Кіріспе

Эстониялық футболшы (1972 жылы туған)

Март Пум (3 ақпан 1972 жылы туған) – эстондық футбол жаттықтырушысы және бұрынғы кәсіби футболшы, барлық уақыттардағы ең ұлы эстониялық футболшылардың бірі саналады. Қазіргі уақытта Эстония ұлттық құрамасының қақпашылар жаттықтырушысы. Пум «Льовид», «Спорт Таллинн», «КуПС», «Флора», «Вил», «Портсмут», «Дерби Каунти», «Сандерленд», «Арсенал» және «Уотфорд» клубтарында қақпашы ретінде ойнады. Пум 1992 жылғы 3 маусымда Эстония тәуелсіздігін қайта алғаннан кейінгі алғашқы ресми матчында, Словениямен өткен жолдастық кездесуде (1–1) халықаралық аренада дебют жасады. Ол Эстония құрамасы сапында 120 матч өткізіп, команда капитаны болды. Пум 1993, 1994, 1997, 1998, 2000 және 2003 жылдары алты рет «Эстонияның жыл үздік футболшысы» наградасын жеңіп алды, бұл көрсеткіш бойынша Рагнар Клаваннан кейін екінші орында тұр. 2003 жылдың қараша айында Пум «Эстонияның Алтын Ойыншысы» атанды. Ол 2009 жылғы 10 маусымда Португалиямен 0–0 есебімен тең ойнағаннан кейін карьерасын аяқтады.

Ерте өмір

Пум Таллинде туып, Мустамеде өскен. Таллинн қаласының 49-шы орта мектебін алтын медальмен бітірді және Таллинн технология университетіне түсті, бірақ футболға ден қойғандықтан оқуын аяқтамады.

Ерте мансап

Пум 1989 жылы Совет Екінші Лигасының "Спорт Таллинн" клубына өтуден бұрын, "Таллинна Лёвид" клубында футбол ойнауын бастады.

КУПС

1992 жылы Пум финляндиялық «КуПС» клубына қосылды. Ол Финляндияда бар болғаны 9 ойын ойнап, Эстонияға қайтып келді.

Флора

Эстонияға оралғаннан кейін Пум "Флора" клубымен келісімшарт жасасты, бұл клуб "Льовид" командасының жалғасы болды.

Қалай

1993 жылдың 1 тамызында Пум «Флорадан» кетіп, «Вилге» 128 000 фунт стерлинг көлеміндегі трансфер ақысымен қосылды.

Портсмут

1994 жылғы 4 тамызда Пум Англияға көшіп, Бірінші дивизиондағы «Портсмут» клубымен 170 000 фунт стерлинг көлеміндегі трансфер сомасына келісім шарт жасасты. «Портсмут» сапында ол лига матчтарында төрт рет ойнады.

Флора (салық)

1995 жылы Пум бұрынғы клубы «Флораға» қарызға өтті, онда 756 минут бойы еш гол жібермей клубтық рекордты жаңартты.

Дерби округі

1997 жылғы 26 наурызда Пум 595 000 фунт стерлингтік трансфер ақысына «Дерби Каунти» футбол клубына қосылды, бұл Эстония құрамасының тамаша ойынынан кейін болды (Монакода өткен, қайта бекітілген матчта Шотландиямен 0–0 есебімен тең түсті). Ол 1997 жылғы 5 сәуірде «Манчестер Юнайтедке» қарсы «Олд Траффордта» 3–2 есебімен жеңіске жеткен матчта Премьер-лигадағы тұңғыш ойынын өткізді, соның арқасында Премьер-лигада ойнаған Эстониядан шыққан алғашқы футболшы атанды. Пум тез арада жанкүйерлердің сүйіктісіне айналды, көшпенділер ойын басталмас бұрын бейтаныс комментаторларды «Пууум» деп төмендетіп айту арқылы шатастырып жіберетін, бұл ызылдаған сияқты естілетін. Пум 1999–2000 маусымда «Дерби Каунти» клубының «Жылдың үздік ойыншысы» атанды және 2022 жылы «Дерби Каунти» клубының 2000-жылдардың ең үздік футболшысы деп танылды.

