Стивен Никол: Шотландиялық футболшы және жаттықтырушының өмірбаяны

Кіріспе

Шотланд футболшысы және жаттықтырушысы (1961 жылы туған)

Стивен Никол (11 желтоқсан 1961 жылы туған) – шотландтық зейнеткер кәсіби футболшы. Ол негізінен оң жақ қорғаушы ретінде ойнады, сонымен қатар қорғаныс және жартылай қорғаушы позицияларында да жиі ойнады. Ол 1980-ші жылдардағы табысты "Ливерпуль" командаларының құрамында өнер көрсетті. Никол Шотландия ұлттық құрамасының тұрақты ойыншысы болды және 1986 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында ел намысын қорғады. Ол өзінің футболдық мансабын 1981 жылы "Ливерпульге" ауысқан "Айр Юнайтед" клубында бастады. "Ливерпуль" сапында 14 жыл ойнаған Никол бес Англия чемпионатында жеңіске жетті, үш рет АФА кубогын ұтты және 1984 жылғы Еуропа кубогын жеңіп алды. "Ливерпульден" кеткеннен кейін Никол "Ноттс Каунти", "Шеффилд Уэнсдей" және "Донкастер Роверс" сияқты бірнеше ағылшын командаларында ойнады, содан кейін 1999 жылы АҚШ-қа көшіп кетті. Соңғы кезде "Нью-Ингланд Революшн" клубының бас жаттықтырушысы болды және MLS-те бір клубты жаттықтырған ең ұзақ мерзімді бас бапкер атанды. Қазір Никол ESPN FC телеарнасында комментатор болып жұмыс істейді.

Айр Юнайтед

Никол мансабын 9 жасында «Трон Тистл» клубында бастады, содан кейін 16 жасында «Айр Юнайтед» клубына қосылды. 1979 жылы ол бірінші командада ойнай бастады, шотландтық клуб сапында екі маусымнан астам уақыт өткізіп, 70 лига матчында қатысты. «Ливерпуль» клубының бас жаттықтырушысы Боб Пейсли Николды «Энфилдке» әкелу үшін 1981 жылдың 26 қазанында 300 000 фунт стерлинг төлеуге келісті, бұл ақырында тиімді сатып алу болып шықты.

