Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
ЕКА Жерді бақылау спутнигі (2002–2012)
ESA Earth observation satellite (2002–2012)
Envisat («Қоршаған ортаны бақылайтын спутник») – 2012 жылдан бері істен шыққан, Жерді бақылайтын ірі спутник. Ол әлі де орбитада қалып, ғарыш қалдықтарының бірі саналады. Еуропалық ғарыш агенттігі (ЕКА) басқаруындағы бұл спутник әлемдегі ең ірі азаматтық Жерді бақылау спутнигі болды. Ол 2002 жылдың 1 наурызында Француз Гвианасының Куру қаласындағы Ғарыш орталығынан Ariane 5 ракетасымен 790 ± 10 км биіктікте, Күнмен синхронды полярлық орбитаға ұшырылды. Ол Жерді шамамен 101 минутта бір айналым жасап, 35 күндік циклмен қайталанады. 2012 жылдың 8 сәуірінде спутникпен байланыс үзілгеннен кейін, ЕКА 2012 жылдың 9 мамырында Envisat миссиясының аяқталғанын ресми түрде жариялады. Envisat-ты жасау және ұшыруға 2,3 миллиард евро (оның ішінде 5 жылдық жұмыс істеуге 300 миллион евро) жұмсалды. Бұл миссияның орнына Sentinel спутниктері келді. Олардың алғашқысы – Sentinel-1, 2014 жылы ұшырылғаннан бері Envisat-тың радарлық қызметтерін өз мойнына алды.
Envisat ("Environmental Satellite") is a large Earth observing satellite which has been inactive since 2012. It is still in orbit and considered space debris. Operated by the European Space Agency (ESA), it was the world's largest civilian Earth observation satellite. It was launched on 1 March 2002 aboard an Ariane 5 from the Guyana Space Centre in Kourou, French Guiana, into a Sun synchronous polar orbit at an altitude of 790 ± 10 km. It orbits the Earth in about 101 minutes, with a repeat cycle of 35 days. After losing contact with the satellite on 8 April 2012, ESA formally announced the end of Envisat's mission on 9 May 2012. Envisat cost 2.3 billion Euro (including 300 million Euro for 5 years of operations) to develop and launch. The mission has been replaced by the Sentinel series of satellites. The first of these, Sentinel 1, has taken over the radar duties of Envisat since its launch in 2014.
Миссия
Envisat Жерді бақылау спутнигі ретінде ұшырылды. Оның мақсаты – Еуропалық қашықтан зондтау спутниктерінің қызметін жалғастыруға көмектесу, сондай-ақ қоршаған ортаны зерттеуді жақсарту үшін қосымша мәліметтер беру болды. Миссияның жаһандық және аймақтық мақсаттарын іске асыру үшін көптеген ғылыми салалар спутниктегі сенсорлардан алынған деректерді атмосфера химиясын, озон қабатының азаюын, биологиялық океанографияны, мұхиттың температурасы мен түсін, желді толқындарды, гидрологияны (ылғалдылық, су тасқыны), егін шаруашылығы мен жеміс ағаштарын өсіруді, табиғи апаттарды, цифрлық биіктік моделін (интерферометрия қолданып), теңіз көлігін бақылауды, атмосферадағы ластанудың таралуын модельдеуді, картографияны, сондай-ақ қар мен мұзды зерттеу үшін пайдаланды.
Envisat was launched as an Earth observation satellite. Its objective was to support the continuity of European Remote Sensing Satellite missions, providing additional observations to improve environmental studies. To accomplish the global and regional objectives of the mission, numerous scientific disciplines used the data acquired from the sensors on the satellite to study atmospheric chemistry, ozone depletion, biological oceanography, ocean temperature and colour, wind waves, hydrology (humidity, floods), agriculture and arboriculture, natural hazards, digital elevation modelling (using interferometry), monitoring of maritime traffic, atmospheric dispersion modelling (pollution), cartography and snow and ice.
Құралдар
Envisat Жерді бақылауға арналған тоғыз құралдан тұрады, олар әртүрлі өлшеу принциптерін пайдаланып, Жер туралы (құрлық, су, мұз және атмосфера) мәліметтер жинады. Оныншы құрал – DORIS – бағыт беру және басқаруды қамтамасыз етті. Көптеген құралдар бұрынғы ERS 1 және ERS 2 миссияларында, сондай-ақ басқа спутниктерде қолданылған құралдардың жетілдірілген нұсқалары еді.
Envisat carries an array of nine Earth observation instruments that gathered information about the Earth (land, water, ice, and atmosphere) using a variety of measurement principles. A tenth instrument, DORIS, provided guidance and control. Several of the instruments were advanced versions of instruments that were flown on the earlier ERS 1 and ERS 2 missions and other satellites.
MWR
MWR (Микротолқынды радиометр) атмосферадағы су буын өлшеу үшін жасалған.
MWR (Microwave Radiometer) was designed for measuring water vapour in the atmosphere.
