Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресей және Кеңес Одағының рок-музыкасы
Rock music of Russia and Soviet Union
Ресей рок-музыкасы 1960 жылдары Батыс рок-музыкасының және авторлық әндердің (бард әндерінің) ықпалымен Кеңес Одағында пайда болды, оны әуесқой топтар мен ресми VIA екеуі де дамытты. Ресей рок-музыкасының "алтын ғасыры" 1980 жылдары (әсіресе қайта құру дәуірінде) болды, сол кезде кеңестік андеграунд рок-топтары өз жазбаларын ресми түрде шығара алды. Осы кезеңде "рок-клубтар" құрылды, "Кино", "Алиса", "ДДТ", "Браво", "Наутилус Помпилюс", "Ария", "Чайф", "Гражданская Оборона" сияқты топтар пайда болып, танымалдылыққа ие болды, ал "Машина Времени" және "Аквариум" сияқты бұрыннан белгілі топтар ресми түрде альбомдар шығара бастады. Ресей рок-музыкасының ерекшелігі – мәтінге берілген баса назар. Лирикалық мазмұнының арқасында ол қайта құру дәуіріндегі жастардың символына айналды. 20 ғасырдағы ресей рок-музыкасы көбінесе ортақ музыкалық, эстетикалық және идеологиялық ерекшеліктері бар біртұтас мәдени қозғалыс ретінде қарастырылады. 21 ғасырда Ресейде рок-музыканың барлық жанрлары кездеседі, сондықтан "ресей рок" түсінігі бұрыңғыдай анық емес. Ресейлік топтардың көпшілігі орыс тілінде өнер көрсетеді. Әртүрлі сауалнамалар бойынша, ең танымал ресейлік рок-топтарының қатарында "Кино", "Аквариум", "Ария", "Алиса", "ДДТ" және "Агата Кристи" бар.
Russian rock music originated in the Soviet Union in the 1960s based on the influence of Western rock music and bard songs, and was developed by both amateur bands and official VIA. The "golden age" of Russian rock was during the 1980s (especially the era of perestroika), when the Soviet underground rock bands became able to release their records officially. During this period, "rock clubs" were created, such groups as "Kino", "Alisa", "DDT", "Bravo", "Nautilus Pompilius", "Aria","Chaif", "Grazhdanskaya Oborona" appeared and gained popularity, and already known groups, such as "Mashina Vremeni" and "Aquarium", began to publish albums officially. Russian rock's characteristic feature was the emphasis on the lyrics. Due to its lyrical emphasis, it became a symbol of the youth of the Perestroika era. Russian rock of the 20th century is often considered a united cultural movement that has some common musical, aesthetic and ideological features. In the 21st century, almost all genres of rock music exist in Russia, which is why "Russian rock" has become a more vague concept. The majority of the Russian bands perform in the Russian language. According to various polls, the most popular Russian rock bands include Kino, Aquarium, Aria, Alisa, DDT and Agatha Christie.
1960-шы жылдардың басында: жергілікті бард музыкасы және батыс ықпалы
1960 жылдардың ортасына қарай Мәскеу мен Ленинградта бит-топтар құрылды, олар бастапқыда шетелдік хиттердің кавер-версияларын өздері жасаған аспаптарда орындады. Осы топтардың ішінде "Сокол", "Скифтер", "Буффондар" және "Славяндар" (Александр Градскийдің топтары), сондай-ақ "Орман бауырлары" болды. 1965 жылы "Сокол" тобы орыс тіліндегі алғашқы рок әнін – "Gde tot krai?" (Ланг ру) шығарды. "Integral" бит квартеті The Shadows және The Swinging Blue Jeans стилінде джаз музыкасы мен композицияларды орындады, өздерінің бұрылыстарын және рок-н-ролл әндерін жазды. "Битл Мания" тарағаннан кейін, дерлік әр мектепте өз рок-тобы болды. Бұл қозғалысқа батыстық хиппилердің идеологиясы да әсер етті. Сонымен қатар, орыс рок-музыкасына бард музыкасының, "авторская песня" (Ланг ру) деп аталатын стильдің де ықпалы тиді, ол көбінесе ғана сүйемелдемесіз акустикалық гитарада орындалатын. Ол лирикаға, кейде бүлікшіл мағына беретін лирикаға ерекше назар аударумен, сондай-ақ романтика, күнделікті өмір, әскери әндер, патриоттық әндер, сатира, ирония сияқты тақырыптарға ашық және бейресми көзқараспен сипатталды. Бард әнін орындаушылардың ең танымалдары – Александр Галич, Владимир Высоцкий және Булат Окуджава болды. Осы аралықта батыс музыкасы шекарадан заңсыз әкелінді немесе "Мелодия" баспасы мемлекеттік пираттықпен күресу аясында оны шығарды. "The Beatles" советтік халық мәдениетінде берік орын алды, ал "The Rolling Stones" және "Deep Purple" сияқты артистер батыс музыкасының біршама бұрмаланған суретін толықтырды.
By the mid 1960s, beat groups had formed in Moscow and Leningrad, at first performing cover versions of foreign hits on home made equipment. Among these groups were "Sokol", "Scythians", "Buffoons" and "Slavs" (Alexander Gradsky's groups), and "Forest Brothers". In 1965, the band Sokol released the first rock song in Russian, "Gde tot krai?" (Lang ru). The beat quartet "Integral" performed jazz music and compositions in the style of The Shadows and The Swinging Blue Jeans, and also composed their own twists and rock 'n' rolls. With the spread of Beatlemania, almost every school had its own rock band. The movement was partly influenced by the ideology of the Western hippies. At the same time, Russian rock was partly influenced by bard music, a style referred to as avtorskaya pesnya (Lang ru), mostly played on unaccompanied acoustic guitar. It was characterized by a strong emphasis on lyrics that sometimes carried a subversive meaning, as well as a lively and informal approach to the theme romance, everyday life, military songs, patriotic songs, satire, irony etc. The most famous performers of the bard song were Alexander Galich, Vladimir Vysotsky, Bulat Okudzhava. Meanwhile, Western music was either being smuggled across the border or released by Melodiya as part of what was essentially state run media piracy, with The Beatles taking a firm place in Soviet popular culture, and artists such as The Rolling Stones and Deep Purple completing a somewhat distorted picture of Western music.
