармен 20 сағатқа дейін жұмыс істейді. AA батареяларының заряды таусылғанда немесе ауыстыру үшін алынғанда, деректер кіріктірілген қайта зарядталатын (Ni Cd) батареямен қорғалады. Модель 100 мен қазіргі заманғы дербес компьютердің (немесе көне компьютердің) арасында файлдарды ауыстыруға арналған бірнеше қарапайым бағдарламалар Интернетте қолжетімді. Модель 100 сонымен қатар өнеркәсіптік салаларда және ғылыми зертханаларда басқару жүйелері мен құралдарды конфигурациялауға арналған бағдарламалау терминалы ретінде қолданылды. Оның ықшамдығы (пайдаланудың қарапайымдығы және кішкентай орынды қажет етуі), аз күтімге талап етуі, ауа тежегіштерінің болмауы (тозаңды немесе лас орта үшін пайдалы), порттардың толық жиынтығы және оңай тасымалдануы оны осы мақсаттар үшін өте қолайлы етті. Модель 100 үшін жасалған үшінші тараптың қосымша құрылғылары оның батареясының қызмет ету мерзімін және файлдарды сақтау сыйымдылығын арттырды. Бағдарламалық жасақтама, және қазір де қолжетімді, дисплей мүмкіндіктерін кеңейту үшін (кішірек әріптерді пайдаланып 60 бағанға және 10 қатарға дейін мәтінді көрсету арқылы) және стандартты бағдарламалардан артық, кеңейтілген мәтін өңдеу немесе есептеу бағдарламаларын ұсыну үшін жасалды. Бүгінгі күнге дейін хоббишілер осы құрылғыға арналған ойындарды, қосымшаларды және аппараттық құралдарды жасауды жалғастыруда. Пайдаланушылар арасында пикселдік адрестемелі дисплейді пайдаланатын қарапайым сурет салу бағдарламалары мен ойындар аса танымал болды. Қазіргі заманғы үй компьютерлерінің көпшілігі сияқты, пайдаланушылар BASIC бағдарламалау тілін пайдаланып өз қосымшаларын жасай алады. 8085 ассемблері үшін кіріктірілген құралдар жоқ, бірақ Microsoft-тың BASIC интерпретаторы машиналық кодтың ішкі процедураларына қол жеткізу үшін тапқыр бағдарламашыларға амалдар ұсынды. Бұл амалдар көбінесе шикі объектілік кодты жолдарға немесе бүтін сандық массивтерге салуды қамтиды және ескі TRS 80 Модель I және III бағдарламашыларына таныс болар еді.

Теңдестер мен мұрагерлер

Tandy 200 1984 жылы Model 100-дің қабілетті серігі ретінде ұсынылды. Tandy 200-де 16 жолды 40 бағандық дисплей бар және 24 КБ жадысы 72 КБ-қа дейін кеңейтілуі мүмкін (әрқайсы 24 КБ-тан үш бөлім). Model 100-дің "түйме" стиліндегі пернелерінен айырмашылығы, оның төрт бағыт пернесі пернетақта құрамына кіретін пернелермен бірдей өлшем мен пішіндегі пернелер жиынтығы болып табылады, бірақ функциялық және командалық "түймелер" әлі де түйме түрінде. Tandy 200 құрамына Multiplan электрондық кестелік қосымшасы кіреді. Сондай-ақ ол ішкі модем үшін DTMF тональды теруді қосты, ал Model 100 тек импульстік теруді қолдайды. Импульстік теруді қолдамайтын телефон желісінде пайдаланушылар сенсорлық телефонды пайдаланып қолмен теріп, содан кейін Model 100-ді қосуы мүмкін. Бұл желіге кіретін соңғы жаңа модель 1985 жылдың қазан айында ұсынылған Tandy 600 болды. Tandy 200-ге ұқсас, ол экранды жоғары қарай бұруға болады, бірақ 40 бағанның орнына 80 бағанмен. Оның құрамында 