ААТЖЖ
AATSR (Advanced Along Track Scanning Radiometer) көрінетін және инфрақызыл спектрлерде теңіз бетінің температурасын өлшеуге мүмкіндік береді. Ол ERS 1 және ERS 2 ғарыш аппараттарының ATSR1 және ATSR2 жүктемелерінің жалғасы болып табылады. AATSR климатты зерттеу үшін Жер бетінің температурасын жоғары дәлдікпен өлшеуге болады. AATSR-дың қосымша мақсаттарының бірі – судың мөлшері, биомасса, өсімдіктердің денсаулығы мен өсуі сияқты қоршаған орта параметрлерін бақылау.
AATSR (Advanced Along Track Scanning Radiometer) can measure the sea surface temperature in the visible and infrared spectra. It is the successor of ATSR1 and ATSR2, payloads of ERS 1 and ERS 2. AATSR can measure Earth's surface temperature to a precision of , for climate research. Among the secondary objectives of AATSR is the observation of environmental parameters such as water content, biomass, and vegetal health and growth.
МИПС
MIPAS (Michelson Interferometer for Passive Atmospheric Sounding) – бұл Фурье түрлендіретін инфрақызыл спектрометр, ол қысым және температура профильдерін, сондай-ақ азот диоксиді, азот тотығы (N2O), метан, азот қышқылы, озон және су (H2O) газдарының профильдерін стратосферада қамтамасыз етеді. Құрал кеңейтілген спектрлік диапазонда жоғары спектрлік ажыратымдылықпен жұмыс істейді, бұл Жерді барлық мезгілде және түнде де, күндіз де бірдей сапада қамтуға мүмкіндік береді. MIPAS-тың вертикальдық ажыратымдылығы биіктікке байланысты (жоғарғы стратосфера деңгейінде жоғары).
MIPAS (Michelson Interferometer for Passive Atmospheric Sounding) is a Fourier transforming infrared spectrometer which provides pressure and temperature profiles, and profiles of trace gases nitrogen dioxide , nitrous oxide (N2O), methane , nitric acid , ozone , and water (H2O) in the stratosphere. The instrument functions with high spectral resolution in an extended spectral band, which allows coverage across the Earth in all seasons and at equal quality night and day. MIPAS has a vertical resolution of depending on altitude (the larger at the level of the upper stratosphere).
MERIS
MERIS (MEdium Resolution Imaging Spectrometer) Жердің (жер беті мен атмосфераның) күн спектрінің диапазонында (390-тен 1040 нм-ге дейін) шағылысуын өлшейді және 15 спектрлік жолақты жерге жібереді. MERIS Канн-Манделье ғарыш орталығында құрастырылды.
MERIS (MEdium Resolution Imaging Spectrometer) measures the reflectance of the Earth (surface and atmosphere) in the solar spectral range (390 to 1040 nm) and transmits 15 spectral bands back to the ground segment. MERIS was built at the Cannes Mandelieu Space Center.
СИАМАХИ
SCIAMACHY (Атмосфералық картография үшін сканерлеу бейнелеу сіңіру спектрометрі) Күннен келетін жарықты Жер бетінен шағылған жарықпен салыстырады, бұл Жер бетінен шағылған жарықтан өткен атмосфера туралы ақпаратты қамтамасыз етеді. SCIAMACHY – тропосфера мен стратосферадағы із газдар мен аэрозольдердің концентрациясын картаға түсіруді мақсат ететін бейне спектрометрі. Атмосферада шағылысқан, кері шашылған және өткізілген күн сәулелері 240 және 1700 нм аралығындағы толқын ұзындығы үшін жоғары спектрлік ажыратымдылықта (0,2 – 0,5 нм) және кейбір спектрлерде 2000 мен 2400 нм аралығында тіркеледі. Оның кең толқын ұзындығы диапазонындағы жоғары спектрлік ажыратымдылығы, тіпті өте төмен концентрациядағы көптеген із газдарды анықтауға мүмкіндік береді. Тіркелген толқын ұзындығы аэрозольдер мен бұлттарды тиімді анықтауға да мүмкіндік береді. SCIAMACHY 3 түрлі бағыттау режимін пайдаланады: надирге (күнге қарама-қарсы), лимбқа (атмосфералық корона арқылы) және күн немесе ай тұтылуы кезінде. SCIAMACHY Нидерланды мен Германияда TNO/TPD, SRON және Airbus Defence and Space Netherlands мекемелерінде құрастырылған.
SCIAMACHY (SCanning Imaging Absorption spectroMeter for Atmospheric CHartographY) compares light coming from the sun to light reflected by the Earth, which provides information on the atmosphere through which the Earth reflected light has passed. SCIAMACHY is an image spectrometer with the principal objective of mapping the concentration of trace gases and aerosols in the troposphere and stratosphere. Rays of sunlight that are reflected transmitted, backscattered and reflected by the atmosphere are captured at a high spectral resolution (0.2 to 0.5 nm) for wavelengths between 240 and 1700 nm, and in certain spectra between 2,000 and 2,400 nm. Its high spectral resolution over a wide range of wavelengths can detect many trace gases even in tiny concentrations. The wavelengths captured also allow effective detection of aerosols and clouds. SCIAMACHY uses 3 different targeting modes: to the nadir (against the sun), to the limbus (through the atmospheric corona), and during solar or lunar eclipses. SCIAMACHY was built by Netherlands and Germany at TNO/TPD, SRON and Airbus Defence and Space Netherlands.
