Кіріспе
Непалдың ұлттық әуе тасымалдаушысы – Непал әуе компаниясы. Бұрын Royal Nepal Airlines деп аталған. 1958 жылы құрылған, ол елдің ең көне әуе компаниясы. Басты базасы – Катмандудағы Трибхуван халықаралық әуежайы. Компания Непал ішіндегі бағыттар мен Азиядағы орташа қашықтықтағы рейстерді орындайды. Әуе компаниясының алғашқы ұшағы – Douglas DC-3, ол ішкі бағыттарда және Үндістандағы бірнеше пункттерге қызмет көрсеткен. 1972 жылы компания алғашқы реактивті ұшағын, Boeing 727-ні алды. 2023 жылғы ақпан айының мәліметі бойынша, компанияның паркінде алты ұшақ бар. 2013 жылдан бері әуе компаниясы Еуропалық Одақтағы тыйым салынған әуе тасымалдаушылар тізіміне енген.
Nepal Airlines Corporation , formerly known as Royal Nepal Airlines , is the flag carrier of Nepal. Founded in 1958, it is the oldest airline of the country. Out of its main base at Tribhuvan International Airport, Kathmandu, the airline operates domestic services within Nepal and medium haul services in Asia. The airline's first aircraft was a Douglas DC 3, used to serve domestic routes and a handful of destinations in India. The airline acquired its first jet aircraft, Boeing 727s, in 1972. As of February 2023, the airline operates a fleet of six aircraft. Since 2013, the airline has been on the list of air carriers banned in the European Union.
1950-1960 жылдар: алғашқы жылдары
Авиакомпания 1958 жылғы шілдеде бір Douglas DC-3 ұшағымен Royal Nepal Airlines Corporation ретінде құрылды. Бастапқыда қызметі Симара, Покхара және Патна, Калькутта және Дели сияқты Үндістанға бағытталған маршруттармен шектелді. 1961 жылы Pilatus Porter STOL ұшақтары парктің құрамына қосылды, ал 1963 жылы 12 орындық қытайлық Feng Shou 2 Harvesters пайдалануға берілді, бұл елдің шалғай аймандарына жол ашты. Непалдың геосаяси жағдайы ерекше, саяси тұрғыдан әртүрлі флотты қалыптастырды, ол көбінесе өндіруші елдердің көмек бағдарламалары арқылы қаржыландырылды. 1959 мен 1964 жылдар аралығында парктің құрамына тағы жеті Douglas DC-3 ұшағы қосылды. Сонымен қатар, Қытай бірнеше Feng Shou 2 ұшағын жеткізді, бірақ олар жоспарлы рейстерге қолданылмады. Сингапурдан жалға алынған Bell тікұшақтары да чартерлік рейстер үшін пайдаланылды. Екі ресейлік Ми-4 тікұшағы алыс мақсаттарға жоспарлы маршруттармен де ұшты. Маршруттар желісі ішкі және халықаралық бағыттар бойынша кеңейтіліп, көп ұзамай сол кездегі Шығыс Пәкістанның Дака қаласына жетті. 1966 жылы авиакомпания паркіне Fokker F27 турбовинтті ұшағы қосылды.
1970-1980 жылдар: ұшақ дәуірі мен экономикалық бум
1970 жылы RNAC өзінің алғашқы Hawker Siddeley HS 748 ұшағын сатып алды, содан кейін 1971 жылы Twin Otters және 1972 жылы Boeing 727 ұшақтары қосылды. 1987 жылы екі Boeing 757 ұшағы бірте-бірте әуекомпанияның Boeing 727 ұшақтарын алмастырды. Мыңжылдыққа жақындаған кезде авиакомпанияның қиындықтарына сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптаулар да қосылды, олар мерзімімен жарияланды. Осы мәселенің бірі Динеш Дамиджаға қатысты, ол кейіннен Ebookers интернет-саяхат сайтының негізін қалады. Дамиджа 1990 жылдардың басында премьер-министр Гирья Прасад Койраламен жеққорлық байланысы болғандықтан RNAC-нің Еуропалық операциялар директоры лауазымына тағайындалды деп айыпталды. Дамиджа осы айыптаулар бойынша ұзақ және қатал сот процесінен кейін әуекомпаниямен айтарлықтай келісімге келді. Непал әуекомпаниясының бұрынғы төрағасы Рамагия Чатурведи 2005 жылдың ақпанында сыбайлас жемқорлық үшін сотталды. 2007 жылдың қыркүйегінде әуекомпания ұшақтарының бірінде техникалық мәселелер туындағаннан кейін индуист құдайына құрбандық шалғанын растады. Nepal Airlines жануарлар Трибуван халықаралық әуежайындағы Boeing 757 ұшағының алдында сойылғанын мәлімдеді. Бұл құрбандық көк аспанын қорғайтын индуист құдайы Акаш Бхаирабқа шалынды, оның символы компания ұшақтарында бейнеленген. Авиакомпанияның хабарлауынша, жексенбі күні өткен рәсімнен кейін ұшақ Гонконгқа сәтті ұшып кетті. Әуекомпанияның өкілі Раджу КЦ былай деді: "Ұшақтағы ақаулық жойылды және ұшақ рейстерін жалғастырды". Компания мәселенің қандай болғанын айтпады, бірақ жергілікті БАҚ электрлік бұзу туралы хабарлады. 2000 жылдан 2010 жылға дейін Nepal Airlines ұшақтарының қатысуымен ешқандай апат болған жоқ. Бұл компания тарихында мұндай жағдайсыз өткен ең ұзақ кезең.