1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдар: қозғалыстың қалыптасуы
1960 жылдардың соңында ең озық орыс рок-музыканттары халықтық үнмен эксперименттер жасауды бастады. Бит музыкасы облыстарда дамыды. Бірінші орыс рок-н-ролл журналы "Beat Echo" 1965 жылы (самиздат ретінде) жарық көрді. 1966 жылдың 18 желтоқсанында Свердловск облысының Каменск-Уральский қаласында КСРО-дағы алғашқы рок фестивалі өтті. 1969 жылдың мамырында Ростов-на-Донуда кейін "Вудсток на Дону" деп аталған фестиваль өтті. Дегенмен, тәуелсіз топтардың музыканттары екі мәселеге тап болды, ол олардың қызметін шектеді. Біріншісі – жазу студияларының жетіспеушілігі (сол кездегі жалғыз лейбл Melodiya кейін 70-ші жылдары халықаралық EMI лейблмен серіктестік құрды). Екінші мәселе – жоғары білім алғаннан кейін музыканттар мамандығы бойынша жұмыс істеу немесе кәсіби VIA (Lang ru) тобына қосылу арасында таңдау жасауға мәжбүр болды. Осы кезеңде гитараға негізделген топтар пайда болды, оның ішінде Ленинградтағы "Поющие гитары" және Белоруссиялық "Песняры". Осы топтар VIA қозғалысын бастады, ал олардан кейін "Цветы", "Ариэль", "Голубые гитары" [ru] және "Синяя птица" сияқты топтар келді. Сонымен қатар, Мәскеудегі "Машина времени" және Ленинградтағы "Аквариум" номиналды түрде әуесқой топтар ретінде басталып, жақын арада жер асты концерттерін өткізіп, танымал болды. 1970 жылдардың басында Юрий Морозов прогрессивті рок пен этникалық орыс музыкасының элементтерін пайдалана отырып, орыс психоделикалық рок стилін ойлап тапты. Оның үні DDT, "Аквариум", "Чиж & Co" және басқаларға әсер етті, ол олармен дыбыс инженері ретінде жұмыс істеді. Морозов, сондай-ақ "Скифы", "Садко" және "Оловянные солдаты" samizdat арқылы ең алғашқы орыс рок жазбаларын шығарды. Сол уақытта өзінің қызметін бастаған тағы бір белгілі суретші – Александр Градский, ол авторлық ән мен батыс рокын біріктірді. Ол 1973 жылдан бері Melodiya арқылы кейбір жазбаларын шығара алды. 1970 және 1971 жылдары бірінші КСРО-лық рок фестивалі "Күміс ішектер" өтті. 1971 және 1972 жылдары "Поп федерациясы" ұйымы жер асты рок концерттерін ұйымдастырды. Мәскеу Энергетика институты 1970-ші жылдардағы Мәскеудегі рок-топтардың ең танымал орны болды. 1976 жылдың наурыз айында Таллин (ЭССР) "Таллин жастарының әндері" рок фестивалін қабылдады, онда КСРО-ның әртүрлі республикаларынан келген топтар жиналды. Осы кезеңде студиялық емес, концерттік жазбалар негізінен таратылды, олар магнитофон иесінен екіншісіне өздігінен қайта жазылды. 1979 жылдан бастап жаңа жер асты студиялары пайда болды (AnTrop, "Rossiyane", "Vysokosnoe leto", "Autograph" және "Voskreseniye" 1970-ші жылдардағы жер асты сахнасының негізгі топтары болды. Олардың көпшілігі арт-рок, хард-рок және прогрессив-рок стильдерінің ықпалында болды. Алғашқы ресми жарық көрген толыққанды рок-альбомдардың кейбіреулері – "Ариэль" (1977) және "Песняры" (1979) арқылы "Орыс суреттері" мен "Гуслар" болды. 70-80 жылдардың тоғысындағы кейбір совет композиторлары рок-опера форматында жұмыс істеді; ең танымал туындылары – "Орфей мен Эвридика" (1975), "Жұлдыз және Хоакин Мурьетаның өлімі" (1978) және "Юнона мен Авоc" (1981).
In the late 1960s, the most advanced Russian rockers began experimenting with folk sound. The beat music movement developed in the provinces. The first Russian rock and roll magazine "Beat Echo" was released in 1965 (as samizdat). On December 18, 1966, the first rock festival in the USSR was held in Kamensk Uralsky, Sverdlovsk region. In May 1969, the festival later known as "Woodstock na Donu" was held in Rostov na Donu. However, the musicians of independent bands faced two problems that limited their activities. The first was the unavailability of recording studios (then sole record label, Melodiya, would later forge a partnership with international label EMI in the 70s). The second problem was that after completing higher education, musicians had to make a choice: to leave to work in their specialty or join a professional band VIA (Lang ru). Guitar driven bands evolved during this time, including Leningrad based Pojuschie Gitary and Belarusian Pesnyary. These bands started the VIA movement, and were followed by others, such as Tsvety, Ariel, Golubye Gitary [ru], and Sinyaya Ptitsa. At the same time, Mashina Vremeni in Moscow and Aquarium in Leningrad started as nominally amateur bands and soon became popular, performing underground concerts. In the early 1970s, Yuri Morozov invented a kind of Russian psychedelic rock, using elements of progressive rock and ethnic Russian music. His sound influenced DDT, Aquarium, Chizh & Co, and many others, while he worked with them as a sound engineer. Morozov, as well as "Scythians", "Sadko" and "Tin Soldiers", released the earliest Russian rock recordings through samizdat. Another notable artist who started his activity at the same time is Alexander Gradsky, who fused bard music with Western rock. As successful composer and singer, he was able to release some of his recordings through Melodiya since 1973. In 1970 and 1971, the first All Soviet rock festival "Silver Strings" was held. In 1971 and 1972, the "Pop Federation" organization was engaged in underground rock concerts. Moscow Power Engineering Institute was the most famous venue for rock bands of the 1970s in Moscow. In March 1976, Tallinn (ESSR) hosted the "Tallinn Youth Songs" Rock Festival, which brought together bands from different republics of the Soviet Union. During this period, concert recordings, rather than studio recordings, were mainly distributed, which were rewritten as self published from one owner of the tape recorder to another. Since 1979, new underground recording studios have emerged (AnTrop, "Rossiyane", "Vysokosnoe leto", "Autograph", and "Voskreseniye" were among the main groups of the 1970s underground scene. Most of them were influenced by the styles of art rock, hard rock and progressive rock. Some of the first officially published full length rock albums were "Russian pictures" VIA "Ariel" (1977) and "Guslar" VIA "Pesnyary" (1979). Some Soviet composers of the turn of the 70s 80s worked in the rock opera format; the most famous works are "Orpheus and Eurydice" (1975), "The Star and the Death of Joaquin Murieta" (1978), and "Juno and Avos" (1981).