Ливерпуль

Боб Пейслимен келісімшартқа отырған Никол Ливерпульдің негізгі құрамасында тұңғыш рет ойнауға шамамен бір жыл, ал тұрақты командаға енуіне екі жыл уақыт кетті. Ол клубқа 20 жылдық үстемдік кезегінің ортасында келді. "Қызылдар" сапындағы дебютін 1982 жылғы 31 тамызда "Бирмингем Сити" клубымен "Сент-Эндрюс" стадионында өткен лига матчында жасады (0:0 есебімен тең түсті), сол маусымда тағы үш лига ойынына қатысты. "Қызылдар" 14-ші рет лига чемпионы атанды, бірақ Никол чемпиондық медаль алуға жеткілікті матчтарда ойнамады. 1983-84 маусымында жаңа бас бапкер Джо Фаганның басшылығымен Никол тұрақты ойыншыға айналды. Сонымен қатар, ол 1983 жылғы 22 қазанда "Лофтс Роуд" стадионында "Квинс Парк Рейнджерс" клубына қарсы өткен матчта (1:0) алғашқы голын соқты. Алғашқы толық маусымының соңында Лига чемпионы медалін жеңіп алды, бірақ бұрынғы маусымда медальға ие болуға жеткіліксіз ойын өткізді. Дегенмен, ол Мерсисайд дербиінің алғашқы Мерсисайд финалындағы Лига кубогында "Эвертонға" қарсы жеңіске жетпеді. Римдегі "Олимпико" стадионында "Ромаға" қарсы өткен Еуропа кубогының финалында Крейг Джонстонның орнына алаңға шықты. 1:1 есебімен тең түскен матч пенальтилер сериясына дейін жалғасты. Никол өз пенальтисін орындамады, бірақ "Рома" екі пенальтиден мүлтiрді, нәтижесінде Ливерпуль турнирді жеңіп алды. Никол көптеген маусымдар бойы негізгі құрамдағы тұрақты ойыншы болды, 1986 жылы Кенни Далглиштің басшылығымен лига чемпионы және ФА кубогын жеңіп алды, "Эвертонды" екі ұпай айырмасымен басып озды және алғашқы Мерсисайд ФА кубогы финалында 3:1 есебімен жеңді. Ол сондай-ақ халықаралық карьерасын бастады, нәтижесінде 27 матч өткізіп, 1986 жылғы Мексикада өткен ФИФА әлем чемпионатында Шотландия құрамасының құрамында ойнады. Ыңғайлы ойыншы Никол 1985 жылы Фил Нил кеткеннен кейін көбінесе оң қорғаушы ретінде ойнады, сонымен қатар сол жақ қорғаушы, қорғаныс орталығы және жартылай қорғаушы ретінде де ойнады. Кейде шабуылда да ойнады. "Чипс" сөзін ерекше айтқаны үшін "Чопси" деген лақап атын алды. 1987-88 маусымында шабуылға қолайлы емес позицияда ойнағанына қарамастан, гол соғу бойынша жақсы көрсеткіштерді көрсетті. Бұл көрсеткіштерге "Ньюкасл Юнайтед" клубына қарсы хет-трик және "Арсенал" клубына қарсы керемет алыс қашықтықтан соққан бас соққысы кірді. Николдың қорғаныс қабілеттері де жоғары бағаланды, Ливерпуль жеңіліссіз лига титулын жеңіп алды, бірақ Уимблдон Уэмблидегі ФА кубогы финалында күтпеген жерден 1:0 есебімен жеңіске жеткенде тағы бір "қос жүлдеден" қағылды. Никол Ливерпульдің теңестіріп, қосымша уақытқа күш салуға мүмкіндік алған соңғы ойыншысы болды, бірақ оның бас соққысы жарақат уақытында көлденең таяқшадан асып кетті. Бір жылдан кейін Никол Ливерпульдің "Эвертонға" қарсы ФА кубогын жеңіп алуына көмектесті (қосымша уақыттан кейін 3:2 есебімен), бірақ маусымның соңғы минутында Арсеналға қарсы өткен матчта лига титулын жоғалтты. Футбол жазушылары Николды "Жылдың футболшысы" деп таныды. Никол командаластарымен бірге Хиллсборо апатында қаза болған 96 жанкүйердің көптеген жерлеу рәсімдеріне және еске алу шараларына қатысты. Ливерпуль құрамасының көптеген ойыншылары сияқты, Хиллсборо Никол үшін екінші трагедия болды. Төрт жыл бұрын, 1985 жылғы Еуропа кубогының финалы алдында Брюссельдегі Хейзел стадионында Ливерпуль жанкүйерлері негізінен "Ювентус" жақтастарының тобына шабуыл жасаған, нәтижесінде 39 адам қаза тапқан. Хейзел апатының салдарынан ағылшын клубтарына еуропалық жарыстарда бес жылға тыйым салынды, ал Ливерпульге алты жылға тыйым салынды. Никол Ливерпульдің еуропалық жарыстардан тыйым салуы алынғанда әлі де клубта болған аз ойыншылардың бірі болды. Ливерпуль 1989-90 маусымда "Кристал Пэлас" клубын 9:0 есебімен жеңіп, клубтың ең үлкен лигалық жеңісін тіркеді, Никол ойынның бірінші және соңғы голдарын (7-ші және 90-шы минуттарда) соққан жалғыз ойыншы болды. Ливерпуль сол маусымда лига титулын қайтарып алды – 2019-20 жылға дейін соңғы рет. Екі жылдан кейін Никол Грэм Сунесс басшылығымен 1992 жылы ФА кубогын жеңіп алған командада болды, бұл жолы "Сандерлендті" 2:0 есебімен жеңді. Ол 1994-95 маусымның басына дейін Ливерпульдің тұрақты ойыншысы болды, содан кейін жаңа қорғаушылар Фил Бабб пен Джон Скейлстің келуіне байланысты алаңнан шығарылды. Оның клуб үшін соңғы ойыны 1994 жылғы қазан айында "Бернлиге" қарсы Лига кубогы матчы болды. "Энфилдте" өткізген 13 жыл ішінде ол 343 лига матчында ойнап, 36 гол соқты. Клубты тастап кеткен кезде ол үздіксіз қызмет еткендігі бойынша клубтың ең тәжірибелі ойыншысы болды. Иан Раш Николдан бір жылдан астам бұрын клубқа қосылғанымен, Раштың қызметі бір жылдық "Ювентусқа" барғандығына байланысты тоқтатылған.