3,5 дюймдік дискеталық диск, қайта зарядталатын батареялар және 32 КБ жады бар, оны 224 КБ-қа дейін кеңейтуге болады. Бағдарламалық платформаның негізі Microsoft-тың 16 биттік қолмен ұсталатын операциялық жүйесі (Handheld DOS немесе HHDOS) болды, сонымен қатар мәтін өңдеу, күнтізбе, деректер базасы, байланыс және электрондық кесте бағдарламалық жасақтамасы болды. Бұрынғы модельдерден айырмашылығы, BASIC енгізілмеген, қосымша опция ретінде ұсынылды. Өнім желісінің соңғы жаңартуы - Tandy 102, ол 1986 жылы Model 100-дің тікелей алмастырғышы ретінде ұсынылды, бағдарламалық жасақтамасы, пернетақтасы және экраны бірдей, бірақ формасы жұқарақ, салмағы Model 100-ден шамамен бір фунтқа кем. Бұл өлшем мен салмақты азайтуға беткі монтажталған чиптерді қолдану мүмкіндік берді. Model 102 үшін стандартты жад 24 КБ RAM, оны 8 КБ SRAM чипімен 32 КБ-қа дейін жаңартуға болады. Кейінгі Tandy портативті компьютерлері енді ROM негізделген бағдарламалық ортаны ұсынбады, Tandy 1400LT-ден бастап 768 КБ жадыда MS DOS дискеталық операциялық жүйесін пайдаланды, екі 3,5 дюймдік дискеталық дискісімен. Бұл модель IBM PC Convertible-ге ұқсас, "құбыршақ" дизайны бар және 80 x 25 таңбалық мәтіндік дисплейді және 640 x 200 пикселдік графикалық ажыратымдылықты қолдайды, импульс енін модуляциялау арқылы сегіз деңгейлі қарқындылықты қамтамасыз етеді. Сондай-ақ 1993 жылы 64 КБ жадымен жабдықталған Tandy WP 3 ұсынылды. WP 2 сериялық және параллель интерфейстерді, кассеталық диктофон портын, 32 КБ ұшпа жадына арналған кеңейту картасының ұясын және 32 КБ RAM-ды кеңейтуге арналған ішкі ұяны ұсынды. Дискіні сериялық порт арқылы қосуға болатын. 1993 жылы Tandy 80C86 үйлесімді процессоры және 1 МБ жады бар Tandy PPC 10 қалталық компьютерін де ұсынды, ол MS DOS 5.0, Microsoft Works 2.0, PC сілтемесі және жеке ақпаратты басқару бағдарламалық жасақтамасымен бірге келді, сонымен қатар екі PCMCIA ұясы бар. 1982 жылғы Epson HX 20 ескі және кішкентай, әлдеқайда кіші LCD дисплейді, жиырма таңбадан тұратын төрт жолды және бағдарлама мен файлды сақтау үшін ішкі кассеталық таспа құрылғысын қолданды. Сол кезде Casio FP 200, Compact Computer 40 және Canon X 07 сияқты бірнеше басқа "калькулятор стиліндегі" компьютерлер де болды. Журналистерге арналған Model 100 сияқты өлшем мен форма факторындағы жүйелерді Teleram T 3000 және GRiD Systems сияқты компаниялар NASA қолданған GRiD Compass ретінде сатты. GRiD кейіннен Tandy сатып алды. 1985 жылғы Bondwell 2 CP/M ноутбугі 200 модельінің пішініне ұқсас болды. Convergent Technologies және MicroOffice 1983 жылдың соңында WorkSlate және RoadRunner шығарды, олар да мобильді есептеуді мақсат етті. Екі британдық компанияның компьютерлері 100 модельінің және оның мұрагерлеріне ұқсас болды. 