Кіріспе
AmigaOS дискілік операциялық жүйесі AmigaDOS — AmigaOS дискілік операциялық жүйесі, ол файлдық жүйелерді, файлдар мен каталогтарды басқаруды, командалық қатар интерфейсін және файлдарды қайта бағыттауды қамтиды. AmigaOS 1.x нұсқасында AmigaDOS, MetaComCo компаниясының TRIPOS портына негізделген, ол BCPL тілінде жазылған. BCPL тілінде тікелей көрсеткіштер қолданылмайды, сондықтан операциялық жүйенің кеңейтілген мүмкіндіктерін пайдалану қиын және қателерге бейім болды. AmigaDOS ресурстық жобасы (ARP, бұрынғы AmigaDOS алмастыру жобасы), Amiga әзірлеушісі Чарли Хит бастаған жоба, BCPL-дегі көптеген құралдарды C және ассемблер тілінде жазылған, кішкентайрақ, жетілдірілген баламаларымен алмастырды және arp кітапханасы деп аталатын қосымша кітапхананы ұсынды. Бұл, AmigaDOS функцияларының барлығы үшін C немесе ассемблерде қолданылатын тікелей көрсеткіштерді BCPL эквиваленттеріне және керісінше автоматты түрде түрлендіру арқылы қолданбалардағы интерфейс мәселелерін жойды. AmigaOS 2.x нұсқасынан бастап AmigaDOS C тілінде қайта жазылды, мүмкіндігінше 1.x үйлесімділігі сақталды. AmigaOS 4 нұсқасынан бастап AmigaDOS BCPL-мен байланысын үзіп, оның ескі әдістерін тоқтатты. AmigaOS 4.1 нұсқасынан бастап AmigaDOS 64 биттік файлдарға қол жеткізу мүмкіндігімен кеңейтілді.
AmigaDOS is the disk operating system of the AmigaOS, which includes file systems, file and directory manipulation, the command line interface, and file redirection. In AmigaOS 1. x, AmigaDOS is based on a TRIPOS port by MetaComCo, written in BCPL. BCPL does not use native pointers, so the more advanced functionality of the operating system was difficult to use and error prone. The third party AmigaDOS Resource Project (ARP, formerly the AmigaDOS Replacement Project), a project begun by Amiga developer Charlie Heath, replaced many of the BCPL utilities with smaller, more sophisticated equivalents written in C and assembler, and provided a wrapper library, arp. library. This eliminated the interfacing problems in applications by automatically performing conversions from native pointers (such as those used by C or assembler) to BCPL equivalents and vice versa for all AmigaDOS functions. From AmigaOS 2. x onwards, AmigaDOS was rewritten in C, retaining 1. x compatibility where possible. Starting with AmigaOS 4, AmigaDOS abandoned its legacy with BCPL. Starting from AmigaOS 4.1, AmigaDOS has been extended with 64 bit file access support.
Консоль
Amiga консолі – стандартты Amiga виртуалды құрылғысы, әдетте CON: деп тағайындалады және консоль басқарушысы арқылы басқарылады. Ол AmigaOS 1.1-дегі қарапайым интерфейстен әзірленді және 1.2 және 1.3 нұсқаларында тұрақталды, содан кейін AmigaShell деп аталды, ал оның бастапқы басқарушысы newconsole басқарушысымен (NEWCON:) ауыстырылды. Консоль 1985 жылы құрылған кезде заманауи деп есептелген әртүрлі мүмкіндіктерге ие, мысалы, команда үлгісінің көмегі, null ("NIL:") мекенжайына қайта бағыттау және ANSI түсті терминал. 1.2 нұсқасында енгізілген жаңа консоль басқарушысы команда тарихы, құбырлар және шығыс қайта бағытталғанда файлдарды автоматты түрде жасау сияқты көптеген қосымша мүмкіндіктерді ұсынады. 1990 жылдардың басында AmiTCP сияқты TCP/IP стектері пайда болғанда, консоль Интернетке қосылған Amiga құрылғыларының басқарушыларынан (мысалы, TCP:) қайта бағыттауды қабылдай алады. 1980 жылдардың ортасында пайда болған басқа жүйелерден айырмашылығы, AmigaDOS өзіндік таңбалар жиынтығын іске аспайды; әзірлеушілер ASCII таңбалар жиынтығын қамтитын ANSI–ISO ISO 8859 1 (Latin 1) стандартын пайдалануды жөн көрді. Unix жүйелеріндегідей, Amiga консолі жол соңы ("EOL") белгісі ретінде тек жол тасымалы ("LF") белгісін қабылдайды. Amiga консолі әріптермен белгіленген әріптерді, сондай-ақ пернетақтадағы «өлі пернелердің» комбинациялары арқылы жасалған әріптерді де қолдайды.
Бұрыштамаларды бұрып тастау және консольдің шығысын тоқтату
Пайдаланушы бағдарламаны белгілі бір пернелер комбинациясын қолдану арқылы немесе пернетақтадағы кез келген басылатын символға басу арқылы тоқтатуға болады. Пернетақтадағы кез келген басылатын символға басу консольдегі шығысты тоқтатады. Шығысты қайта бастау үшін пернені басу арқылы (барлық енгізілген мәліметтерді жою үшін) немесе пернені басу арқылы (ағымдағы команда аяқталғаннан кейін енгізілген мәліметтер команда ретінде өңделеді) мүмкін.
