Кіріспе

Техас көлік желісі ұсынысы

Транс-Техас дәлізі (ТТД) – АҚШ-тың Техас штатында супердәліздер деп аталатын жаңа көлік түрінен құралған көлік желісі туралы ұсыныс еді. ТТД 2001 жылы ұсынылып, қызу пікірталас тудырғаннан кейін 2010 жылы жоспарлау және құрылыс кезеңінде тоқтатылды. Алғашқы жоспар бойынша, бұл желі 6437 км (4000 миль) супердәліздерден тұруға тиіс еді, олардың ені 366 метрге (1200 фут) дейін жетеді. Бұл дәліздер жолақы төленетін жолдар, теміржол және инженерлік желілерді қатар жүргізуге арналған. Мақсаты – халық шоғырланған орталықтардың айналысынан алыс қашықтыққа жүретін трафиктерді өткізу және жеке меншіктегі жерлерге құрылыс салуға қажетті ұзақ әкімшілік және заңдық рәсімдерді қажет етпей, болашақта инфрақұрылымды жақсарту үшін тұрақты дәліздер құру болды. Мысалы, Батыс Техастағы жел электр станцияларынан шыққан жаңа қуат желілерін шығыстағы қалаларға жеткізу. Жолақы төленетін жол бөлігі екі түрге бөлінуі тиіс еді: жүк көліктеріне арналған қатарлар және жеке көліктерге арналған қатарлар. Сол сияқты, дәліз ішіндегі теміржол желілері де жүк, қалалық және жоғары жылдамдықты теміржолға бөлінетін болды. Техас көлік департаменті (TxDOT) дәліз ішіндегі пайдалы, тауар немесе деректерді беру үшін мемлекеттік және жеке компаниялардан төлем алуды көздеді. Бұл, мәні бойынша, су, электр энергиясы, табиғи газ, мұнай, оптикалық талшықтар және басқа да телекоммуникациялық қызметтер сияқты қызметтерге ақы төленетін жолға айналар еді. Желі жеке инвесторлардың қаржыландыруымен, сұранысқа қарай салынып, кеңейтілуі жоспарланған. 2009 жылы TxDOT барлық бірге біріктірілген дәліз тұжырымын бірте-бірте тоқтатуды шешті, бұл жолдар, теміржол және басқа да инфрақұрылым үшін дәстүрлі ендегі жеке құқықтарды дамытуға мүмкіндік берді. 2010 жылы Федералдық тас жолдар басқармасы «әрекетсіздік» туралы ресми шешім шығарды, бұл жобаны ресми түрде аяқтады. Бұл шешім зерттеу аймағын жойды және TxDOT мен ACS Zachry арасындағы келісімді күштен шығарды. 2011 жылы Техас заң шығарушы органы HB 1201 заңын қабылдап, Транс-Техас дәлізін ресми түрде тоқтатты.

Желілік

ТТК көп мақсатты, штаттық деңгейдегі жүйе болып жоспарланған, оған жаңа және қолданыстағы тас жолдар, темір жолдар және пайдалы коммуникацияларға арналған құқықтар кіруі тиіс еді. 2009 жылдың 6 қаңтарында «Хьюстон Хроникасы» газетінде: «Халықтың қарсылығына жауап ретінде «Транс-Техас дәлізін» құру туралы амбициялы ұсыныстан бас тартылды және оның орнына жол жобаларын кезең-кезеңімен, шамалы қарқынмен жүзеге асыру жоспары қабылданады» делінген. Желіге жолаушылар және жүк көліктері үшін бөлек жолақтар, жүк және жоғары жылдамдықты пойыз жолдары, сондай-ақ су, мұнай және газ құбырлары, электр энергиясы, кеңжолақты және басқа да телекоммуникациялық қызметтерге арналған инфрақұрылым кіруі тиіс еді. Үлгілік дәліз жобасында осы элементтердің барлығы параллель түрде, ортақ құқықтық өткелде орналасса, кейінгі жоспарларда ТТК-ның кейбір бөліктері үшін қолданыстағы теміржол және тас жол дәліздерін пайдалану ұсынылды. Үлгілік дәліз жобасы сонымен қатар дәліз бөлігінің толыққанды құрылысын білдірді, ол көлік сұранысына байланысты жоспарланған сегменттер мен компоненттердің құрылысының нәтижесінде ондаған жылдар бойы, тіпті мүлдем іске аспауы мүмкін еді. Техас көлік департаменті (TxDOT) жоспарлау, құрылыс және техникалық қызмет көрсетуді бақылауға тырысты, ал күнделікті операцияларды жеке компаниялар жүргізуі тиіс еді. 2005 жылдың наурыз айында TxDOT және ACS Zachry TTC 35 жобалау үшін 3,5 миллион доллар көлемінде жоспарлауға рұқсат беретін кешенді даму келісіміне қол қойды. Бұл келісімде дәліздің бағытын белгілеу, құрылысқа рұқсат беру, жол төлемақы мөлшерлемесін немесе оны кім жинайтынын анықтау, сондай-ақ болашақ қызметтер үшін бәсекелестікті жою туралы ережелер болған жоқ. Басқа дәліздерді дамыту немесе қаржыландыру бойынша ешқандай келісімшарттар жасалмады.