1980 жылдар: алтын дәуір
1980 жылдары батыс рок музыкасының (әсіресе 1960 және 1970 жылдардан, сондай-ақ жаңа толқын, NWOBHM және батыс панк-рок) және орыс бард дәстүрлерінің қоспасына негізделген рок-артистердің андеграунд сахнасы пайда болды. «Воскресенье», «Алиса», «Автограф», «Кино», «Машина Времени», «Наутилус Помпилюс», «Аквариум», «Секрет», «Пикник», «ДДТ», «Крематорий», «Гражданская Оборона» және «Агата Кристи» сияқты топтар жанрдың дамуына зор ықпал етті, ал олардың стилі кейінгі артистерге әсер етті. Бұл Кеңес Одағындағы алғашқы ресми рок фестивалі болды. Фестивальдің көптеген жүлдегерлері Ресейдің, сондай-ақ Грузия мен Балтық елдерінің рок-топтарынан шықты. «Fiztech—1982» фестивалі жаңа толқынның танымалдығын іс жүзінде қалыптастырды. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында «Машина Времени», «Земляне», «Автограф», «Круиз» және «Диалог» сияқты көптеген әуесқой топтар КСРО-ның түрлі филармониялық ұйымдарымен еңбек келісімдері мен шарттарға қол қойып, кәсіби сахнаға жол ашты. 80-жылдардың ортасынан бастап орыс рок-музыкасына орыс өнер тобы «Митки» де әсер етті. Кеңес рок-топтарының өлеңдері 1980 жылдардағы кеңес өмірінің қараңғы жақтарын, мысалы, отбасылық зорлық-зомбылықты, алкоголизмді (Наутилус Помпилюстың әйгілі әнінде «Ален Делон қос бурбон ішеді / Ален Делон одеколон ішпейді» деген сөздер ән ішіндегі алкогольге тәуелді әкеге сарказмды қарсы қою және мемлекеттік БАҚ-тың қашуға ұмтылуына айыптау ретінде келтірілген) және қылмысты бейнеледі, сонымен қатар көбінесе жасырын саяси мағынаны білдірді. Осының салдарынан, кеңес радиосы мен теледидары кеңес рок-топтарына немқұрайлылық танытты, олар көбінесе тек ауызша тарату арқылы тыңдаушыларға жететін. КСРО-да музыканы жариялау монополиясы Мәдениет министрлігі арқылы Министрлер Кеңесіне тиесілі және басқарылатын «Мелодия» совет лейбліне тиесілі болды. «Мелодия» рок музыкасын немесе андеграунд музыканттарын жариялауға қарсы қатаң саясат ұстанды, ал композиторлар мен жазушылардың мүшелері Композиторлар одағының мүшелері болған VIA-ны насихаттады. Кейбір рок музыканттары (Юрий Шевчук, Егор Летов және тағы да көптегендері) қоғамдық қызметтеріне байланысты КГБ-мен қиындықтарға тап болды. 1980 жылдардың басында кеңес билігі әуесқой топтарға қысым көрсетуді күшейтті, андеграунд концерттерін заңсыз коммерциялық қызмет деп танып, кейбір музыка ұйымдастырушылары мен дыбыс инженерлерін андеграунд концерттерінен ақша табуы үшін түрмеге отырғызды. 1980 жылдардағы көптеген топтар қазір де белсенді және ресейлік жастар арасында танымал. Бұл топтардың ерекше дыбысына қатысты «орыс рокі» термині жиі қолданылады.
