Кіріспе

Йель университетінің кітапханасының бас ғимараты
Ғимараттың алғашқы архитекторы Бертрам Гудхью кітапхананың Небраска штатының Линкольн қаласындағы Штаттық Капитолий ғимаратына ұқсас болуын қалаған. Гудхью 1924 жылы қайтыс болғаннан кейін, жоба университет консультанты – архитектор Джеймс Гэмбл Роджерске жүктелді. Роджерс Йель кампусы үшін жасаған «Жалпы жоспары» оған бас кітапхана жобасын Йельдің кеңейтілуіне арналған нео-готикалық стиліне енгізуге мүмкіндік берді. Роджерстің кампус жоспары кітапхананы жаңа басты аулаға орналастыруды көздеді, ол қазір Кросс Кампус деп аталады. Алғашқыда ол ауланы кітапхананың қарама-қарсы жағында орналасқан 5000 орындық шіркеумен теңгермек болған. Бірақ 1926 жылы бакалаврлар үшін міндетті шіркеу қызметтері тоқтатылып, қаржыландыру болмағандықтан, шіркеу салынбады. Гудхьюдің мұнара тұжырымын дамыта отырып, Роджерс кітапхананың собор нысанында болуын ұсынды, ол өзінің сөзімен айтқанда, «біз оны жасауға батыл болғанша заманауи готикаға жақын» болар еді. Ол кітапхананың кіреберіс залын күмбезді шатырға ұқсатып жасады және ғимараттың сыртқы және ішкі бөлігін безендіру үшін көптеген бояулы әйнектер мен тас мүсіндерге тапсырыс берді. Кітапхананың алаңы бір қала блогының жартысынан астам жерді алып жатар еді. Оның құрылысы үшін жиырма ғимарат, олардың көпшілігі жеке үйлер бұрынғыдан алынып тасталды. Қазба жұмыстары 1927 жылдың күзінде басталса да, құрылыс алаңы 1928 жылдың шілдесіне дейін толыққанды қамтамасыз етілмеді, сонда соңғы үй иесі сатуға келісім берді. Жаңа кітапхана жоспарланып, салынып жатқанда, Йель университеті түлектерінен жаңа кітапханаға сыйлықтар жинауды бастады. 1931 жылға қарай кітап қоры 2 миллионға жуық томға жетті, олардың көпшілігі сирек кітаптар мен қолжазбалар еді. Киелі кітап жаңа кітапхананың Сирек кітаптар залының орталық бөлігіне айналды, бұл студенттер мен зерттеушілерге университет коллекциясының ең құнды кітаптарын алғаш рет қарауға мүмкіндік берді, бұл функция кейіннен Бейнеке Сирек кітаптар мен қолжазбалар кітапханасының құрамына кірді. Уильям Харлан Хейл «The Nation» журналында жазған мақаласында оны «соборлық той» деп атап, кітапхананың бұрмаланған соборлық эстетикасын және университеттің ұстамсыз антимодернизмін сынады. Көптеген архитектура студенттері де осыған ұқсас сын айтты. Басқалары бұл жобаның академиялық мақсат пен діни архитектураны біріктіруі үшін ырымды немесе құдайға қарсы екенін мәлімдеді.

Ғимарат

Кітапхана Йель университетінің орталық алаңында, Cross Campus-та орналасқан. Кітапханамен бір уақытта және готикалық жаңғырту стилінде салынған, Роджерс жобалаған Беркли колледжі, Трамбулл колледжі және Стерлинг құқық ғимараты сияқты ғимараттар кітапхананы қоршап тұр.

Кеме

Кітапхананың кіреберіс залы "навы" деп аталады, себебі ол собордың басты кіреберіс бөлігін еліктейді. Оның батыс жағында Юджин Савидж салған әсем айналым бюросы және алтарьдық қабырға суреті орналасқан. Зал тас және ағаштан жасалған ою-өрнектермен, темір жұмыстарымен, боялған әйнек терезелермен және төбелік безендірулермен әшекейленген. 2013 жылдан бастап, "навы" 20 миллион долларлық, бір жылдық қайта жаңартудан өтті, оның мақсаты беттерін тазалау, архитектуралық ерекшеліктерін қалпына келтіру, ғимараттың инженерлік жүйелерін жаңарту және келушілердің қозғалысын және қызмет көрсетуді жаңалау болды.

Қабырға

Кітапхана материалдарының он бес деңгейі, негізінен кітаптар, ғимараттың мұнарасында орналасқан, оны әдетте "Стакс" деп атайды. Готикалық сыртқы көрініске ие болғанымен, мұнараның құрылымдық жүйесі дәнекерленген болаттан жасалған, бұл дәстүрлі готикалық техникаларға мүмкін емес тік көтерілуге мүмкіндік береді. Мұнараның тік бұрышты төбесі күрделі өрнектермен безендірілген, сондай-ақ ауа алмасу жабдықтары орналасқан, тіпті қамал сияқты. Мұнарадағы сөрелердің ұзындығы шамамен 80 миль (129 км) деп есептеледі, ал дәліздердің ұзындығы 6,5 миль (10 км) құрайды. Кітапхана жинақтарынан өзге, мұнарада оқу залдары, жеке оқу орындары, кітапхана кеңселерi және арнайы жинақтар, оның ішінде Вавилон жинағы орналасқан. Басты оқу залындағыдай еменнен жасалған сөрелермен қапталған мерзімді басылымдар оқу залына басты ғимараттың солтүстік жағындағы вестибюль арқылы кіруге болады. Бұл залда 1800-ге жуық мерзімді басылымдар орналасқан, ал терезелері зодиак белгілерімен әсемделген. Мұнара кітапхананың аймақтық зерттеулер жинақтары үшін кішірек оқу залдарына ие, олардың ішінде Африка, Шығыс Азия, Латын Америкасы, Таяу Шығыс, Славян және Шығыс Еуропа, Оңтүстік-Шығыс Азия және Иудаика жинақтары бар. Сонымен қатар, Америка зерттеулері, тарих және философия сияқты бірнеше ғылым салалары үшін арнайы оқу залдары да қарастырылған.

