Кіріспе

Автоматты сурет беру (APT) жүйесі – ауа-райы спутниктерінде пайдалану үшін жасалған аналогты бейне беру жүйесі. Ол 1960 жылдары енгізілді және соңғы төрт онжылдық бойы әлемнің көптеген елдеріндегі қолданушы станцияларына салыстырмалы түрде төмен бағада сурет деректерін ұсынды. Әлемнің кез келген жеріндегі қолданушы станциясы әрбір спутниктен, ол тікелей үстінен өтетін кезде, күніне кемінде екі рет жергілікті деректерді қабылдай алады.

Құрылымы

Тарату трансляциясы екі бейне арнасынан, телеметриялық ақпараттан және синхрондау деректерінен тұрады, бейне арналары әдетте Видео А және Видео В деп аталады. Барлық деректер көлденең сканжол ретінде жіберіледі. Толық сызықтың ұзындығы 2080 пиксел, әр бейне 909 пикселді пайдаланады, ал қалғаны телеметрия және синхрондауға бөлінеді. Сызбалар секундына 2 рет жіберіледі, бұл секундына 4160 сөз немесе 4160 бодқа тең.

Суреттер

NOAA POES жүйесінің спутниктеріндегі екі сурет – 4 км/пикселге тегістелген, 8 биттік суреттер. Олар алдыңғы қатарлы өте жоғары ажыратымды радиόμεтрінің (AVHRR) сенсорының екі арнасынан алынған. Суреттер таратылу алдында дерлік тұрақты геометриялық ажыратымдылыққа түзетіледі, сондықтан Жердің қисықтығынан туындайтын бұрмаланулар жоқ. Екі суреттің бірі әдетте ұзақ толқынды инфрақызыл (10,8 микрометр) болады, ал екіншісі жер күн сәулесімен жарықтанған жағдайда көрінетін (0,86 микрометр) және орта толқынды инфрақызыл (3,75 микрометр) арасында ауысып отырады. Дегенмен, NOAA спутникті AVHRR-дың кез келген екі бейне арнасын тарату үшін конфигурациялай алады.

Синхрондау және телеметрия

Бұл хабарламада синхронизациялық импульстар, минуттық маркерлер және телеметриялық мәліметтер бар. Әрбір бейнеарнаның басында берілетін синхронизация ақпараты, қабылдаушы бағдарламалық құралға сигналдың бод жылдамдығымен үлгілеуін дұрыс келістіруге мүмкіндік береді, ол уақыт өте келе сәл өзгеруі мүмкін. Минуттық маркерлер – әр 60 секунд сайын қайталанатын қара және ақ сызықтардан тұратын төрт сызық (120 сызық). Телеметрия бөлімінде әрқайсысы 8 сызықтан тұратын 16 блок бар, олар бейнеарналарды декодтау үшін анықтамалық мәндер ретінде қолданылады. "Клиндер" деп аталатын алғашқы сегіз блок 1/8 максималды интенсивтіліктен басталып, сегізінші клинде 1/8 толық интенсивтілікке дейін біртіндеп артады, ал тоғызыншысы нөлдік интенсивтілікке ие. 10-дан 15-ке дейінгі блоктардың әрқайсысы сенсордың калибрлеу мәнін кодтайды. Он алтыншы блок алдыңғы бейнеарна үшін қандай сенсор арнасы қолданылғанын 1-ден 6-ға дейінгі клиндердің бірінің интенсивтілігімен сәйкестіру арқылы анықтайды. Видеоарна А әдетте екінші немесе үшінші клинмен, ал В арнасы төртінші клинмен сәйкес келеді. Алғашқы он төрт блок екі арна үшін де бірдей болуы керек. Он алты телеметриялық блок әр 128 сызық сайын қайталанады, ал бұл 128 сызық кадр деп аталады.

Тарату сигналы

Сигналдың өзі 256 деңгейлі амплитудалық модуляцияланған 2400 Гц субтасымалдағыш, ол 137 МГц жолағындағы радиожиілікті тасымалдағышқа жиіліктік модуляцияланады. Субтасымалдағыштың максималды модуляциясы 87% (±5%), ал жалпы радиожиіліктік жолақтың ені 34 кГц. NOAA POES аппараттарында сигнал шамамен 37 дБм (5 ватт) тиімді сәулелену қуатымен таратылады.

Суреттерді қабылдау

APT сигналы үздіксіз таратылады, қабылдағыш радио қашықтықта болған кезде келесі жолдың басында қабылдау басталады. Спутниктің радио қашықтықта болған уақытында, әдетте 8-15 минут ішінде, салыстырмалы түрде қарапайым, арзан қабылдағыштармен суреттерді нақты уақытта алуға болады. 2004 жылы Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымға (ДМҰ) тіркелген 5000-ға жуық APT қабылдау станциясы болды. Бұл жалпы пайдаланушылардың қанша пайызын құрайтыны белгісіз, себебі тіркеу міндетті емес және ол тек 1996 жылдан бастап қолжетімді болды.