2010 жылдар: Airbus паркін қосу
2009 жылы Дубай әуе көрмесінде Nepal Airlines компаниясы екі Airbus A320-200 ұшағын сатып алу туралы меморандумға қол қойды, жоспар бойынша Ближ Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияға рейстер орындау көзделген. 2014 жылдың сәуір айында Nepal Airlines Қытайдың AVIC компаниясынан сыйлық ретінде алған Xian MA 60 ұшағын көрсетіп, жаңа ұшақты таныстырды. "Қызыл және көк жолақтар" ливреясы Непал туына ұқсас жаңа ливреямен алмастырылды. 2015 жылдың 8 ақпанында Nepal Airlines алғашқы Airbus A320 ұшағын, "Сагармата" атауын алды. 2015 жылдың 30 сәуірінде екінші Airbus A320, "Lumbini", Катмандуға қонды. Ұшақ Гамбургтегі Airbus зауытынан Непалға жеткізілген кезде 5 тонна көмек материалымен толтырылған. Бұл көмек материалы 2015 жылғы Непал жер сілкінісінен зардап шеккендерге көмектесуге жұмсалды. Екі ұшақ та компанияның жаңа ливреясымен боялды. 2015 жылы Nepal Airlines 253 658 жолаушыны тасымалдады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 22,87 пайызға көп, ал өткен жылы 206 430 жолаушы тасымалданған. Сондай-ақ, 2015 жылы 42 535 ішкі рейстің жолаушылары тасымалданды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 21,60 пайызға артық. 2016 жылы әуе компаниясының ескірген Boeing 757-200 (тіркеу нөмірі 9N ACA) үш онжылдық қызметтен кейін тиімсіздік пен жоғары техникалық қызмет көрсету шығындарына байланысты зейнеткерлікке шығарылды және BB Airways компаниясына сатылды. Қазіргі уақытта әуе компаниясы екі Airbus A320-200 және екі A330-200 ұшағымен халықаралық рейстерді орындайды. 2017 жылдың 16 шілдесінде Nepal Airlines халықаралық рейстерге онлайн билеттерді брондау қызметін іске қосты. 2018 жылы Nepal Airlines Hi Fly және AAR Corporation арқылы екі Airbus A330-200 ұшағын сатып алды. Екі ұшақтың біріншісі 28 маусымда, екіншісі сол жылдың 26 шілдесінде Катмандудағы Трибхуван халықаралық әуежайына жеткізілді. Әуе компания жаңадан қосылған кең корпусты ұшақтарды Сеул Инчхон, Токио және Сидней сияқты қалаларға пайдалану арқылы халықаралық бағыттарды кеңейтуді жоспарлап отыр. 2018 жылдың қараша айында Nepal Airlines жоспарланған қайта ұйымдастыру алдында Ethiopian Airlines компаниясын стратегиялық серіктес ретінде қарастырып жатқаны хабарланды. Наурыздың ортасында NAC өзінің қалған Boeing 757-200M ұшағын үш онжылдық қызметтен кейін зейнеткерлікке шығарды және тек Airbus паркіне назар аударды. Компания ұшақты жақын арада сатуға ниетті. Непалда COVID-19 пандемиясы кезінде Nepal Airlines құтқару және эвакуациялық чартерлік рейстерді жүзеге асырды, ал барлық жоспарланған рейстері 2020 жылдың наурызынан бастап тоқтатылды. 2020 жылдың шілдесінде Nepal Airlines қытайлық Xian MA60 және Harbin Y 12 ұшақтарының паркін тоқтатты, өйткені олар Непалдағы операцияларға жарамсыз деп танылды. 2023 жылдың мамыр айында Nepal Airlines Corporation 9N ACB (msn 23863) тіркеу нөмірі бар жалғыз B757-200CB ұшағын, оның қозғалтқыштарын, құралдарын және инвентаризациясын аукционға салу бойынша тендер жариялады. Бастапқы баға 5,71 миллион АҚШ долларын құрайды. Ұшақ 2018 жылдың басында Nepal Airlines оны зейнеткерлікке шығарғаннан бері ұшқан жоқ. Одан бері ол Катмандудағы Трибхуван халықаралық әуежайында тұр.
Баратын жерлері
Қазіргі уақытта Nepal Airlines өзінің негізгі хабы Трибуван халықаралық әуежайынан 11 халықаралық және бірнеше ішкі бағыттарға рейстер қатынайды. Сонымен қатар, әуекомпания Биратнагар, Непалгунж және Похара аймақтық хабтарынан ішкі рейстерді жүзеге асырады.