Сандерленд

2002 жылғы 18 қарашада, «Дерби Каунти» клубы 2001–02 маусымында Бірінші дивизионға түскеннен кейін Пум қарыздық негізде «Сандерленд» клубына қосылды. 2003 жылғы 10 қаңтарда трансфер 3.19 миллион фунт стерлингке тұрақты болып өтті. 2003 жылғы 20 қыркүйекте ол «Прайд Парк» стадионында «Дерби Каунтиға» қарсы өткен матчта «Сандерленд» үшін 90-шы минутта теңестіретін голды соқты. Комментатор бұл голды «қақпашының бұрынғы клубына қарсы алғашқы ойынында 90-шы минутта соққан ең керемет голы» деп атады. Бұл голды екі клубтың жанкүйерлері де қуана қарсы алды. Пумның «Сандерленд» клубындағы карьерасы бірнеше жарақаттармен қиындыққа тап болды, ол 2004–05 маусымының көп бөлігін жарақат алып, алаңнан тыс өткізді. «Сандерленд» 2004–05 жылғы Футбол лигасының чемпионатында жеңіске жеткен кезде ол 11 лигалық ойында қатысты.

Арсенал

2005 жылдың 31 тамызында Пум Арсенал клубымен Йенс Леманн мен Мануэль Альмунияға уақытша көмек ретінде жалға алынды. 2006 жылдың 23 қаңтарында оның трансфері толыққанды рәсімделді. Ол Арсеналдың үшінші нөмірлі қақпашысы болды және 2005/06 маусымында бірде-бір ойынға қатыспады. Дегенмен, ол 2006 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалында Арсенал Барселонадан жеңілгеннен кейін Чемпиондар Лигасының күміс жүлдесін алған тұңғыш эстондық болды. Пум ойынға түспеді және тізімде де болған жоқ, бірақ Арсеналдың 25 ойыншыдан тұратын Еуропа құрамында болды, олардың әрқайсысы күміс медальға ие болды. 2006 жылдың 8 қарашасында ол «Эвертонға» қарсы Лига кубогы матчында Арсенал сапында тұңғыш рет алаңға шықты, жарақат алған Мануэль Альмунияның орнына екінші таймда ойынға қосылды. Арсенал матчты Эммануэль Адебайор соққан голдың арқасында 1:0 есебімен жеңіске жетті. Премьер-лигада Арсенал сапындағы алғашқы және жалғыз ойыны 2006/07 маусымының соңғы турында бұрынғы клубы «Портсмутқа» қарсы 0:0 есебімен тең аяқталды.

Уотфорд

2007 жылғы 26 мамырда Пум «Уотфорд» футбол клубымен келісімшарт жасасты, ол жақында Премьер-лигадан төменгі лигаға түсіп қалған еді. Ол жаңа маусымды «Уотфордтың» негізгі қақпашысы ретінде бастады, бірақ кейін Ричард Лиге орын жоғалтты. Пум 2008–09 маусымының басында қайтадан командаға енді, алайда 2008 жылғы 20 қыркүйекте «Редингпен» өткен ойында иығы шығып, маусымның басым бөлігінде алаңнан шықты. Маусым соңына қарай жаттығуларға оралғанмен, ол бірінші команда құрамына алынбады және 2009 жылғы 30 сәуірде маусымда аяқталуға тиіс келісімшартынан босатылды.

Халықаралық мансап

Пум Эстония ұлттық құрамасы сапында 1992 жылғы 3 маусымда Словенияға қарсы өткен тарихи 1–1 есебімен тең түскен достық ойында халықаралық дебютін жасады. Бұл матч Эстонияның тәуелсіздігі қайта қалпына келгеннен бергі алғашқы ресми ойыны, ал Словения үшін – алғашқы ойыны болды. 2003 жылғы қарашада Эстония футбол федерациясы Пумды соңғы 50 жылдағы Эстонияның ең ұлы ойыншысы деп мойындады. Пум 2009 жылғы 10 маусымда Таллинде Португалияға қарсы 0–0 есебімен аяқталған достық ойынмен халықаралық карьерасын аяқтады. Ол 120 ойынға қатысып, 31 ойында өз қақпасын құрғақ ұстады.

Жеке өмір

Пум мен оның әйелі Лисселдің үш ұлы бар: Маркус, Андреас және Патрик. Маркус та футболшы, ал Андреас – музыкант.