Кейс сезімталдығы
AmigaDOS негізінен әріптерді ерекшелемейді. Құрылғыны "Dh0:", "DH0:" немесе "dh0:" деп көрсету әрқашан бірдей бөлімге сілтеме жасайды; алайда, файлдар мен каталогтардың атаулары үшін бұл файлдық жүйеге байланысты, және кейбір файлдық жүйелер форматтау кезінде әріптерді ерекшелеу мүмкіндігін қосады. Мұндай файлдық жүйенің мысалы – Smart File System. Бұл, көбінесе әріптерді ерекшелейтін Un*x әлемінен көшірілген бағдарламалық қамтамасымен жұмыс істегенде өте ыңғайлы, бірақ Amiga-ның түпнұсқа бағдарламалары үшін, олар әріптерді ерекшелемейді деп есептейтін болғандықтан, шатасу тудыруы мүмкін. Сондықтан тәжірибелі пайдаланушылар әдетте Un*x-тен алынған бағдарламалық қамтама үшін қолданылатын файлдық жүйелер үшін ғана әріптерді ерекшелеу белгісін пайдаланады. Файлдардың, каталогтардың және томдардың атауларын стандартты әдістермен өзгертуге болады; "rename foo Foo" және "relabel Bar: bAr:" командалары жарамды және күтілгендей жұмыс істейді, мысалы, Linux-та "mv foo Foo" командасы VFAT сияқты әріптерді ерекшелейтін файлдық жүйелерде "mv: `foo' and `Foo' are the same file" қате хабарламасын шығарады.
Көлемді атаудың ережелері
Партициялар мен физикалық дискілер әдетте DF0: (дискета 0), DH0: (қатты дискі 0) және т.б. деп аталады. Дегенмен, көптеген операциялық жүйелерден айырмашылығы, DF0: немесе HD0: сияқты кіріктірілген физикалық аппараттық құрылғылардан басқа, жеке дискілердің, томдардың және партициялардың атаулары толығымен ерікті: мысалы, қатты дискінің партициясы Жұмыс немесе Жүйе деп, немесе оны құру кезінде кез келген басқа атаумен атауға болады. Томдардың атауларын тиісті құрылғылардың атауларының орнына пайдалануға болады, сондықтан DH0: құрылғысындағы дискілік партицияны DH0: немесе Workbench: атауымен қол жеткізуге болады. Пайдаланушылар жүйеге "Workbench" атауын "Workbench:" деп көрсетуі керек, олар сұрау формасына немесе AmigaShell-ге ақпарат енгізер кезде әрқашан ":" қос нүктесін қоюы керек. Егер қол жеткізілген томның атауы табылмайтын болса, операциялық жүйе пайдаланушыдан берілген томның атауы бар дискіні енгізуді немесе операцияны тоқтатуды сұрайды. Сонымен қатар, логикалық құрылғы атауларын кез келген каталогқа немесе құрылғыға "assign" командасымен орнатуға болады; бағдарламалар көбінесе олардың орнату каталогына виртуалды том атауын тағайындайды (мысалы, Writer деп аталатын мәтін өңдеуші Writer: DH0:Өнімділік/Writer-ге тағайындауы мүмкін). Бұл орнатылған бағдарламаларды оңай жылжытуға мүмкіндік береді. Әдепкі SYS: атауы жүйе жүктелген томды білдіреді. Жүйенің маңызды орналасқан жерлеріне сілтеме жасау үшін басқа да әдепкі атаулар берілген. Мысалы, S: бастау скрипттері үшін, C: AmigaDOS командалары үшін, FONTS: орнатылған қаріптер үшін және т.б. Том белгілерін бірнеше каталогтарға да орнатуға болады, олар олардың мазмұнының біріктірілген түрі ретінде қарастырылады. Мысалы, FONTS: SYS:Fonts-ке тағайындалуы мүмкін, содан кейін AmigaDos assign командасының add опциясын пайдаланып, Work:UserFonts-ті қосу үшін кеңейтілуі мүмкін. Жүйе содан кейін екі каталогта орнатылған қаріптерді пайдалануға рұқсат береді. FONTS: тізімі екі орналасқан жердегі файлдарды көрсетеді.
Виртуалды құрылғылардың атаулары мен әдеттегі мінез-құлқы туралы конвенциялар
Физикалық құрылғы, яғни CrossDOS виртуалды құрылғысы, ПК форматталған дискеталарды оқу мүмкіндігіне ие. Кез келген ПК форматталған дискета дискета жетегіне салынатын болса, Amiga дискетасының белгішесі дискінің қалыпты Amiga құрылғысына таныс еместігін көрсету үшін өзгереді және ол стандартты "белгісіз" том атауы ретінде төрт сұрақ белгісін көрсетеді, ал ПК форматталған дискінің атын көрсететін белгіше пайда болады. Amiga форматталған дискілерді ауыстыру бұл әрекетті кері қайтарады.