Коридорлар

Тексас арқылы екі бастапқы дәліз қарастырылды: Бірі 35-ші мемлекетаралық автокөлік жолымен (I 35) қатар жүретін, Гейнсвиллден Ларедоға дейін және Далас-Форт-Уорт қалалық агломерациясы, Остин және Сан-Антониодан өтетін. Екіншісі – ұсынылып отырған I 69 дәлізінің кеңейтілуі, негізінен US 59 жолымен, Тексарканадан Хьюстон арқылы Ларедоға немесе Рио-Гранде аңғарына дейін созылар еді. Соңғы екі онжылдықта Мексикамен сауданың өсуіне байланысты осы екі дәліздің де жүк тасымалына деген сұранысы күрт артты. Тағы екі жоғары басымдылыққа ие әлеуетті дәліз 45-ші мемлекетаралық автокөлік жолымен Даластан Хьюстонға және 10-шы мемлекетаралық автокөлік жолымен Ел-Пасодан Оранжға дейін қатар жүретін еді.

ТТК-35

2005 жылы наурыз айында ACS Zachry компаниясына, Испаниядағы жол салушы және оператор ACS компаниясы мен Техас штатындағы Zachry Construction құрылыс компаниясының серіктестігіне, TTC 35 бағытын жоспарлауға көмектесу үшін 3,5 миллион долларлық келісімшарт берілді. Транс-Техас дәлізі 35 (ТТК 35) зерттеу аймағы негізінен Ларедодан Оклахома шекарасына дейін 35 тас жолының бойымен жүрді. Жобаның экологиялық сараптамасы екі деңгейде жүргізілді: бірінші деңгей зерттеу аймағын 10 миль (16 км) енді зерттеу дәлізіне дейін нақтылады, ал екінші деңгей дәліздің әртүрлі бөліктері үшін нақты бағыттарды таңдады. Дәліздің барлық бөліктері (теміржол, тас жол және инженерлік желілер) біріне-бірі жақын салынуы жоспарланғандықтан, бұл дәліздің ені шамамен 1200 фут (366 м) құрады. TTC 35 1-деңгейі бойынша экологиялық әсерді бағалау есебінің жобасы 2006 жылдың сәуір айында жарияланды. Соңғы есепті бастапқыда 2007 жылы Федералдық тас жолдар басқармасына ұсыну жоспарланған, бірақ 2008 жылдың мәліметтері бойынша соңғы есепті дайындау «жұмыс істеп жатыр» деп көрсетілген. Экологиялық әсерді бағалау есебінің жобасында бағыттың төрт нұсқасы бойынша таңдау жасау арқылы 12 түрлі зерттеу дәлізі ұсынылған. Бірінші нұсқа Ларедодан Сан-Антонионың оңтүстік-шығысына дейін қазіргі I 35 бағытын, Сан-Антонионың оңтүстігінде шығысқа бұрылумен немесе шығысқа тікелей бағытпен ұсынды. Барлық баламалардың зерттеу аймағы солтүстік-шығысқа қарай I 35 тас жолымен қатар жүрді. Екінші нұсқа Остиннен Темплге дейін I 35 бойындағы қалалық шекаралардың шығысынан немесе одан да шығысқа қарай өтуді ұсынды. Үшінші нұсқа Форт-Уорттың батысынан немесе Далластың шығысынан өтуді қарастырды. Төртінші нұсқа шығыс үшінші нұсқаға байланысты болды және Оклахома шекарасына жақын батыс үшінші нұсқамен қосылуы немесе Оклахома шекарасындағы 75 тас жолының жанында аяқталуы мүмкін еді. Экологиялық әсерді бағалау есебінің жобасында I 35 және I 35E тас жолдарынан шығысқа қарай, Гейнсвилл маңынан Сан-Антонионың оңтүстігіне дейін, содан кейін I 35 тас жолымен оңтүстікке қарай Ларедоға дейін созылатын ұсынылатын балама дәліз белгіленді. 2009 жылдың 7 қазанында TxDOT өкілдері департаменттің «Ешқандай әрекет жасамау» баламасын ұсынатынын мәлімдеді, бұл TTC тұжырымдамасы арқылы 35 тас жолының дәлізін дамыту жөніндегі жұмыстарды тоқтатты.