Nicol, who was signed by Bob Paisley, had to wait almost an entire year to make his senior debut for Liverpool and two years for a regular first team place, arriving at the club halfway through a 20 year period of dominance. He made his Reds debut on 31 August 1982 in a 0–0 league draw with Birmingham City at St Andrew's and made a further three league appearances that season. The Reds finished as league champions for the 14th time, but Nicol did not make enough appearances to collect a title winner's medal. Nicol became a regular in the 1983–84 season under new boss Joe Fagan. He also scored his first goal for the club on 22 October 1983, in a 1–0 league victory over Queens Park Rangers at Loftus Road. He went on to win a League championship medal by the end of his first full season, having not appeared enough times the previous season to qualify for a medal. However, he was not picked for the League Cup final victory over fierce Merseyside derby rivals Everton in the first ever all Merseyside final. He came on as a substitute for Craig Johnston in the European Cup final against Roma in the Stadio Olimpico, Rome. After a 1 1 draw, the match went to a penalty shootout. Nicol missed his spot kick, but Roma failed to score two of their penalties and Liverpool won the competition. Nicol became a first team regular for many subsequent seasons, winning the league championship and FA Cup "double" in 1986 under the guidance of Kenny Dalglish, pipping Everton to the title by just two points and then beating them 3–1 in the first ever all Merseyside FA Cup final. He was also settling into an international career, which would ultimately yield 27 caps and a place in the 1986 FIFA World Cup in Mexico, with Scotland. A versatile player, he played most often at right back following the departure of Phil Neal in 1985, though he also featured at left back, in the centre of defence and as a midfield player. He even played up front on a couple of occasions. He earned the nickname 'Chopsy' because of how he pronounced the word 'chips'. In the 1987–88 season, he was in a good goal scoring form, despite playing in a position not naturally conducive to attacking. This form included a memorable hat trick at Newcastle United and a phenomenal long range header at Arsenal. Nicol's defensive qualities were also much admired as Liverpool coasted to the league title, but missed out on another "double" when Wimbledon surprisingly beat them 1–0 in the FA Cup final at Wembley. Nicol was the last Liverpool player to have a chance to equalise and force extra time, but his diving header in injury time flew narrowly over the crossbar. A year later, Nicol played his part as Liverpool won the FA Cup against Everton, winning 3–2 after extra time, but lost the League title in a decider against Arsenal with virtually the last kick of the season. The campaign ended on a personal high for Nicol as he was named Footballer of the Year by football writers. Nicol accompanied his teammates to many of the funerals and memorial services of the 96 fans who died at the Hillsborough disaster. Like many others in the Liverpool squad, Hillsborough was the second tragedy Nicol had witnessed. Four years earlier, just before the 1985 European Cup final at the Heysel Stadium, Brussels, Liverpool fans had charged a section of, mainly, Juventus supporters, causing a retaining wall to collapse, killing 39 people. As a result of the Heysel disaster, a five year ban was placed on English clubs in European competitions, with Liverpool being banned for six years. Nicol would be one of the few players still with Liverpool when their ban from European competitions was finally lifted. When Liverpool beat Crystal Palace 9–0 during the 1989–90 season to accumulate the club's biggest ever League victory, Nicol was the only player to score twice, getting the first and last goals of the game in the seventh and 90th minutes. Liverpool regained the league title that season – their last until 2019 20 – and, two years later, Nicol was in the team which, under Graeme Souness, won the FA Cup again in 1992, this time beating Sunderland 2–0. He remained a regular player for Liverpool until the start of the 1994–95 season, when he was forced onto the sidelines with the arrival of new defenders Phil Babb and John Scales. His final appearance for the club was a League Cup tie against Burnley in October 1994. In 13 years at Anfield, he had played a total of 343 league games and scored 36 goals. At the time of leaving, he was the club's most senior player in terms of unbroken service. Although Ian Rush had joined the club more than a year before Nicol, Rush's service had been disrupted by a year long spell at Juventus.

