Кіріспе

Жоғарғы деңгейдегі домен
жалпы жоғарғы деңгейдегі домен com

Com домені – Интернет домендік атаулар жүйесіндегі (DNS) жоғарғы деңгейдегі домен (TLD). 1985 жылдың басында Интернет домендерінің алғашқы тобында құрылған, оның атауы «коммерциялық» сөзінен алынған, бұл коммерциялық ұйымдар тіркеген субдомендер үшін бастапқы мақсатын көрсетеді. Кейіннен домен жалпы қолданысқа ашылды. Домен бастапқыда АҚШ Қорғаныс министрлігімен басқарылды, бірақ қазір Verisign компаниясы басқарады және АҚШ заңнамасының басты юрисдикциясында қалады. Com доменін американдық бизнес пен кәсіпорындар көбінесе, «us» доменінен гөрі пайдаланады. Verisign доменіндегі тіркеулер ICANN аккредиттеген тіркеушілер арқылы жүзеге асырылады. Тіркеу халықаралық домендік атауларды қабылдайды. Домен 1985 жылдың қаңтар айында Домендік атаулар жүйесі енгізілген кезде Интернеттің бастапқы TLD-дерінің бірі болды, ал қалғандары – edu, gov, mil, net, org және int. Ол ең ірі жоғарғы деңгейдегі доменге айналды және 1990-шы жылдардың соңындағы интернетке қатысты ұғымдар мен компанияларға байланысты артық спекуляциялар интернеттің пайдалану мен таралуының жылдам өсуіне әкелген «дотком көпіршігіне» атын берді. 2001 жылы бұл қор нарығындағы көпіршіктің жарылуына және компаниялардың құны мен акция бағасының құлдырауына себеп болды.

Тарих

Com домені 1985 жылдың 1 қаңтарында Домендік атаулар жүйесі алғаш рет Интернетке енгізілген кезде, ең жоғары деңгейдегі домендердің алғашқы жиынтығының бірі болды. Доменді АҚШ Қорғаныс министрлігі басқарды, бірақ департамент доменді SRI International компаниясына тапсырды. SRI DDN NIC, сондай-ақ SRI NIC, немесе жай ғана NIC (Желілік ақпараттық орталығы) құрды, ол nic.ddn.mil домендік аты арқылы онлайн қолжетімді болды. 1991 жылдың 1 қазанынан бастап операцияларды жүргізу жөніндегі келісім-шарт Government Systems Inc. (GSI) компаниясына берілді, ол оны Network Solutions Inc. (NSI) компаниясына тапсырды. 1993 жылдың 1 қаңтарында Ұлттық ғылым қоры техникалық қызмет көрсету жауапкершілігін өз мойнына алды, себебі com домені негізінен қорғаныс емес мүдделер үшін пайдаланылды. NSF Network Solutions (NSI) компаниясымен келісімшарт жасасты. 1995 жылы NSF NSI-ге домен пайда болғаннан бері алғаш рет тіркеушілерден жыл сайынғы төлем алуға рұқсат берді. Бастапқыда төлем жылына 50 АҚШ доллары болды, оның 35 АҚШ доллары NSI-ге, ал 15 АҚШ доллары мемлекеттік қорға берілді. Жаңа тіркелушілер алғашқы екі жыл үшін төлем жасауы керек болды, бұл жаңа доменді тіркеу төлемін 100 АҚШ долларына дейін жеткізді. 1997 жылы АҚШ Сауда департаменті осы алғашқы жеті жалпы TLD-ге билік алды. Қазіргі уақытта оны Network Solutions компаниясын сатып алған Verisign басқарады. Verisign кейін Network Solutions-тың тіркелімдік емес функцияларын жеке компанияға бөліп шығарды, ол тіркелім ретінде жұмыс істейді. Ағылшын тілінде доменді көбінесе басында нүктемен жазады және оны әдетте "dot com" деп айтады, сондай-ақ ол осылайша кеңінен қолданысқа енді. Com домендері бастапқыда коммерциялық ұйымдарды белгілеу үшін арналған болса да, 1990 жылдардың ортасынан бері доменде жарамды тіркеушілер үшін ешқандай шектеулер болмады. Интернет коммерциялық түрленгеннен және танымал болғаннан кейін, домен көпшілікке ашылды және веб-сайттар, электрондық пошта және желілер үшін ең көп қолданылатын жоғары деңгейдегі доменге айналды. 1997-2001 жылдар аралығында өркендеген көптеген компаниялар өздерінің атауларына "com" белгісін қосты, бұл кезең "dot com көпіршігі" деп аталды; олар "dot com" компаниялары деп танылды. 2001 жылы енгізілген domain biz домені, қолайлы com домендік атын тіркемеген компанияларға бағытталған, клиенттерге олар заңды бизнес веб-сайтына келгенін түсіндіруге көмектесуі тиіс болды, бірақ ол кеңінен қолданысқа енбеді. Дүние жүзіндегі кез келген компания com доменін тіркесе алады, бірақ көптеген елдерде елдік кодтың жоғары деңгейлі доменінің (ccTLD) астында ұқсас мақсаттағы екінші деңгейлі домен бар, мысалы, Австралия (com.au), Қытай (com.cn), Грекия (com.gr), Израиль (co.il), Үндістан (co.in), Индонезия (co.id), Жапония (co.jp), Мексика (com.mx), Непал (.com.np), Оңтүстік Корея (co.kr), Шри-Ланка (com.lk), Ұлыбритания (co.uk) және Вьетнам (com.vn). Көптеген коммерциялық емес сайттар мен желілер com доменінің танымалдылығынан пайдалану үшін com атауларын пайдаланады. Дегенмен, тіркеу статистикасы жылдар бойында танымалдылығының өзгеретінін көрсетеді. 2020 жылдың наурызында жарияланған, әр тоқсан сайын жарияланатын Домендік атаулар индустриясының қысқаша шолуына сәйкес, com домендерін тіркеу 145,4 миллионды құрады. 2009 жылдың наурызында Verisign 926 аккредиттелген тіркеушіге қызмет көрсеткенін хабарлады.