SH 130

130 мемлекеттік тас жолы Орталық Техас автокөлік жолдары жүйесінің бір бөлігі болып табылады, оның көп бөлігі TTC 35-ке қосылуы мүмкін деп есептелді. SH 130-ның 1-4 сегменттері Остин қалалық аймағында Lone Star Infrastructure компаниясымен Interstate 35 автокөлігіне шығыс жағынан көмек ретінде салынды. 2006 жылдың 28 маусымында ACS Zachry штатпен SH 130-ның 5 және 6 сегменттерін салу бойынша 1,3 миллиард долларлық келісімге келді, бұл TTC 35 автокөлігінің Interstate 10 және Сан-Антонионың шығысындағы Seguin мен Техас штатындағы Taylor қаласының жанындағы АҚШ 79 тас жолы арасындағы бөлігіне сәйкес болуы мүмкін. "Қаржыландыру жоспарына" сәйкес, жобаны қаржыландырудың 412 миллион доллары Транспорттық инфрақұрылымды қаржыландыру және инновациялар туралы заң бойынша федералдық кепілдікпен берілген несие болады, ал қалған қаржыландыру ACS Zachry ұсынған капитал мен жеке несие берушілерден алынған банк несиелерінен түседі. Келісімге сәйкес, TxDOT нысанның тиімділігіне байланысты жол ақысынан түсетін табыстың 4,65%-дан 50%-ға дейін алады, егер TxDOT маршрут бойындағы жылдамдық шегін немесе одан жоғары деңгейде бекітпесе, TxDOT-қа үлесі азаяды. ACS Zachry компаниясының алдын ала қаржылық жоспары бойынша 5 және 6 сегменттерінен күтілетін жол ақысы 50 жыл ішінде 14,9 миллиард долларды құрайды. Сондай-ақ, 5 және 6 сегменттеріне арналған алдын ала қаржылық жоспарда әзірлеуші үшін салықтардан бұрынғы табыс 12,4 миллиард доллар көрсетілген.

