Кіріспе

Жеке Азиялық піл, композитор Линь Ванг (1917 – 26 ақпан 2003) – Екінші Қытай-Жапон соғысы (1937–1945) кезінде Қытай экспедициялық корпусында қызмет еткен, кейіннен Гоминьдан күштерімен Тайваньға көшірілген Азиялық піл. Линь Ванг өмірінің көп бөлігін Тайбэй зообағында өткізіп, зообақтың ең танымал жануары болды. Көптеген ересектер мен балалар осы бұқа пілді «Линь Ванг ата» деп ласкамен атады.

Қытай-жапон соғысы

1941 жылы Жапония Перл-Харборға шабуыл жасағаннан кейін 1937 жылы басталған Қытай-Жапон соғысы Екінші дүниежүзілік соғыстың бір бөлігіне айналды. Жапондықтар Бірмадағы британдық колонияларына шабуыл жасағанда, генерал-сиссимус Чан Кай-Шек генерал Сунь Ли-женнің басшылығымен Бірма кампаниясында күресу үшін Қытай экспедициялық корпусын құрды. 1943 жылы жапон лагерінде болған шайқаста Лин Ванг және басқа он екі піл қытайлықтарға тұтқынға түсті. Жапон әскері бұл пілдерді жабдықтар тасымалдау және артиллерияны буксирлеу үшін пайдаланды. Одақтас әскерлері де пілдерді осы мақсаттар үшін қолданды. Осы кезде Лин Вангқа "Ах Мей" (阿美) деген есім берілді, яғни "Әдемі" деген мағынаны білдіреді. 1945 жылы экспедициялық корпус Қытайға қайтарылды. Пілдер мен оларды күткендер Бірма жолымен қайтып келді, және қиын жол жүрісінде алты піл өлді. Гуандунға жеткенде соғыс аяқталған еді. Бірақ пілдердің әскердегі қызметі осымен бітпеді. Олар соғыста қаза болғандарға ескерткіштер салуға қатысты, ал 1946 жылдың көктемінде Хунань провинциясындағы ашаршылықтан зардап шеккендерге көмектесу үшін ақша жинау мақсатында циркке қатысты. Кейін топтағы төрт піл Бейжің, Шанхай, Нанкин және Чанша зообақтарына жіберілді. Қалған үш піл, оның ішінде Лин Ванг, Гуанчжоудағы саябаққа көшірілді.

Тайваньда

1947 жылы Сунь Ли Жэнь Тайваньға жаңа әскерлерді оқытуға жіберілді. Ол өзімен бірге үш пілді алып кетті, бірақ сағаны кешіп бара жатқанда біреуі аурудан қайтыс болды. Қалған екі піл Каосиун қаласының Фонгшань ауданындағы әскери базаның жанында ағаш тасу және басқа да қарапайым жұмыстарды істеуге қолданылды. 1951 жылы тағы бір піл өлді, сонда Лин Ванг – Бирмадағы алғашқы он үш пілдің соңғы қалдығы болды. 1954 жылы әскер Лин Вангты Юаншаньдағы (圓山) Тайбэй хайуанаттар бағына беруге шешім қабылдады, онда ол өмірлік серігі Маланмен (馬蘭) танысты. Ол кезде Лин Ванг әлі де «Ах Мей» деп аталды, ал хайуанаттар бағының қараушысы бұл есімнің тым әйелдік екенін ойлады. Сондықтан оның есімі «Орманың патшасы» (森林之王) деп өзгертілді, ал қысқартылған түрі «Лин Ванг» (林王) болды. Бірақ бір тілші есімді жаңылыс тыңдап, «Лин Ванг» (林旺, басқа иероглиф және басқа интонация) деп жариялады, және осы есім мәңгілікке қалып қойды. Лин Ванг Тайваньдағы ең танымал және сүйікті жануарға айналды, ал 1983 жылы хайуанаттар бағы оның алпыс алтыншы туған күніне алғашқы мерекелік шарасын өткізді. Содан бері оның туған күні қазан айының соңғы жексенбісінде хайуанаттар бағында жыл сайын тойланады, мыңдаған келушілерді, соның ішінде Тайбэй мэрінің де келуін қамтамасыз етеді. 1986 жылы хайуанаттар бағы Юаншаньнан Мучаға көшірілді, және көптеген Тайбэй тұрғындары жануарларды, әсіресе Лин Вангты көру үшін көшелерге жиналды. 2003 жылдың басында Лин Ванг сол артқы аяғында артритке шалдықты. Ол ішкі ағзаларының нашарлауымен бірге тамаққа қызығуын жоғалтты. Оның жағдайы нашарлап, 26 ақпанда қайтыс болды. Оның бірнеше аптаға созылған қоштасу рәсіміне ондаған мың адам келді, олардың көпшілігі пілге арналған хаттар мен гүлдер қалдырды. Тайбэй мэрі Ма Инцзю Лин Вангты Тайбэйдің құрметті азаматы деп жариялады. Президент Чэнь Шуйбянь «Біздің мәңгілік досымыз Лин Вангқа» деген жазбасы бар гүл шоғын жіберді.

Мұра

Азиялық пілдердің орташа өмір сүру ұзақтығы 70 жылмен салыстырғанда, Лин Ванг одан да ұзақ өмір сүрді, 86 жасында қайтыс болды. 1997 жылы 84 жасында өлген үндістандық Лакшмикуттыдан өмірімен ұзақ болған ол, тұтқындықтағы ең ұзақ өмір сүрген піл болып табылады. Әскери қызметімен қатар, Лин Ванг мәдени символға айналды және көптеген адамдардың естелігіндегі ажырамас бөлік болды. Оның өмірі Қытайдағы соғыстар және кейін Тайваньның экономикалық өркендеуі сияқты тарихи маңызды оқиғаларды көрсетеді, ал үш буын оны ұлттық есімділіктің бір бөлігі ретінде жылы еске алады. 2004 жылы Лин Ванг Тайпей зообағында таксидермист Лин Вэньлунның (林文龍) еңбегімен жасалған, нақты көлеміндегі мүсінімен мәңгі есте қалды.