Ең көне екінші деңгейлі домендер тізімі

Төменде әлі күнге дейін тіркелген 100 ең көне .com домендері келтірілген. Рангы Құрылған күні Домен атауы 1 15 наурыз 1985 symbolics.com 2 24 сәуір 1985 BBN.com 3 24 мамыр 1985 think.com 4 11 шілде 1985 MCC.com 5 30 қыркүйек 1985 DEC.com 6 7 қараша 1985 northrop.com 7 9 қаңтар 1986 xerox.com 8 17 қаңтар 1986 SRI.com 9 3 наурыз 1986 HP.com 10 5 наурыз 1986 bellcore.com 11 19 наурыз 1986 IBM.com 11 19 наурыз 1986 sun.com 13 25 наурыз 1986 intel.com 13 25 наурыз 1986 TI.com 15 25 сәуір 1986 ATT.com 16 8 мамыр 1986 GMR.com 16 8 мамыр 1986 tek.com 18 10 шілде 1986 FMC.com 18 10 шілде 1986 UB.com 20 5 тамыз 1986 bell-atl.com 20 5 тамыз 1986 GE.com 20 5 тамыз 1986 grebyn.com 20 5 тамыз 1986 ISC.com 20 5 тамыз 1986 NSC.com 20 5 тамыз 1986 stargate.com 26 2 қыркүйек 1986 boeing.com 27 18 қыркүйек 1986 ITCorp.com 28 29 қыркүйек 1986 siemens.com 29 18 қазан 1986 pyramid.com 30 27 қазан 1986 alphaDC.com 30 27 қазан 1986 BDM.com 30 27 қазан 1986 fluke.com 30 27 қазан 1986 inmet.com 30 27 қазан 1986 kesmai.com 30 27 қазан 1986 mentor.com 30 27 қазан 1986 NEC.com 30 27 қазан 1986 ray.com 30 27 қазан 1986 rosemount.com 30 27 қазан 1986 vortex.com 40 5 қараша 1986 alcoa.com 40 5 қараша 1986 GTE.com 42 17 қараша 1986 adobe.com 42 17 қараша 1986 AMD.com 42 17 қараша 1986 DAS.com 42 17 қараша 1986 data-IO.com 42 17 қараша 1986 octopus.com 42 17 қараша 1986 portal.com 42 17 қараша 1986 teltone.com 49 11 желтоқсан 1986 3Com.com 49 11 желтоқсан 1986 amdahl.com 49 11 желтоқсан 1986 CCUR.com 49 11 желтоқсан 1986 CI.com 49 11 желтоқсан 1986 convergent.com 49 11 желтоқсан 1986 DG.com 49 11 желтоқсан 1986 peregrine.com 49 11 желтоқсан 1986 quad.com 49 11 желтоқсан 1986 SQ.com 49 11 желтоқсан 1986 tandy.com 49 11 желтоқсан 1986 TTI.com 49 11 желтоқсан 1986 unisys.com 61 19 қаңтар 1987 CGI.com 61 19 қаңтар 1987 CTS.com 61 19 қаңтар 1987 SPDCC.com 64 19 ақпан 1987 apple.com 65 4 наурыз 1987 NMA.com 65 4 наурыз 1987 prime.com 67 4 сәуір 1987 philips.com 68 23 сәуір 1987 datacube.com 68 23 сәуір 1987 KAI.com 68 23 сәуір 1987 TIC.com 68 23 сәуір 1987 vine.com 72 30 сәуір 1987 NCR.com 73 14 мамыр 1987 cisco.com 73 14 мамыр 1987 RDL.com 75 20 мамыр 1987 SLB.com 76 27 мамыр 1987 parcplace.com 76 27 мамыр 1987 UTC.com 78 26 маусым 1987 IDE.com 79 9 шілде 1987 TRW.com 80 13 шілде 1987 unipress.com 81 27 шілде 1987 dupont.com 81 27 шілде 1987 lockheed.com 83 28 шілде 1987 rosetta.com 84 18 тамыз 1987 toad.com 85 31 тамыз 1987 quick.com 86 3 қыркүйек 1987 allied.com 86 3 қыркүйек 1987 DSC.com 86 3 қыркүйек 1987 SCO.com 89 22 қыркүйек 1987 gene.com 89 22 қыркүйек 1987 KCCS.com 89 22 қыркүйек 1987 spectra.com 89 22 қыркүйек 1987 WLK.com 93 30 қыркүйек 1987 mentat.com 94 14 қазан 1987 WYSE.com 95 2 қараша 1987 CFG.com 96 9 қараша 1987 marble.com 97 16 қараша 1987 cayman.com 97 16 қараша 1987 entity.com 99 24 қараша 1987 KSR.com 100 30 қараша 1987 NYNEXST.com