I-69/ТТК

Екінші басымдық дәлізі – Техас арқылы 69-шы мемлекетаралық жолдың кеңейтілуі болды, ол шамамен 59-шы АҚШ тас жолының бағытымен Ларэдодан Хьюстон арқылы Карфагенге дейін жүретін еді; онда ұлттық I 69 дәлізі солтүстік-шығысқа қарай Луизианаға қарай жалғасатын болса, ал солтүстікке қарай Тесарканаға дейінгі тармақ жол 59-шы АҚШ тас жолымен 30-шы мемлекетаралық жолға дейін жалғасатын еді. I 69-дың бастапқы ұлттық жоспарына 281 және 77 АҚШ тас жолдары арқылы Рио-Гранде аңғарына екі қосымша тармақ жол да кірді; Техас сонымен қатар Ларедо мен Корпус-Кристи маңындағы I 69 дәлізінің арасындағы «Порттан Портқа» дәлізін зерттеуде. Оңтүстік Техас шенеуніктері Рио-Гранде аңғары мемлекетаралық тас жол жүйесі жоқ ең ірі қалалық аймақ екенін көрсетті. I 69 Техас бөлігі бастапқыда дәстүрлі мемлекетаралық тас жол ретінде (аралас мақсаттағы автокөлік жолы компонентімен) салынбақ болған, өйткені басқа штаттарда да осылай салынды, бірақ мақсаттары мен ауқымдары ұқсас болғандықтан, «Trans Texas Corridor» тұжырымдамасы жарияланғаннан кейін көп ұзамай оған қосылды. Алайда, 2008 жылдың 11 маусымында TxDOT I 69-ды зерттеуді қазіргі тас жол дәліздерімен – 59, 77, 281, 84 АҚШ тас жолдары және 44 штаты тас жолы – шектеуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді, төменгі Рио-Гранде аңғарындағы, Ларедо, Хьюстон және Тесарканадағы көшу аймақтарынан тыс. TxDOT сонымен қатар «Trans Texas Corridor» тұжырымдамасы бойынша бұрын қарастырылған көп режимді дәліздің орнына I 69-ды стандартты 4 қатарлы автокөлік жолы ретінде қайта құруға көшкенін хабарлады. Соңғы жоспарда 59 және 77 АҚШ тас жолдарындағы деңгейдегі қиылыстарды жою және ауылдық жерлерде екінші қатарлы жол салу, сондай-ақ I 69 бағытындағы ірі қалалар мен қалалардың айналасында ақылы айналма жолдар салу көзделген. Deep East Texas үкіметтік кеңесінің мәліметінше, I 69 – «болашақ NAFTA суперавтожолы». Ол Мексиканың Тамаулипас штатынан АҚШ-қа кіреді.

Басқа да ықтимал дәліздер

Техас штатының өкілдері ұзақ мерзімді жоспарда бірнеше басқа да мүмкін ТТК дәліздерін анықтады. Оларға штаттар аралық 10 тас жолының штаттың оңтүстік бөлігі арқылы өтуі, штаттар аралық 20 тас жолының Даллас-Форт-Уорт агломерациясының шығысынан Мидлендке жақын I-10 тас жолына дейінгі бөлігі, Батыс Техас арқылы ұзартылған 27-ші штаттар аралық тас жолы, сондай-ақ Солтүстік Техас шекарасы бойымен, 30-шы штаттар аралық тас жолының Арканзас штатымен шекаралас Тексаркана қаласынан Форт-Уортқа дейінгі учаскесіне параллель жаңа жер бедері коридоры, Форт-Уорттан Амариллоға дейін 287-ші штаттар аралық тас жолы және Амариллодан Нью-Мексикоға дейін 40-шы штаттар аралық тас жолы кіреді.

Калифорниялық теңіз порттарына балама ретінде

69-шы ТТК-нің бір бөлігі Мексиканың Тынық мұхиты жағалауындағы порттардан Ұлы көлдерге дейінгі жүк дәлізінің құрамына кіруі мүмкін. Осы бағыттың қарсыластары, жүк көлеміне байланысты, бұл бағыттың Калифорниядағы (Сан-Диего, Лонг-Бич және Лос-Анджелес) АҚШ порттарынан тасымал ағынын Мексиканың теңіз порттарына қарай бағыттайтынын айтты.