In the 1980s, an underground scene of rock artists emerged who based their style on a mix of Western rock music (particularly from the 1960s and 1970s, but also, increasingly, on the emerging New Wave, NWOBHM and Western punk rock) and the Russian bard traditions. Bands such as Voskreseniye, Alisa, Autograph, Kino, Mashina Vremeni, Nautilus Pompilius, Aquarium, Secret, Piknik, DDT, Krematorij, Grazhdanskaya Oborona, and Agatha Christie became influential in the development of the genre, with subsequent artists influenced by their style. It was the first official rock festival in the Soviet Union. Many of the prize winners at the festival were rock groups from the Russian SFSR, as well as Georgia and the Baltics. The "Fiztech—1982" festival actually launched the popularity of new wave. In the late 1970s and early 1980s, a lot of amateur bands who signed labor agreements and contracts with various philharmonic societies of the USSR, such as "Mashina Vremeni", "Zemlyane", "Autograph", "Cruise", and "Dialog", among others, were able to break into professional scene. Since the mid 80s Russian rock was also influenced by the Russian art group Mitki. The lyrics of the Soviet rock bands often dealt with the darkest sides of 1980s Soviet life, such as domestic violence, alcoholism (an infamous song by Nautilus Pompilius contained the lines "Alain Delon drinks a double bourbon/Alain Delon doesn't drink eau de cologne" as a sarcastic contrast to the alcoholic father described in the song and an indictment of the escapist attitudes of state run media) and crime, and often carried a hidden political message. In consequence, the mainstream Soviet radio and television ignored Soviet rock bands, which often reached audiences only through word of mouth. The monopoly for music publishing in the USSR belonged to Melodiya, the Soviet record label owned and operated by the Council of Ministers through the Ministry of Culture. Melodiya had a strict policy against publishing rock music or underground musicians, while promoting VIAs, whose members (as well as the composers and writers who worked with them) were members of the Union of Composers. Some rock musicians (Yuri Shevchuk, Yegor Letov and many others) had problems with the KGB due to their public activities. During the early 1980s, Soviet authorities started to exert heavy pressure on amateur bands, banning underground concerts as a sort of illegal commercial activity and imprisoning some music promoters and sound engineers for earning money from underground concerts. Many of the bands from the 1980s remain active and popular among Russian youth. The term Russian rock is often used to refer to the particular sound of these bands.
Панк музыкасы
Кеңес Одағында панк-рок мәдениеті 1980-ші жылдары басталды, көбінесе режимнің жемқорлығына және «болашақ жоқ» деген сезімге қарсы наразылық қозғалысы ретінде. Ол британдық панк-мәдениетінен айырмашылығы, Кеңес Одағында айқын таптық қоғам болмады, ал қоғам коммунистік болғандықтан, советтік панк сол кездегі әлеуметтік ахуалға қарсы наразылыққа айналды. Советтік панктер көбінесе әскери дүкендерде табылған етіктер мен пальто киетін. Ұлыбританияда панк, прогрессивті рок немесе глэм-рок сияқты қалыптасқан рок музыка жанрларына қарсы наразылықтың бір бөлігі болса, Кеңес Одағында барлық рок музыкасы жасырын қалды, бұл панк-рок жанкүйерлері мен Ресейдегі басқа рок жанкүйерлері арасында ынтымақтастыққа әкелді. Әдеттегі анархистік идеологиядан басқа, көптеген ресейлік панктер Ұлттық большевиктер қозғалысына жатты (оның негізін қалаушы Эдуард Лимонов өзі жастығында панк болған), ал Ресей панкының рухани әкесі Егор Летов оны осы қозғалыспен байланыстырды. 1980-ші жылдардың соңында Ресейде тағы бір топ жұмыс істей бастады, ол культты мәртебеге ие болды: Sektor Gaza. Олар өздерін «колхоз панк-рокшылары» деп жариялап, орыс селолық өмірінің элементтерін панк музыкасымен үйлестірді. Бірақ, кейбіреулер бұл топты «түпнұсқа» және «нағыз фолк-панк» деп атаса, басқалары олардың стилін сынады. «Король и Шут» тобының вокалисі Михаил Горшенев: «Sektor Gaza ешқашан панк-рок толқынының бір бөлігі болған емес! Олардың музыка туралы түсінігі жоқ». Бірнеше жылдан кейін тағы бір культты топ құрылды – Korol i Shut, ол хоррор-панк жанрын енгізіп, костюмдер мен өлеңдерді ертегілер мен аңыздар түрінде пайдаланды. Күрделі мәтіндер мен панк үшін әдетте зерттелмейтін тақырыптар арқылы, сондай-ақ күрделі панк дыбысы арқылы Korol i Shut Ресейдегі ең танымал топтардың біріне айналды.
The Soviet Union punk rock culture started in the 1980s, mostly as a protest movement against the corruption of the regime and the sense there was "no future". It differed from British punk culture in that the Soviet Union did not have an explicit class society, and the society as such was communist; as a result, Soviet punk became a protest against the social climate of the time. Soviet punks usually wore boots and coats found in military shops. While in the UK punk arose partly as a protest against more established rock music genres like progressive rock or glam rock, in the Soviet Union all rock music remained in the underground, which made for a certain solidarity between punk rock fans and other rock fans in Russia. Aside from the traditional anarchist ideology, many Russian punks belong to the National Bolshevik movement (with its founder Eduard Limonov, being a punk himself in his youth) and Yegor Letov, the godfather of Russian punk, linking it to the movement. In the late 1980s another band started operating in Russia, reaching a cult status: Sektor Gaza. They proclaimed themselves as "kolkhoz punk rockers", mixing elements from Russian village life with punk music. However, while some called the band "original" and "true folk punk", others criticized the band's style. Mikhail Gorsheniov from Korol i Shut said: "Sektor Gaza were never a part of the punk rock wave! They have no idea in music at all". Another cult band formed a few years later was Korol i Shut, introducing horror punk, using costumes and lyrics in the form of tales and fables. Through sophisticated texts and themes not usually explored by punk, and through a sophisticated punk sound, Korol i Shut achieved the status of one of the most popular bands in Russia.
Татарлар
Дәстүрлі түрде татар рок-музыкасы Ресейдегі татар тіліндегі рок-музыканың бір түрі болып табылады. Сондықтан, өлең сөздері мен вокалдық өнер аспаптық дыбыстардан басымдық алады. Ең алғашқы татар рок-топтарының қатарында советтік «Сақ Соқ» және «Болгар» топтары, сондай-ақ Финляндиядан шыққан «Başqarma» тобы бар, олардың барлығы 1980-ші жылдардың соңында белсенділік танытқан. Бүгінде ең танымал татар рок-топтары – Ақтаншы қаласынан «Алқанат» (2005 жылдан бері) және Сарман қаласынан «Хат» (2001 жылдан бері) болып табылады. Тағы да бірнеше танымал топтар: КГБ, «Яр» тобы, İlsöyä Bädretdineva, İsmail, рифмалар және 116. Басқа поп-рок топтарына «Malaylar», «Yarda» және «Ataqlı Radio Şäxeslär» жатады. Поп-әнші Алсу кейде туған тілі – татар тілінде ән айтады.
