Кіріспе

Эпидермалық өсу факторы (EGF) - жасушалардың бөлінуі мен дифференциациясын оның рецепторы EGFR-ге байланысу арқылы ынталандыратын белок. Адамның EGF-ы 6 кДа салмақты және 53 аминқышқылы қалдығынан, сондай-ақ үш молекулалық дисульфидтік байланыстан тұрады. EGF алғаш рет егешқұйрықтың сілекей бездерінде және адамның зәрінде табылган секрецияланатын пептид ретінде сипатталған. Кейіннен EGF адам организмінің көптеген тіндерінде, оның ішінде тромбоциттерде, сілекей бездерінде (қол асты бездерінде) кездеседі.

Биологиялық көздер

Эпидермальды өсу факторы тромбоциттерде табылады, сондай-ақ, жақ асты бездерінде және паротид безінде де кездеседі. +Т/н. Өсу факторы Көзі Негізгі функциясы1Эпидермалық өсу факторы (EGF) Сілекей бездері Эпидермалық және эпителий жасушаларының өсуін ынталандырады2Тромбоциттерден алынған өсу факторы Тромбоциттер Мезенхималық жасушалардың өсуін ынталандырады, жараның жазылуын жеделдетеді3Альфа трансформациялық өсу факторы (TGF α) Эпителий жасушасы EGF-қа ұқсас4Бета трансформациялық өсу факторы (TGF β) Тромбоциттер, бүйрек, плацента Тұморлық жасушалардың өсуін тежейді5Эритропоэтин Бүйрек Эритропоэтикалық жасушалардың дамуын ынталандырады6Нервтердің өсу факторы (NGF) Сілекей бездері Сенсорлық нервтердің өсуін ынталандырады7Инсулинге ұқсас өсу факторы Қан сарысуы Кеміршек жасушаларына күкірттің енуін ынталандырады, кейбір жасушаларға инсулин тәрізді әсер етеді8Тұморлық некроз факторы Моноциттер Тұморлық жасушалардың некрозын тудырады9Интерлейкин 1 Моноциттер, Лейкоциттер IL-2 синтезін ынталандырады10Интерлейкин 2 Лимфоциттер T-жасушаларының өсуін және жетілуін ынталандырады.

Механизм

EGF жасуша бетіндегі эпидермалық өсу факторының рецепторына (EGFR) жоғары байланыстыру қабілетімен байлану арқылы әрекет етеді. Бұл лигандпен шақырылған димеризацияны күшейтеді, рецептордың ішкі тирозинкиназа активтілігін белсендіреді (екінші суретті қараңыз). Тирозинкиназа активтілігі өз кезегінде жасуша ішіндегі түрлі биохимиялық өзгерістерге алып келетін сигналдарды жеткізу тізбегін бастайды – жасуша ішіндегі кальций деңгейінің көтерілуі, гликолиз бен белок синтезінің күшеюі, сондай-ақ EGFR генін қоса алғанда, белгілі бір гендердің экспрессиясының артуы – бұл, нәтижесінде, ДНК синтезі мен жасушалардың көбеюіне әкеледі.

Медициналық қолданыстар

Рекомбинантты адам эпидермалық өсу факторы, Heberprot P тауарлық атауымен сатылады, диабеттік аяқ жараларын емдеу үшін қолданылады. Оны жара орнына инъекция арқылы салуға болады, немесе сыртқа жағуға да болады. Алдын ала мәліметтер жараның жазылуын жақсартатынын көрсетеді. Қауіпсіздігі жеткілікті зерттелмеген.

Сүйектің қалпына келуі

EGF тіс пульпасының (DPSC) дің клеткаларының остеогендік дифференциациясын күшейтуге ықпал етеді, себебі ол клеткадан тыс матрицаның минералдануын арттыра алады. EGF-тің төмен концентрациясы (10 нг/мл) морфологиялық және фенотиптік өзгерістерді тудыру үшін жеткілікті. Осы деректер DPSC-тер EGF-пен біріктірілгенде пародонтика және ауыздық имплантологияда сүйек тінін жаңартуға арналған тиімді дің жасушалық терапия болып табылуы мүмкін екенін көрсетеді.

Тарих

ЕГФ екінші өсім факторы ретінде анықталды. Алғашқыда адамның ЕГФ-і урогастрон деп белгілі болған. Стэнли Коэн Рита Леви Монталчинимен бірге Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетінде жүйке өсу факторын зерттеу барысында ЕГФ-ті тапты. Осы жаңалығы үшін Леви Монталчини мен Коэнге 1986 жылы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығы табысталды.