1987 жылы британдық өнертапқышы сэр Клайв Синклер жасаған Кембридж Z88-де картридж тесіктерінің арқасында кеңейту қабілеті жоғары болды. Ол OZ деп аталатын әлдеқайда күрделі операциялық жүйеге ие болды, ол тапсырманы ауыстырған ортада бірнеше қолданбаны орындай алатын. Бұл бағдарламалық жасақтамада Pipedream деп аталатын қуатты бағдарлама бар еді, ол мәтін өңдеуші және деректер базасы ретінде де қызмет ете алатын электрондық кесте болатын. Салыстырмалы түрде, Tandy WP 2 бір шолуда "Z88-ден" "жақсы пернетақтамен" "Z88-дің" резеңке мембраналық пернетақтасына қарағанда "пайдалануға оңай және берік" деп саналды. Сонымен қатар, WP 2 сөздікке 100 000 сөздің орфографиялық тексеруін және 200 000 сөздің сөздіктерін енгізді, бұл Tandy өнімді арнайы мәтін өңдеуші ретінде таңғалдырады. Басқа британдық компьютерлер Amstrad NC100 және NC200 болды, олар 1992 жылдан бастап шығарылды. Электрондық мәтін өңдеу пернетақталары AlphaSmart Dana және Quickpad Pro TRS 80 Model 100 физикалық форматына ұқсас. Жапонияда Pomera әлі күнге дейін Pomera DM100, Pomera DM200 және т.б. үлгілер бойынша арнайы мәтін өңдеу құралдарын шығарады және сатады. Laser 50 білім беру компьютері Model 100 сияқты өлшем мен форма факторында, Video Technology компаниясымен сатылды.

Қабылдау

Тэнди Model 100 сатылымының "орташа" болғанын айтты. Дегенмен, жүйенің журналистер арасындағы танымалдылығы Radio Shack компаниясының баспасөз және индустриядағы нашар беделін жақсартуға көмектесті. Журналдың сарапшысы компьютерді "ерекше" деп атап, оның көлемі мен бағасына қатысты қуатын жоғары бағалады және ол сынды "United DC 10 ұшағында 37 500 фут биіктікте" жазғанын атап өтті. Ол: "Мен Radio Shack-ті мақтауға көнбедім, бірақ Model 100 - микрокомпьютерлер әлеміне батыл, қиялшыл, пайдалы үлес" және "InfoWorlds Hardware Product of the Year 1983" сыйлығының басты үміткері, бұл сыйлықты ол шынымен жеңіп алды. 1983 жылы BYTE компаниясы 100 модельін "таңғажайып машина" деп сипаттады. Жазбаларды жаппай сақтау мүмкіндігінің болмауын атап өткенде, сыншы "ірі немесе кішкентай кез-келген машинада қолданған ең жақсы пернетақталардың бірі" және "бірдей әсерлі" бағдарламалық жасақтаманы мақтады және "осы машинаның дизайнерлерін құттықтауға болады" деп қорытындылады. 1984 жылы Дейв Уайнер журналдағы 100 компьютерді "алғашқы пайдалы портативті компьютер" деп сипаттап, оның экраны, пернетақтасы және бағдарламалық жасақтамасы "жетістікке" жеткізген себебін атап өтті. Кейінірек бұл журнал "Тэнди ноутбук компьютерін іс жүзінде ойлап тапты" деп жазды. PC Magazine 100-ші модель дисплейінің қарау бұрышын сынға алды, бірақ мәтін редакторының WordStar-дан айырмашылығы, абзацтарды автоматты түрде қайта реттегенін атап өтті. Ол компьютер "табысқа жеткен, қабілетті құрылғы, портативті компьютерлердің жаңа толқынының қызықты мысалы" деген қорытындыға келді. Your Computer журналы Kyocera портативті компьютерін (Tandy, NEC және Olivetti модельдерін қоса алғанда) 1983 жылғы "Жылдың жеке компьютері" сыйлығының ең үздік жеке компьютері ретінде таңдады. Creative Computing компаниясы Model 100 1984 жылы $1000-ға дейінгі портативті ноутбуктар санатында "нақты жеңімпаз" болды деп мәлімдеді, бірақ "8K нұсқасы іс жүзінде қолдануға келмейді" деп ескертті.