Радиоқабылдағыш

АПТ хабарларын қабылдау үшін қажетті жолақтың ені шамамен 34 кГц құрайды. Көптеген ескі сканерлер (полиция және өрт сөндіру типтес қабылдағыштар) дауыстық хабарларды қолдау үшін стандартты 15 кГц жолақтықпен жабдықталған. Жаңа VHF жалпы қамту қабылдағыштары бірнеше аралық жиілік жолақтарымен (IF) жабдықталған; мысалы, 6 кГц, 15 кГц, 50 кГц және 230 кГц (FM хабар тарату). Тым тар жолақты қабылдағышты пайдалану қара және ақ түстердің қанығуына, сондай-ақ бейненің инверсиялануына әкелуі мүмкін. Ал тым кең болса, қабылдағыштың шу деңгейі сапалы бейне алу үшін тым жоғары болады. Әуесқойлар үшін компьютерлік басқаруы бар қабылдағыш – бағдарламалық жасақтаманың дұрыс қабылдау үшін қажетті режимдерді автоматты түрде таңдап, орнатуына мүмкіндік беретін ең қолайлы нұсқа. Сонымен қатар, компьютерлік басқару және АПТ қабылдауға арналған арнайы АПТ қабылдағыштары да бар. Атап айтқанда, ICOM PCR1000, PCR1500 және PCR2500 үлкен жетістіктер береді. "NOAA APT (ҚАБЫЛДАУ немесе ҚАБЫЛДАҒЫШ)" сөздерін интернетте іздесеңіз, қабылдағыштар, бағдарламалық қамтамасыз ету және антенналар туралы көптеген ақпаратты таба аласыз.

Антенна

АПТ суреттерін ауа райы спутниктерінен оң айналмалы поляризацияланған, 137 МГц антенна арқылы қабылдауға болады. Көбінесе, антенна спутниктің қозғалысын қадағалаудың қажеті жоқ, ал бекітілген антенна жақсы нәтижелер береді. Ең көп ұсынылатын екі антенна – қиылысқан дипольдік және төрт спиральді антенна (QHA немесе QFH).

Суреттерді көрсету

Көп жылдар бұрын APT суреттерін алу үшін, HF WEFAX (теңізшілерге қызмет ететін) сияқты, суреттерді көрсету немесе басып шығару үшін қабылдағышқа қосымша арнайы декодер қажет болатын. Көбінесе қабылдағыш және декодер бір құрылғыда біріктірілген. Бүгінде жеке компьютерлердің пайда болуымен, WXtoIMG сияқты арнайы бағдарламалық жасақтама (олардың көпшілігі "тегін" нұсқаларын ұсынады) және дыбыс картасы ғана қажет. Дыбыс картасы қабылдағыштан динамиктерден, құлаққаптардан немесе сыртқы шығыстан келетін баяу сканерленген бейнені (естілетін жиілік диапазонында) қабылдап, цифрлайды, содан кейін бағдарламалық жасақтама AVHRR сенсорының түрлі көрінетін және инфрақызыл каналдарын өңдейді. Көптеген бағдарламалар әрбір суретті автоматты түрде сақтап, өңделген суретті таңдалған сайтқа жариялайды, APT спутнигінің әрбір өтуімен жаңа сурет шығарады.

Жақсыланған суреттер

AVHRR сенсорының әрбір арнасы жарықтың тек бір толқын ұзындығына сезімтал болғандықтан, екі суреттің әрқайсысы тек жарықтық, сонымен қатар сұр түстің градациясы болып табылады. Дегенмен, әртүрлі материалдар әдетте тұрақты салыстырмалы қарқындылықпен сәуле шығаруға немесе шағылыстыруға бейім. Бұл, көзге көрінетін түстерді имитациялайтын түстік палитраны суреттерге қолданатын бағдарламалық құралды жасауға мүмкіндік берді. Егер декодтау бағдарламалық құралы спутниктің нақты орнын білсе, ол нәтижеде алынған суреттерді пайдалануға көмектесу үшін контурлар мен шекараларды да қоса алады.

Болашақ

Электрондық құрылғылардың жақсаруымен аналогтық тарату жүйелері цифрлық тарату жүйелеріне ұступи орын берді. 2009 жылдың 6 ақпанында ұшырылмас бұрын NOAA N' деп аталған NOAA 19, APT жүйесін алып жүретін соңғы спутник. NOAA мен EUMETSAT арасындағы ынтымақтастық – MetOp бағдарламасы жаңа полярлық орбиталық спутниктері үшін Төмен жылдамдықты сурет тарату (LRPT) жүйесіне көшті.