Traditionally, Tatar rock music has been a Tatar language version of rock music in Russia. Therefore, the lyrics and vocals take priority over instrumental sounds. Some of the earliest Tatar rock bands were Soviet bands Saq Soq and Bolgar, as well as Başqarma from Finland, all bands active in the late 1980s. Today, the most popular Tatar rock bands are Alqanat (since 2005) from Aqtanış and Xat (since 2001) from Sarman. Some other popular bands are KGB, Yar band, İlsöyä Bädretdineva, İsmail, rhymes and 116. Other pop rock groups include Malaylar, Yarda and Ataqlı Radio Şäxeslär. Pop singer Alsou has sung, at times, in her native Tatar.
Жасырыннан жарнамаға дейін
1980 жылдардың соңы – совет рок музыкасының халық назарына енуінің тың кезеңі болды. Бұл процеске елдегі саяси және әлеуметтік өзгерістер зор үлес қосты. Цензура әлі де сақталып тұрғанмен, 1970-ші немесе 1980-ші жылдардың басындағыдай қатаң болмады. Бірінші совет рок-топтарының радио және теледидар бағдарламаларына түсуіне, КСРО-ның ірі концерт залдарында гастрольдеуіне және Melodiya лейблінде VIA топтарымен тікелей бәсекелесе альбомдарын ресми түрде шығаруына жылдар кетті. Перестройка кезеңінде рок музыкасының жағдайы өзгерді. Көптеген ресейлік рок-топтары алғаш рет Еуропа мен АҚШ-та гастрольдеп, жазбалар жасады. Осының нәтижесінде, 1989-1991 жылдары жағдай 1985 жылғыдан мүлдем өзгеше болды. Мәскеуде Батыс рок-артистерінің қатысуымен Мәскеу музыкалық бейбітшілік фестивалі өтті, Горбачев Кремльде Scorpions тобын қабылдады, Брайан Ино «Звуки Му» тобының альбомын шығарды, ал Дейв Стюарт (Eurythmics тобынан танымал) Борис Гребенщиковтың «Radio Silence» альбомын Батыс әлемінде шығару үшін продюсерлік жасады. Джоанна Стингрейдің бастамасымен 1986 жылы «Red Wave» жинағы Америка Құрама Штаттарында жарық көрді. Бұл екі дискілік альбом, онда Ленинградтан шыққан төрт топ – «Аквариум», «Кино», «Алиса» және «Странные Игры» тобының әрқайсысының бір жағына материалдары енген. Бұл жинақ Батыста шыққан алғашқы ресми орыс рок-альбомы болды. Стингрей Рональд Рейган мен Горбачевке жинақтың көшірмелерін жіберіп, музыканттар екі президенттің дипломатиялық жолмен істей алмаған нәрсені жасады деген мәлімдеме жасады. «Мелодия» лейблінің реакциясы – «Аквариум» тобының пластинкасын ресми түрде шығару арқылы, олардың жазбалары КСРО-да да кеңінен таралған деген ой тудыру болды. 1980-ші жылдары теледидар мен кино да орыс рок-музыкасының халыққа танылуына үлкен үлес қосты. «Музыкальный ринг» және «Программа "А"» сияқты жаңа музыкалық телешоулар рок-артистерді сұхбатқа және тікелей эфирге шақырды. 1980-ші жылдардың соңында орыс рок-музыканттары актерлер ретінде түскен бірнеше фильмдер жарық көрді. Олардың ішінде Виктор Цойдың қатысуымен түсірілген «Игла» және «Асса» фильмдері, ал Пётр Мамоновтың қатысуымен түсірілген «Такси Блюз» фильмінде «Аквариум» тобының музыкасы қолданылды. 1988 жылдың ақпанында канадалық режиссер Питер Вронский Мәскеу мен Ленинградқа сапар шегіп, «Аквариум», «Небо и Земля», «Звуки Му» және басқа топтардың бірнеше музыкалық видеосын түсірді. Музыкалық видеолар «Russian Rock Underground» деректі фильмінде біріктіріліп, Канаданың MuchMusic және Италия телеарналарында көрсетілді. Осы кезеңде орыс рок-музыкасының танымалдылығының өркендеуіне қатысты бағалаулар әртүрлі. «Аргумент И Факти» газетінің Кеңес Одағының тарихына арналған мақалалар сериясында: «Жастар жер астынан шыққан рок-музыкаға құмарлықпен берілді, ал сол кездегі ең үздік музыканттардың өзінде шығармашылық жоспар болмады» делінген.
The late 1980s was a period of breakthrough for soviet rock music entering the public eye. Political and social changes in the country were very important for this process. The censorship was still present, but not as rigid as it was in the 1970s or early 1980s. It took years for the first Soviet rock bands to enter radio and television programs, tour in major concert halls over the USSR, and to release their albums officially on Melodiya, in direct competition with the VIA groups. The rock music situation changed during the perestroika era. Many Russian rock bands were able to tour and record in Europe and United States for the first time. As a result, in 1989 1991 the situation was completely different from that of 1985. Moscow Music Peace Festival was held in Moscow featuring western rock artists, Gorbachev accepted Scorpions in Kremlin, Brian Eno produced an album by Zvuki Mu, and Dave Stewart (of Eurythmics fame) produced Radio Silence by Boris Grebenshchikov for the release in the western world. With Joanna Stingray's initiative, in 1986 the Red Wave compilation was released in the United States. It was a double split album with four bands from Leningrad: Aquarium, Kino, Alisa, and Strannye Igry, with one side of vinyl for each band. This compilation was the first official Russian rock release in the west. Stingray sent copies of the release to Ronald Reagan and Gorbachev, with a statement saying that musicians had already done what both presidents could not do diplomatically. Melodiya's reaction was an official release of a record by Aquarium in order to create the illusion that recordings of the band were also widely released in the USSR. Television and film also contributed to the breakthrough of Russian rock to the public in the 1980s. New musical television shows, such as Muzykalny Ring (Музыкальный ринг) and Programma A (Программа "А"), invited rock artists for interviews and live shows. In the late 1980s, several films featuring Russian rock musicians as actors were released. These films include Igla and Assa featuring Viktor Tsoi and music by Aquarium and Taxi Blues featuring Pyotr Mamonov. The Canadian filmmaker Peter Vronsky travelled to Moscow and Leningrad in February 1988, and shot a series of music videos with , Aquarium, Nebo i Zemlya, Zvuki Mu and other bands. The music videos were tied together in the documentary film Russian Rock Underground, which aired on MuchMusic television in Canada and on Italian television. Estimates of the popularity explosion of Russian rock in that period are ambiguous. In a series of articles devoted to the history of the Soviet Union, "Argumenty I Fakty" noted: "Young people plunged headlong into rock, which came out of the underground, which, as recognized by the best musicians of this direction, didn't have a creative agenda at that moment."