RA-2
RA 2 (Радарлық биіктік өлшегіш 2) – Ku және S жолақтарында жұмыс істейтін, тік төмен бағытталған қос жиілікті радар. Ол мұхиттың топографиясын анықтау, теңіз мұзының картасын жасау/қадағалау және құрлық биіктігін өлшеу үшін қолданылады. Envisat спутнигінен алынған орташа теңіз деңгейі өлшемдері National Centre d'Etudes Spatiales веб-сайтының Aviso бетінде үздіксіз түрде графиктік түрде көрсетіледі.
RA 2 (Radar Altimeter 2) is a dual frequency Nadir pointing Radar operating in the Ku band and S bands, it is used to define ocean topography, map/monitor sea ice and measure land heights. Mean sea level measurements from Envisat are continuously graphed at the Centre National d'Etudes Spatiales web site, on the Aviso page.
ДОРИС
DORIS (Doppler Orbitography and Radiopositioning Integrated by Satellite) спутниктің орбитасын ... дейін дәлдікпен анықтайды.
DORIS (Doppler Orbitography and Radiopositioning Integrated by Satellite) determines the satellite's orbit to within .
ГОМОС
GOMOS (Жұлдыздардың жасырылуы арқылы ғаламдық озонды бақылау) Жер атмосферасына енгенде түсі өзгеріп бара жатқан жұлдыздарды қадағалайды, бұл озон сияқты газдардың, соның ішінде олардың тік таралуын өлшеуге мүмкіндік береді. GOMOS жасыру принципін қолданады. Оның сенсорлары Жер атмосферасы арқылы өтетін жұлдыздың жарығын анықтайды және азот диоксиді, азот триоксиді, озон және аэрозольдер сияқты із газдардың сол жарықты қанша сіңіретінін өлшейді, бұл шамамен биіктікте жүзеге асады. Оның ажыратымдылығы:
GOMOS (Global Ozone Monitoring by Occultation of Stars) looks at stars as they descend through the Earth's atmosphere and change colour, allowing measurement of gases such as ozone , including their vertical distribution. GOMOS uses the principle of occultation. Its sensors detect light from a star traversing the Earth's atmosphere and measures the depletion of that light by trace gases nitrogen dioxide , nitrogen trioxide, , ), ozone and aerosols present between about altitude. It has a resolution of .
Байланыс жоғалды
2012 жылдың 12 сәуірінде ESA Envisat спутнигімен байланыс үзілгенін хабарлады, ол 10 жыл қызмет еткеннен кейін, 2012 жылдың 8 сәуірінде, бастапқы жоспарланған мерзімін 5 жылға асып түсті. Ғарыш кемесі тұрақты орбитада қалып, онымен байланыс орнату әрекеттері сәтсіз аяқталды. Жердегі радар және француздық Pleiades жерсерпіндік зонды Envisat-ты суретке түсіріп, зақымдану белгілерін анықтау үшін қолданылды. ESA Envisat миссиясының аяқталғанын 2012 жылдың 9 мамырында ресми түрде жариялады.
ESA announced on 12 April 2012 that they lost contact with Envisat on Sunday, 8 April 2012, after 10 years of service, exceeding the initially planned life span by 5 years. The spacecraft was still in a stable orbit, but attempts to contact it were unsuccessful. Ground based radar and the French Pleiades Earth probe were used to image the silent Envisat and look for damage. ESA formally announced the end of Envisat's mission on 9 May 2012.
Ғарыш қауіпсіздігі
Envisat ғарыш серпімдес қалдықтарымен соқтығысу қаупі болғандықтан қауіпті. Оның орбитасы және ауданы мен массасының қатынасын ескере отырып, серіктің Жер атмосферасына біртіндеп тартылуы шамамен 150 жылға созылады. Envisat қазіргі уақытта екі тіркелген ғарыш қалдығының жыл сайын оның жанынан өтіп кетуі күтілуде, бұл болжамды соқтығысуды болдырмау үшін маневр жасау қажеттігін тудырады. Envisat сияқты спутник пен 10 кг салмақтағы нысанның соқтығысуы өте үлкен қалдық бұлтын құрауы мүмкін, бұл жаңа қалдықтардың пайда болуымен соқтығысулар мен фрагментацияның өздігінен жалғасатын тізбекті реакциясын бастайды, бұл құбылыс Кесслер синдромы деп аталады.
Envisat poses a hazard because of the risk of collisions with space debris. Given its orbit and its area to mass ratio, it will take about 150 years for the satellite to be gradually pulled into the Earth's atmosphere. Envisat is currently orbiting in an environment where two catalogued space debris objects can be expected to pass within about of it every year, which would likely trigger the need for a manoeuvre to avoid a possible collision. A collision between a satellite the size of Envisat and an object as small as 10 kg could produce a very large cloud of debris, initiating a self sustaining chain reaction of collisions and fragmentation with production of new debris, a phenomenon known as the Kessler Syndrome.