Файл жүйелері
AmigaDOS әр түрлі файлдық жүйелер мен нұсқаларын қолдайды. Алғашқы файлдық жүйе жай ғана Amiga FileSystem деп аталды және негізінен дискеттер үшін қолайлы болды, себебі ол қатты дискілерден автоматты түрде жүктелуді қолдамады (дискетте жүктеу жүктеу блогынан кодты пайдалану арқылы іске асырылды). Ол көп ұзамай FastFileSystem (FFS) арқылы алмастырылды, сондықтан бастапқы файлдық жүйе "Ескі" файлдық жүйе (OFS) деп аталды. FFS кеңістікте тиімдірек және OFS-ке қарағанда айқын түрде жылдам болды, сондықтан оның аты осылай қойылды. AmigaOS 2.x нұсқасымен FFS операциялық жүйенің ресми бөлігіне айналды және жақын арада кэштелген бөлімдерді, файлдар мен бөлімдер атауларында әріптердің үстінде белгілерді (акценттерді) қолдауға мүмкіндік беретін халықаралық бөлімдерді тану мүмкіндігімен толықтырылды, сондай-ақ (MorphOS және AmigaOS 4 нұсқаларымен) 31 таңбадан 108 таңбаға дейін ұзақ файл атауларын қолдау енгізілді. AmigaOS 4.x және MorphOS нұсқаларында FastFileSystem 2 деп аталатын FFS-тің жаңа нұсқасы болды. FFS2 түпнұсқалық FFS-тің барлық мүмкіндіктерін қамтиды, авторы айтқандай, "кейбір шағын өзгерістермен". Артқа қарай үйлесімділікті сақтау мақсатында маңызды құрылымдық өзгерістер енгізілмеді. (Дегенмен, AmigaOS 4.1-дегі FF2 ерекшелігі – ол плагиндердің көмегімен өзінің мүмкіндіктерін және функционалдығын кеңейте алады). FFS2 сияқты, AmigaOS 4 және MorphOS нұсқасы Smart FileSystem түпнұсқалық SFS-тің өзгеруі болып табылады және онымен толыққанды үйлесімді емес. Windows-тың FAT12, FAT16, FAT32 немесе Linux-тың ext2 сияқты басқа файлдық жүйелер оңай орнатылатын (көшіру және қою) жүйелік кітапханалар немесе үшінші тарап модульдері арқылы қолжетімді, мысалы, FAT95 (оқу/жазу қолдау мүмкіндігімен), оны Aminet бағдарламалық қамтамасыз ету репозиторийінде табуға болады. MorphOS 2 FAT файлдық жүйелерін қолдайды. AmigaOS 4.1 бір терабайттан аспайтын бөлімдерді қолдауға қабілетті JXFS деп аталатын жаңа файлдық жүйені қабылдады. Үшінші тарап өндірушілерінің баламалы файлдық жүйелері: Professional FileSystem, бұл метадеректерге негізделген, қарапайым құрылымды, жоғары ішкі үйлесімділікті қамтамасыз ететін, жүріп тұрғанда фрагменттеуге қабілетті және қайта орнату алдында демауды қажет етпейтін файлдық жүйе; және Smart FileSystem, бұл жүйелік белсенділік болмаған кезде журналға жазылған әрекеттерді орындайтын журналдық файлдық жүйе, және MorphOS оны өзінің стандартты файлдық жүйесі ретінде таңдады.
FastFileSystem2 плагин модульдері
2007 жылы шілдедегі AmigaOS 4.0 жаңартуымен FFS2 үшін алғашқы екі плагин жарық көрді: fs плагин кэш: деректерді буферлеудің жаңа әдісі арқылы FFS2 өнімділігін арттырады. fs плагин шифрлау: Blowfish алгоритмін пайдаланып бөлімдерді шифрлейтін плагин.
fs plugin cache: increases performance of FFS2 by introducing a new method of data buffering. fs plugin encrypt: data encryption plug in for partitions using the Blowfish algorithm.
Файл атауының кеңейтулері
AmigaDOS-та міндетті түрде тек бір файл атауының кеңейтілуі бар: ".info", ол әрбір белгіше файл атына қосылуы керек. Егер "myprog" деп аталатын файл болса, онда оның белгіше файлы "myprog.info" деп аталуы тиіс. Кескін деректерінен басқа, белгіше файлы бағдарламаның опциялар мен кілт сөздер сияқты метадеректерін, жұмыс үстеліндегі оның орнын (AmigaOS пайдаланушы анықтаған жерлерде белгішелердің "суретін түсіре алады") және файл туралы басқа да ақпаратты сақтайды. Каталог терезесінің мөлшері мен орналасуы туралы ақпарат каталогқа байланысты ".info" файлында, ал диск белгішесі туралы ақпарат томның түбіріндегі "Disk.info" файлында сақталады. Белгішелерден басқа, Amiga жүйесі файл түрлерін кеңейтімдер арқылы анықтамайды, оның орнына файл түрін анықтау үшін файлмен байланысты белгішені немесе файлдың өзінің екілік бас жазбасын тексереді.