1990-шы жылдар: посткеңестік кезең
1990 жылдардың басы "классикалық" орыс рок дәуірінің аяқталуы деп есептеледі. Оның аяқталуын белгілейтін екі оқиға – 1990 жылы Виктор Цойдың қазасы және 1991 жылы КСРО-ның тарауы. Дегенмен, орыс рок-ы дыбысы тірі қалды, ал 90-шы жылдардың жаңа орыс рок-ы оған негізделді. DDT, Nautilus Pompilius, Mashina Vremeni сияқты көптеген советтік рок-топтары бұрынғыдай танымал болды. 1996 жылы Moroz жазбалар компаниясы "Орыс Рок Легендалары" (Legends of Russian Rock) деген аса танымал серияны шығара бастады. 1990 жылдардың ортасында "Наше Радио" радиостанциясы құрылды, ол Ресейдің ірі қалаларында орыс рок-артистерін насихаттады. "Наше Радио" тыңдаушылардың музыкалық талғамын өзгертіп, көптеген музыканттарға танымалдыққа қол жеткізуге көмектесті. Радиостанция 1999 жылдан 2019 жылға дейін жыл сайын өткізілетін, әрдайым танымал рок-жұлдыздардың қатысуымен болатын "Нашествие" – ең ірі ашық аспан астындағы рок-фестивалін ұйымдастырды. "Наше Радио" эфирінде жиі ойналатын Splean, Nochniye Snaiperi, Smisloviye Galutzinatzii, Chicherina және Bi 2 сияқты топтар орыс рок-ының жаңа үнін жасады, ол альтернативтік рок элементтерін қабылдады. Dolphin альтернативтік рок, электрондық музыка және рэпкорды үйлестірді. Ария – хэви метал жанрының көрнекті өкілі, ол 1990 жылдары кең аудитория арасында үлкен танымалдыққа ие болды. 1990 жылдардың соңында көптеген панк, поп-панк және гранж топтары танылды. "Сектор Газа" әндеріне дөрекі сөздер мен қарапайым оқиғаларды алғаш рет қолданған орыс тобы болды. "Korol i Shut" хоррор-панк тобы ертегілерден шабыттанған өлеңдері арқасында культты мәртебеге және кең танымалдыққа қол жеткізді. Pilot, Lumen, Tarakany! және Nogu Svelo! сияқты басқа да танымал панк-артистер болды. Орыс инструменталды рок-музыканты Виктор Зинчук жеке мансабымен халықаралық деңгейде танылды, соның арқасында орыс инструменталды рок-ы кең аудиторияға жетті. Masha i medvedi сияқты топтар инди-рок жанрын ұсынды. "Mumiy Troll" тобы (Илья Лагутенко) батыс поп-рок дыбысын енгізді, олардың жазбалары Ұлыбританияда британдық продюсерлердің жетекшілігімен жасалды. Лирикалық жағынан азырақ, бірақ энергияға толы стиль, көбінесе "рок-попс" деп аталады, Zemfira сияқты басқа да музыканттар тарапынан қолданылып, жастар арасында кең таралды. "Брат" және "Брат 2" орыс криминалды фильмдері, саундтректерінде Nautilus Pompilius тобының әндері мен басқа орыс рок-артистерінің музыкасы болды, көптеген жас жанкүйерлерді орыс рок-ына тартты.
The beginning of the 1990s are considered to be the end of the "classic" Russian rock era. The two events that mark its end are the death of Viktor Tsoi in 1990 and the dissolution of the Soviet Union in 1991. Nevertheless, the Russian rock sound continued to live, and the new Russian rock sound of the '90s was based on it. Many Soviet rock bands, such as DDT, Nautilus Pompilius, Mashina Vremeni, were still popular. In 1996 the recording company Moroz started releasing the highly popular series Legends of Russian Rock. In the mid late 1990s the radio station Nashe Radio was created to promote Russian rock artists, broadcasting in all major Russian cities. Nashe Radio notably influenced the public's auditory taste, and helped many artists gain popularity. The radio station founded Nashestvie, the largest open air rock festival of Russian rock music, performed annually from 1999 2019, and was always headlined with famous rock acts. Often aired by Nashe Radio, bands like Splean, Nochniye Snaiperi, Smisloviye Galutzinatzii, Chicherina, and Bi 2 created a refreshed Russian rock sound which adopted many elements from Alternative rock. Dolphin created a mixture between alternative rock, electronic music and rapcore. An eminent representative of the heavy metal music genre was Aria, which had achieved great recognition and popularity among a wide audience in the 1990s. In the late 1990s, numerous punk, pop punk and grunge bands broke through. Sektor Gaza was first Russian band to use curse words and vulgar short stories in its lyrics. The horror punk band Korol i Shut managed to achieve a cult status and mainstream success using fairy tale inspired lyrics. Other notable punk artists included Pilot, Lumen, Tarakany!, and Nogu Svelo!. The Russian instrumental rock artist Victor Zinchuk reached international success with his solo career, and with that brought the Russian instrumental rock scene to a bigger audience. Indie rock was represented by bands such as Masha i medvedi. The western Pop rock sound was introduced by Ilya Lagoutenko's Mumiy Troll, who made their records in the UK under the guidance of UK producers. This less lyrically loaded and more energetic style, frequently referred to as rockapops, which was also used by other notable musicians such as Zemfira, and became prevalent among the younger public. The Russian crime films Brother, with its soundtrack featuring the band Nautilus Pompilius, and its sequel Brother 2, which featured music from various Russian rock artists, brought many young fans to Russian rock.