Шангри-Ла класы
Шангри-Ла класы – Непал әуе компаниясының барлық халықаралық рейстеріндегі бизнес-класы. Шангри-Ла класы алты орыннан тұратын конфигурациядағы Airbus A330 ұшақтарында 18 орыннан және төрт орыннан тұратын конфигурациядағы Airbus A320 ұшақтарында 8 орыннан құралған. Непал әуе компаниясы Шангри-Ла класы жолаушыларына жоғары сапалы тамақ ұсынады. Жолаушыларға таңдау үшін әртүрлі сусындар да ұсынылады, оның ішінде ақысыз шарап, коктейль, водка және түрлі суық сусындар бар.
Экономикалық сынып
Непал әуекомпаниясы эконом-класстағы жолаушыларын балық, тауық немесе қой еті таңдауларымен тамақтандырады. Жолаушылар брондау жасаған кезде вегетариандық тағамды да сұрай алады. Airbus A330 ұшақтарындағы эконом-класс орындарында 40 азия фильмі, 30 телебағдарлама және 20 музыкалық альбомды қамтитын IFE жүйесі орнатылған.
Экономикалық сынып
Непал әуе компаниясының барлық ішкі авиапаркі тек эконом-класспен жабдықталған. Ішкі рейстердің көпшілігі бір сағаттан кем уақытқа созылатындықтан, жолаушыларға тек тегін кәмпиттер мен мақта беріледі.
Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар
5 қараша 1960 – Royal Nepal Airlines компаниясының Douglas C 47A 80 DL (9N AAD) ұшағы Бхайрава әуежайынан ұшып тұрғанда апатқа ұшырап, өртенді. Ұшқыштар экипажының төрт мүшесі де қаза тапты. Ұшақта жолаушылар болған жоқ. 9 наурыз 1961 – Royal Nepal Airlines Pilatus PC 6 Porter ұшағы Джириде апатқа ұшырады. 1 тамыз 1962 – 1962 жылғы Royal Nepal Airlines DC 3 апаты: Royal Nepal Airlines Douglas C 47A DL (9N AAH) ұшағы Катманду Гаучхаур әуежайынан Нью-Дели әуежайына бағыт алғанда радиобайланыс үзіліп, Тулачан Дхури маңында апатқа ұшырады. Ұшақтың қирандылары 9 тамыз 1962 жылы 11 200 фут биіктіктегі тау шаңырағынан табылды. Ұшқыштар экипажының төрт мүшесі мен алты жолаушы қаза тапты. 12 шілде 1969 – 1969 жылғы Royal Nepal Airlines DC 3 апаты: Royal Nepal Airlines Douglas DC 3D (9N AAP) ұшағы Хетауда, Непалдағы бұлтты төбеден ұшып өткен кезде ағашқа соқтығысып, құлады. Ұшқыштар экипажының төрт мүшесі мен 31 жолаушы қаза тапты. 15 қазан 1973 – Royal Nepal Airlines De Havilland Canada DHC 6 Twin Otter 300 (9N ABG) ұшағы Лукла әуежайында жөндеуге келмейтіндей зақымданып, үш экипаж мүшесі мен үш жолаушы жарақатсыз қалды. Ұшақ ұшып шыққаннан кейін дереу апатқа ұшырады. 19 қараша 1981 – Биратнагар әуежайынан Трибуван халықаралық әуежайына бағыт алған Royal Nepal Airlines Pilatus PC 6 Porter ұшағы ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырады. Барлық 10 адам қаза тапты. 22 желтоқсан 1984 – Royal Nepal Airlines De Havilland Canada DHC 6 Twin Otter 300 (9N ABH) ұшағы Тумлингтар әуежайынан Трибуван халықаралық әуежайына бағыт алғанда, Непалдағы Бходжпур маңында жолдан тайып апатқа ұшырады. Ауа райының нашарлауы және ұшқыштың қателігі себеп болуы мүмкін. Ұшқыштар экипажының үш мүшесі мен 20 жолаушының 12-сі қаза тапты. 19 қараша 1998 – Royal Nepal Airlines Pilatus PC 6 Porter ұшағы Пхакдингте апатқа ұшырады. 27 шілде 2000 – 2000 жылғы Royal Nepal Airlines Twin Otter апаты: Royal Nepal Airlines De Havilland Canada DHC 6 Twin Otter 300 (9N ABP) ұшағы Баджангтан Дхангадхиге бағыт алғанда Чурья тауларындағы 4300 фут биіктіктегі Жараяхали төбесіндегі ағаштарға соқтығысып, өртеніп кетті. Ұшқыштар экипажының үш мүшесі мен 22 жолаушы қаза тапты. 16 ақпан 2014 – Nepal Airlines Flight 183 рейсі: Nepal Airlines De Havilland Canada DHC 6 Twin Otter (9N ABB) ұшағы бортында 18 адаммен Джумлаға бағыт алғанда жоғалып кетті. Кейіннен ұшақтың Аргахачиде құлағаны расталды.