Қанат

Стерлингтің солтүстік қанатына, ғибадатханадан дәліз арқылы кіруге болады, кітапхана кеңселерімен қатар үш ірі бөлме орналасқан: лекция залы, естеліктер бөлмесі және сирек кітаптар бөлмесі. Естеліктер бөлмесі Йельдің мұрағаттық жинақтары мен университет тарихының уақытша көрмелерін ұйымдастырады және 120 орындық лекция залына кіреберіс ретінде қызмет етеді. Ағылшын Жакоб стилінде салынған Сирек кітаптар бөлмесі кітапхана оқырмандарына Йельдің сирек кітаптары мен қолжазбалар жинағымен танысуға мүмкіндік береді. 1997 жылы батыс аула жабылып, Ирвинг С. Гилмор атындағы Музыка кітапханасы болып қайта жаңартылды.

Жасалған сән

Кітапхана Йель университетінің ең әсем ғимараттарының бірі. Роджерс суретшілерге тапсырыс берді, оның ішінде витраж шебері Г. Оуэн Бонавит, Роджерспен көптеген ғимараттарда жұмыс істеген ұста Самуэль Йеллин, мүсінші Рене Пол Шамбелан және суретші Юджин Савидж. Ғимараттың сырты тас гаргульялармен, бейнелермен және жазулармен әсемделген. Ерте Ренессанс техникасының сарқасы Савидж қабырғадағы суретті өзінің ерекше стилінде, дәстүрлі Ренессанс композициясының Ар-Деко нұсқасында бейнеледі. «Alma Mater» төңірегінде академиялық пәндердің бейнеленген тұлғалары орналасқан. Сегіз бейне негізгі залды безендіреді, Яль және Нью-Хейвен тарихынан көріністерді көрсетеді. Көптеген оқу залдарында олардың тақырыбына сәйкес витраждар бар. Кітапханада университеттің алғашқы түлектеріне арналған бірнеше естеліктер орналасқан. Йельдің ең алғашқы афроамерикандық түлектерінің бірі Эдвард Бушеттің портреті негізгі залдағы трансептте ілінген. Франк отбасылық оқу залының жанында Йельдің алғашқы қытай түлегі Юнг Вингтің мүсіні тұрғызылған. 2016 жылы кітапханаға Йельден докторлық диссертациясын алған алғашқы жеті әйелдің портреті қойылды, олардың барлығы 1894 жылы диссертацияларын қорғады. Олардың арасында Мэри Аугуста Скотт, Элизабет Диринг Ханском, Маргаретта Палмер, Шарлотта Фич Робертс, Корнелия Х. Б. Роджерс, Сара Булкли Роджерс және Лора Джонсон Уайли болды. Стерлингтегі материалдардың көп бөлігі ғимараттың мұнарасында орналасқан кітап қоймаларында сақталады. Кітап қоймалары екі жіктеу жүйесін қолданады: Йель кітапханасы жүйесі және АҚШ Конгресі кітапханасы жүйесі. 1890 жылдары қабылданған стандартты емес Йель жүйесі каталогтау үшін қиын және тиімсіз болып шықты. 1970 жылы АҚШ Конгресі кітапханасы жүйесімен ауыстырылғанымен, сол кезде кітапханадағы 5,7 миллион томның көп бөлігі Йель жүйесінде тізілген күйінде қалды. Негізгі залдағы картотекалар бір кезде 8,7 мың лотокқа жіктелген 9,5 миллион карточкадан тұрды. Мұрағат бұрынғы сирек кітаптар залын негізгі оқу залы ретінде пайдаланғанымен, коллекцияның көп бөлігі кітапханадан тыс сақталады. Қолжазбалар мен мұрағаттардағы маңызды материалдардың ішінде Чарльз Линдбергтің, Ээро Саариненнің, Эли Уитнидің, Джон Мэйлидің және Осама бен Ладеннің аудио кітапханасы бар. Мұрағатта Диан Ачесон, Генри Киссинджер, Генри Стимсон және Сайрус Вэнс сияқты дипломаттардың құжаттарының маңызды жинағы сақталған.

Негізгі редакциялық жобалар

Бенджамин Франклиннің құжаттары, 1954 жылы Бенджамин Франклиннің барлық құжаттарын жинап, жариялау мақсатымен құрылған жоба. Кітапхана 1935 жылы Стерлинг ашылғанда Франклиннің құжаттарының ірі сыйлығын алды, және бұл жинақ Йель профессоры Эдмунд Морганның Франклин туралы ең көп сатылған өмірбаянының негізін құрады. Фортунофф Холокост куәліктерінің бейнеархиві, 1981 жылы кітапханаға салынған Холокост куәгерлері мен аман қалғандардың шамамен 4500 бейнежазба куәлігінен тұратын жиынтық. Boswell Editions, шотландтық заңгер Джеймс Бозуэллдің қағаздары мен жарияланымдарының редакцияланған жинағы, ол 18 ғасырдағы белгілі ағылшын әдебиетшісі Сэмюэл Джонсонның маңызды өмірбаянының авторы. Wing STC қайта қарастыру жобасы, 1933 жылы Йель кітапханашысы Дональд Уинг бастаған, 1641 және 1700 жылдар аралығында Англияда және оның колонияларында басылған кітаптарға библиографиялық сілтеме ретінде қысқа тақырыпты каталогты құрастыруға бағытталған күш-жігер.