2000-шы жылдар: одан әрі даму
2000 жылдардағы орыс рокі 1990 жылдардың жалғасымен және 1980 жылдардың классикалық дыбысының қайта оралуымен ерекшеленді. Ресей киносы мен роктің қайта жандануынан кейін, Ресейдегі рок әртүрлі жанрлар арқылы айқын ажыратуға жеткілікті мүмкіндік алғандай болды. 2005 жылы Мәскеуде өткен Live 8 концертіне көбінесе ресейлік рок әртістері қатысты. Ол кезде альтернативті металл, ню-металл және металкор кеңінен танымал болды. 2000 жылдардың ортасында Amatory, Tracktor Bowling, Grenouer, Slot және 5 Diez сияқты топтар құрылып, ресейлік A One телеарнасы тарапынан қарқынды түрде насихатталды. Телеарна көптеген топтарға Rock Alternative Music Prize сыйлығын табыс етті [ru]. Ресейдің хэви-металл сахнасы дамып, 1990 жылдары құрылған Catharsis және Epidemia сияқты пауэр-металл топтарына көбірек назар аударылды, ал прогрессивті металл тобы Orgia Pravednikov белгілілікке ие болды. 2002 жылы Валерий Кипелов Aria тобынан кетіп, Aria-ның бұрынғы мүшелерімен бірге Кипелов тобын құрды. Пелагея мен Мельницаның андеграундтан радиода ойналатын топтар деңгейіне көтерілуінен кейін халықтық рок музыкасы қайта жанданды, сонымен қатар Arkona сияқты пэган-металл топтарына назар аударылды. Ресейдегі прогрессивті рок сахнасы 1970 жылдардан бері болғанымен, 2000 жылдары Ресей рок жанкүйерлерінің назарына ілігіп, Little Tragedies және The Gourishankar сияқты топтар оның ең көрнекті өкілдері болды. 2001 жылдан бері Мәскеуде жыл сайын InProg атты прог-музыка фестивалі өткізіліп келеді. Оның танымалдығы үнемі өсіп, 2005 жылы ол жергілікті фестивальден халықаралық фестивальге айналды. EXIT project, Disen Gage, Dvar және Kostarev Group сияқты топтармен бірге ресейлік инструменталды рок сахнасы да сол кезде көбірек танылды. Белгілі ресейлік рок сыншысы Артемий Троицкий «Рок бұрыннан-ақ өлді, бірақ қоштасу рәсімі әсерлі болды» деген мақала жазып, ресейлік рок сахнасында жаңа есімдердің жетіспеушілігін айтты және Машина Времени мен Гарик Сукачев сияқты топтарды «сатумен» айыптады, олар қазіргі үкіметке қарсы наразылық білдірмегендіктерін сынады. 2008 жылы MTV Ресей «Ең үздік рок жобасы» номинациясын жойды, нәтижесінде «MTV ресейлік рок өлімін мойындады» деген тақырыптар пайда болды. 2009 жылдан 2013 жылға дейін Самара қаласында Еуропадағы бір күндік халықаралық рок фестивалі – Rock on the Volga өтті.
The 2000s in Russian rock were marked by both a continuance of the 1990s and something of a comeback of the classic 1980s sound. In the years following the renaissance of Russian cinema and rock, rock in Russia seemed to gain enough ground to differentiate widely through various genres. The 2005 Live 8 concert in Moscow featured mainly Russian rock artists. Alternative metal, Nu metal and metalcore gained wider popularity at that time. In the mid 2000s, bands like Amatory, Tracktor Bowling, Grenouer, Slot, and 5 Diez were established, and were intensively promoted by the Russian television channel A One. The channel awarded many of them with the Rock Alternative Music Prize [ru]. The Russian heavy metal scene continued to develop, with power metal bands like Catharsis and Epidemia, founded in the 1990s, receiving more attention, and progressive metal band Orgia Pravednikov rising to prominence. In 2002, Valery Kipelov left Aria and formed the band Kipelov with other ex members of Aria. Folk rock music had a revival following Pelageya's and Melnitsa's rise from underground acts to bands that were played on the radio, and the attention pagan metal bands like Arkona received. Though the Russian progressive rock scene had existed since the 1970s, it entered the public eye of Russian rock fans in the 2000s, with bands like Little Tragedies and The Gourishankar being its most obvious representatives. Since 2001, a prog music festival named InProg was held almost yearly in Moscow. Its popularity constantly grew, and in 2005 it turned from a local festival into an international one. The Russian instrumental rock scene, with bands like EXIT project, Disen Gage, Dvar and Kostarev Group, also received more recognition at that time. Artemy Troitsky, the famous Russian rock critic, wrote an article titled "Rock died a long time ago, but the funeral was impressive", where he brought up the lack of new faces in the Russian rock scene, and accused bands like Mashina Vremeni and Garik Sukachev for "selling out" and not protesting against the current government. In 2008 MTV Russia cancelled the nomination "Best Rock Project", with the resulting headlines being "MTV Recognized the Death of Russian Rock". From 2009 to 2013, Samara hosted a one day international rock festival in Europe — Rock on the Volga.