Ноттс округі

Никол 1995 жылдың 20 қаңтарына дейін «Ливерпульде» қалды, содан кейін «Ноттс Каунти» клубының бұрынғы бас жаттықтырушысы Ховард Кендалл шақырғаннан кейін, ойыншы-көмекші жаттықтырушы рөліне келді. Ол «Медоу-Лейн» стадионында бар болғаны 10 ай болды, 32 матч өткізді. Кендалл жұмыстан босатылғаннан кейін Никол басқару ісінде алғашқы тәжірибесін алды, «Магпилердің» 1994–95 маусымының апатты соңғы айларында клубты екі ойыншымен бірге басқарды. Бірақ оның күш-жігері «Ноттс Каунтиді» Екінші дивизионға түсіп қалғаннан құтқаруға жеткіліксіз болды.

Шеффилд, сәрсенбі

Маусым аяқталғаннан кейін Никол 1995 жылы қарашада «Шеффилд Уэнсдей» клубына ауысты, онда ол 25 қарашада «Гудисон Парк» стадионында бұрынғы принципиалды қарсыласы «Эвертонға» қарсы өткен ойында дебют жасады, бұл ойын 2:2 есебімен аяқталды. Алайда, Николдың «Хиллсборо» стадионындағы ең жақсы естелігі 1996 жылдың 7 желтоқсанында болды, осы күні оның «Уэнсдей» командасы оның бұрынғы «Энфилд» стадионына сапар жасады. «Шеффилд» командасы Робби Фаулер, Стив Макманаман және Джон Барнс сияқты ойыншылары бар «Ливерпульдің» шабуылдарын толығымен бейтараптандырып, Никол қорғаныста маңызды рөл атқарған 1:0 есебімен жеңіске жетті.

Ағылшын төменгі дивизиялары Америкаға көшіріледі

Никол 49 лигалық ойында ойнағаннан кейін 1997–98 маусымында «Вест-Бромвич Альбион» клубына арендаға берілді, онда ол тоғыз ойын өткізді. Содан кейін ол қысқа мерзімге «Донкастер Роверс» клубында ойнады, ал 1999 жылы А лигасының «Бостон Булдогс» клубында ойыншы-жаттықтырушы болып жұмыс істеу үшін АҚШ-қа кетті. Сол жылдың қыркүйегінде ол маусымның соңғы екі ойынында «Нью-Ингланд Революшн» клубының бас жаттықтырушысының міндетін уақытша атқарды (ол ешқандай ойынға қатыспады) және екі ойында да жеңіске жетті. 2000 және 2001 жылдар маусымдарында ол «Бостон Булдогс» клубының ойыншы-жаттықтырушысы болып қайта оралды, ал 2002 жылы «Ревс» клубына көмекші жаттықтырушы ретінде қайта қосылды.

Халықаралық мансап

Никол Шотландия құрамасы сапында алғаш рет 1984 жылғы 12 қыркүйекте, «Ливерпульдің» негізгі құрамындағы тұрақты ойыншы болғаннан кейін ойнады. Жок Штайн Николға Югославиямен өткен жолдас сайысында халықаралық дебют жасау мүмкіндігін берді. Оның дебюті есімде қаларлық болды, себебі ол Шотландияның Хэмпден Паркте 18 512 көрерменнің алдында Югославияны 6:1 есебімен жеңуіне көмектесті. Ұлттық құрамаға бейімделуіне клубтастары Кенни Далглиш және капитан Грайм Сонесс көмектесті, олар екеуі де гол соқты. Шотландия құрамасы сапындағы 27 толық ойынының соңғысы 1991 жылғы 11 қыркүйекте Швейцариядағы Еуро-92 іріктеу турнирінде 2:2 есебімен тең аяқталды. Ол 1986 жылғы әлем чемпионатына Шотландия құрамасының құрамында қатысты.

Жаттықтырушылық мансап

2002 жылы Никол бастапқыда «Нью-Инглэнд Революциясы» командасының бас бапкері қызметін уақытша атқарды, содан кейін 21 ойыннан кейін тұрақты бапкер болып тағайындалды. Ол сол маусымда команданы MLS кубогының финалына шығарды және алғашқы жылында MLS жыл бапкері деп танылды. Оның басшылығымен команда 2008 жылға дейін әр жыл сайын MLS Шығыс конференциясының финалына өтті, ал 2005, 2006 және 2007 жылдары MLS кубогының финалына қайта оралды. 2011 жылдың 24 қазанында Никол мен «Революция» клубы тарап кету туралы өзара келісімге келді, осымен оның 10 маусымдық қызметі аяқталды. 2012 жылдың 4 қарашасында Никол «Нью-Инглэнд» футбол даңқы залына енгізілді.