Сын

2003 жылы Файетт округының Линда және Дэвид Сталл, Техастың Файеттвилл ауылында TxDOT өткізетін тыңдау туралы сауда газетіндегі шағын хабарламаны оқығаннан кейін, азаматтардың наразылығын бастады. Сталлдар достары мен көршілеріне хабар берді. 100 орындық қалалық мәжіліске 800 адам келді. Дэвид Сталл, қалалық менеджер, және Линда Сталл, Техас штатындағы титул компаниясының эскроу офицері, құрылыс жобасын жеңу үшін бірлесіп жұмыс істеген адамдардың желісін құруға жетекшілік ету үшін CorridorWatch.org құрды. Демократиялық және Республикалық партиялардың ішінде белсенді Мотоциклшілер клубы жол төлеміне қатаң қарсы болды және Техастағы ең күшті клуб болды. Оның төрағасы Спутник Сталлдың желісін дәлізді қарсы дауыс беретін үлкен, әртүрлі сайлаушылар коалициясына айналдыруға көмектесті. Техас Мотоциклшілер Құқығы Қауымдастығының лоббисі ретінде Спутник көптеген штат заң шығарушыларын оған қарсы дауыс беруге көндірді. Америкалық автор және консервативті белсенді Джером Корси дәлізді қатты сынап, «Кейінгі Ұлы АҚШ: NAFTA, Солтүстік Америка одағы және Мексика мен Канадамен бірігу қаупі» атты кітап жазды. 2002 жылы ТТК-ның құны бүкіл 6437 шақырымдық желіні аяқтау үшін 145,2 миллиард доллардан 183,5 миллиард долларға дейін естімаланған. Оппозиция сонымен қатар ТТК-дан шығатын шудың деңгейі соншалықты жоғары болады, егер олар орналастырылып, толық қуатымен салынса, дәліздің барлық бөліктерінде (жүк және жолаушылар теміржолы, жүк көлігі және жолаушылар бағыттары) адамдар тұруға жарамсыз болады. 2002 жылдың маусым айында жарияланған TxDOT құжаттарына сәйкес, «Губернатор Рик Перри 2002 жылдың 30 қаңтарында Транс-Техас дәлізінің көрінісін баяндау үшін Көлік комиссиясының төрағасы Джон В. Джонсонға хат жазды. Губернатор үш мүшелі комиссиядан Техас Көлік департаментінің ең талантты қызметкерлерін жинап, 90 күн ішінде Транс-Техас дәлізін іске асыру жоспарын жасауды және ұсынуды сұрады». Дәлізді қарсылағандардың арасында Вашингтон округының республикалық штат өкілі Лоис Колхорст болды, ол жоба жеке меншік құқықтарына зиян келтіреді деген негізде қарсылық білдірді. 2010 жылғы губернаторлық сайлауда сенатор Кей Бейли Хатчисон ТТК-ға қатысты бірнеше шабуыл жарнамаларын Перридің үкіметті кеңейту және орташа техастықтан жер алып қою әрекеті ретінде жариялады. Ақырында, жарнамалар үлкен әсер етпеді, өйткені Хатчисон республикалық алғашқы сайлауда жеңілгеннен кейін жарыстан шықты.

Қаржыландыру

Жолдар мен рельстерді салуға қатысты шығыстарды өтеу үшін тас жолдар жеке инвестициялар есебінен ішінара қаржыландырылатын еді. Инвесторлар бұл тас жолдарды ақылы жолдар ретінде пайдалануға тиіс болған. ACS Zachry компаниясының алдын ала қаржылық жоспарына (TTC 35 даму келісім-шарты, C қосымшасы) сәйкес, ACS Zachry компаниясына бөлінген TTC 35 дәлізін қаржыландыру көрсеткендей, бастапқы инфрақұрылымдық шығындардың 22% (1) ACS Zachry ұсынған капиталмен қаржыландырылатын болды. Қалған 78% ACS Zachry ұйымдастырған банк несиелері немесе облигациялар арқылы қамтамасыз етілуі керек еді. Сол кездегі федералдық ережелерге сәйкес, бұл облигациялар салықтан босатылуы мүмкін еді. Сондай-ақ, қаржылық жоспарда ACS Zachry компаниясы акционерлік серіктестері үшін инвестицияларға 12% қайтару күткені айтылған. Салықтан кейінгі 12% қайтару салықтан бұрынғы шамамен 16%-ға тең болар еді. Жоспарда банк несиелері мен облигацияларды капиталды қайтарудан бұрын төлеу көзделген, бұл алдын ала қаржылық жоспардың (TTC 35 даму келісім-шарты, C қосымшасы) ақша ағыны диаграммаларында көрсетілген. Әдеттегі облигациялық қаржыландыруда жиналған жалпы алымдар мен салынған капиталды инфрақұрылымның құны арасында 3:1 арақатынас болады. TTC 35 үшін бұл арақатынас шамамен 13:1 болды. Демек, TTC 35 инфрақұрылым құрылысына 8 миллиард доллар жұмсауға міндеттенсе, ACS Zachry алдын ала жоспарда көрсетілгендей, 114 миллиард доллар жол ақысы түрінде кіріс жинауды күткен. Техас штатының аудиторының есебі бойынша, TTC 35 үшін жиналатын жол ақысы 104 миллиард доллар немесе одан да көп болуы мүмкін, бұл жиналған жол ақысының шамасын растады.