Крым дағдарысы рок-музыканттарды екіге бөлді
2014 жылы Ресей Федерациясының Қырымды аннексиялауы Ресей рок қауымдастығын бұл қадамды қолдайтындар мен қарсыластарына бөлді. Бұрынғы «Ария» тобының жетекшісі, қазір «Кипелов» тобының жетекшісі Валерий Кипелов «аннексияны» қолдап, оны 1991 жылы жасау керек еді деп мәлімдеді. Ол Қырымдағы оқиғаға арналған музыка фестивальдерінде өнер көрсетті. Ресей рок-музыкасының негізін қалаушылардың бірі саналатын Константин Кинчев пен оның «Алиса» тобы бұл қадамды қолдап, Украинадағы барлық концерттерін тоқтатты. Кинчев 2008 жылы Қырымның Ресейге қайтаруын қолдаған пікірін білдірген еді. «Чайф», Чичерина, Александр Ф. Скляр және Вадим Самойлов («Агата Кристи» тобының бұрынғы мүшесі) сияқты Ресей рок-музыкасының танымал өкілдері де бұл қадамды қолдады. Ал Андрей Макаревич 2014 жылы Ресейдегі соғысқа қарсы наразылық акцияларын ұйымдастырушылардың бірі болды және аннексияны қатаң сынады. Юрий Шевчук (ДДТ) та аннексияны сынаған белгілі тұлғалардың бірі еді. Әнші Земфира сахнада украин туын желбіретіп, қарсылығын білдірді. Аннексияны сынамаған, соғысқа қарсы сөйлеген және халықтар арасындағы бейбітшілікке шақырған музыканттардың ішінде Борис Гребенщиков («Аквариум») және Вячеслав Бутусов («Наутилус Помпилий») сияқты көрнекті тұлғалар болды.
The annexation of Crimea by the Russian Federation in 2014 divided the Russian rock community into supporters and opposers of the move. Former Aria leader, and current leader of the band Kipelov, Valery Kipelov, expressed support of the "annexation", and stated that it should've been done in 1991. He performed at music festivals celebrating the event in Crimea. Konstantin Kinchev and his band Alisa, considered to be among the pioneers of Russian rock, expressed support of the move, and cancelled all of his concerts in Ukraine. Kinchev had already expressed views supporting the return of Crimea to Russia in 2008. Other prominent figures in Russian rock who expressed support of the move included Chaif, Chicherina, Alexander F. Sklyar, and Vadim Samoylov (ex Agatha Christie member). On the other hand, Andrey Makarevich was one of the organizers of the 2014 anti war protests in Russia, and harshly criticized the annexation Another prominent figure to criticize the annexation was Yuri Shevchuk (DDT) Singer Zemfira expressed her opposition by waving a Ukrainian flag while performing on stage. The musicians who didn't criticize the annexation, spoke against war in general, and called for peace between the peoples, were prominent figures such as Boris Grebenshchikov (Aquarium) and Vyacheslav Butusov (Nautilus Pompilius).
Сипаттамалары
Ресей рок музыкасының жанкүйерлері MTV Russia арнасындағы музыканың көп бөлігін осы сөзбен – "попса" деп жеңілтектеп айтатын. Бұл қақтығыс 80-ші жылдары пайда болды, сол кезде мемлекеттік радио және телеарналар Филипп Киркоров сияқты әртістердің саяси тұрғыдан қауіпсіз музыкасын ғана эфирге шығаратын. Шекаралар әлі де анық сақталып тұр, мысалы, Nogu Svelo! тобы поп-әншісі Наталья Ветлицкаямен бірлесіп ән жазғандығы ерекше жағдай. Батыс рок музыкасымен салыстырғанда, орыс рок музыкасының қарқыны төмен дейді көптеген адамдар; оның ырғақтары, аспаптары және терең мағыналы сөздері ерекше. Рок музыкасына тән стандартты электр гитаралар мен барабандарға қоса, скрипка және үрмелі аспаптар сияқты дәстүрлі емес аспаптар да жиі қолданылады. (Тромсё университеті, Норвегия) "Rock in the Reservation" (2004) атты ағылшын тілінде докторлық диссертациясын жазып, оны The Mass Media Music Scholars Press баспасы шығарды. Бұл диссертация Ленинград рок клубының тарихын және Ресейдегі рок музыкасының қарсы мәдени тенденцияларын да қамтиды.
Fans of Russian Rock would frequently refer to most of the music on MTV Russia dismissively as "popsa", a dichotomy that appeared in the '80s, when government controlled radio and TV stations would air only politically harmless music by performers such as Philipp Kirkorov. The lines are still quite clearly drawn, with bands such as Nogu Svelo! who recorded a song with pop singer Nataliya Vetlitskaya being an anomaly. In contrast to Western rock, Russian rock is often said to have less drive; it is characterized by different rhythms, instruments and more involved lyrics. Unconventional instruments have often been used in addition to the standard electric guitars and drums associated with rock music (very often violin and wind instruments). (University of Tromsø, Norway) has written a PhD thesis in English, printed by The Mass Media Music Scholars Press, titled "Rock in the Reservation" (2004), about the Leningrad Rock Club. It also touched upon the history of rock in Russia and its counter cultural tendencies.
Сөздік ойын
Орыс тілінде "рок" сөзінің түпнұсқа мағынасы "тағдыр" немесе "ажал" дегенді білдіреді. Бұл сөз көбінесе көркем әдебиетте, әсіресе поэзияда қолданылады (ең көп қолданылатын синоним - "судьба"). Бұл орыс рок-музыкасының поэтикалық тамырымен және оның "маңызды" тақырыптарға назар аударуымен байланысты. Сөз ойыны Арияның Mania Velichia дебюттік альбомындағы "This is Fate" (Это рок) әнінде қолданылған.
In Russian, the original meaning of word "рок" is "fate" or "doom". The word is used almost exclusively in fiction, especially poetry (a more widely used synonym is "судьба"). These correlate with the poetic roots of Russian rock and its attention to "serious" topics. The wordplay is used in the song "This is Fate" (Это рок) from Aria's debut album Mania Velichia.