Кіріспе
Ливияның интернет елдік кодтық ең жоғарғы деңгейлі домені
.ly – Ливияның интернет елдік кодтық ең жоғарғы деңгейлі домені (ccTLD).
ly is the Internet country code top level domain (ccTLD) for Libya.
Тіркеу
Ливияның ccTLD-де пайдаланушы доменін тіркеу процесі. 1997 жылы енгізілген .ly доменін LYNIC тіркелімі General Post and Telecommunication Company атынан басқарады. Бұл домен негізінен Ливияның жалпы халыққа арналған. LYNIC мойындалған тіркеушілерді .ly домендік атауларын ұсынуға тағайындайды, ал осы тіркеушілер LYNIC атынан доменді тіркеудің барлық міндеттерін орындайды. Libya Telecom & Technology (ltt. ly) компаниялар мен ұйымдарға .ly домендерін ұсынатын алғашқылардың бірі. .ly доменінің ішінде екінші және үшінші деңгейдегі әртүрлі екінші деңгейлердің астында қосалқы домендер де бар. Тіркеу сайтында көрсетілгендей, тіркелген домендік атаулар "құмарлық тудыратын, қарапайым емес, ұятты немесе Ливия заңдарына немесе исламдық моральға қайшы келмеуі керек". LYNIC домендік атауларды бірінші келгенге бірінші қызмет көрсету принципі бойынша тіркейді. Өтініш берушілер әр домен үшін 75 доллар тіркеу ақысы төлеп домендерді алуға өтініш бере алады. Тіркеуден бұрын домендік атау, компания атауы, тауар таңбасын тіркеу және басқа да заңдық құжаттар ұсынылуы тиіс. Сонымен қатар, тіркелетін домендік атаулар тіркеуші белгілеген ережелерді бұзбауы керек. Домендік атаулар кем дегенде бір жылға тіркелуі мүмкін. Өтініш берушілер домендерді онлайн режимінде немесе ресми тіркеушілер тізімі арқылы тіркей алады. Тіркеу процесі аяқталғаннан кейін өтініш берушінің төлем деректемесіне электрондық хат жіберіледі. .ly домендік атауы электрондық хат арқылы хабарланғаннан кейін бірнеше минут ішінде белсенді болады.
Тарих
1997 жылдың сәуірінде IANA ли доменін тіркеу өкілеттігін Халил Эльвихеишиге, Alshaeen ақпараттық технологиялар компаниясына берді. Бірақ, bit.ly сияқты басқа сайттарға ешқандай әсер етпеді.
Доменді бұзған
Ливияның көптеген домендері "ly" жұрнағымен аяқталатын ағылшын сөздері үшін резервтелген, мысалы, name.ly, musical.ly (қазір TikTok) және sincere.ly, осылай аталатын домендік хактер. .ly домендері үшін жылдық төлем жоғары болып қала бергендіктен (жыл сайын 75 доллар), көптеген домендік атаулар домендік негізгі нарықта қолжетімді болып қалады, ал кейбір танымал домендер домендік екінші нарықта сатып алынуы мүмкін, бұл домендік атауларға қатысты спекуляциялардың нәтижесі. Көптеген танымал URL қысқарту қызметтері .ly доменінде тіркелген: brief.ly, adf.ly, bit.ly (бұрын Twitter-де пайдалануға арналған стандартты), ow.ly (Hootsuite-те пайдалануға арналған стандартты) және 3.ly. 2010 жылдың қазанында "сексуалдық оң пікірді" URL қысқарту қызметі vb.ly домені, американдық журналист Вайолет Блю және Бен Меткалф 2009 жылы тіркеген, Ливияның интернет-органдары Ливия заңдарына сәйкес келмегендігі үшін тартып алынды. Ливия Телеком өкілі Блюге былай деді: "Ливия заңдары бойынша порнография мен ересектерге арналған материалдарға рұқсат етілмейді, сондықтан біз доменді алып тастадық". Бір блогердің мәліметінше, 2014 жылға дейін nic.ly домені тек осы доменді ғана тартып алған, және ол тіркелушімен бірнеше рет байланысуға тырысқаннан кейін ғана жасалған.