Кіріспе
Джозеф Скипси (17 наурыз 1832 – 3 қыркүйек 1903) – ағылшын шахтер, жазушы және ақын. Ол Виктория дәуіріндегі Нортумбрия ақыны және "Питмен ақыны" деп белгілі болған әдебиетпен айналысқан шахтерлердің бірі. Оның ең танымал туындыларының бірі – 1862 жылғы қаңтардағы Хартли кенішіндегі апатта жер астында қалып қойғандардың соңғы сәттерін суреттейтін "Хартли апаты" балладасы. Бұл қорқынышты кен апаты салдарынан 204 ер адам мен бала қаза тапты және Англия тарихындағы ең ауыр кен апаты болып саналады.
Joseph Skipsey (17 March 1832 – 3 September 1903) was a Northumbrian poet during the Victorian period and one of a number of literary coal miners to be known as 'The Pitman Poet'. Among his best known works is the ballad "The Hartley Calamity", which imagined the last hours of several of those trapped underground during the Hartley Colliery Disaster of January 1862. This devastating mining accident killed a total of 204 men and boys and remains England's most catastrophic pit disaster.
Туу және ерте өмір
Скипси 1832 жылы 17 наурызда Тайнемут ауданындағы Перси ауылында (әдетте Перси Майн кенішінің атымен танымал) дүниеге келді. Ол Перси Майн кенішінің басқарушысы Кэтберт пен Изабелла Скипсидің сегізінші және соңғы баласы болды. Скипсидің өміріне ерте жаста қайғы басып, оның әкесі Кэтберт 1832 жылы 8 шілдеде атып өлтірілді. Ұзақ және ащы шахтерлер ереуілінен кейін Ұлы Солтүстік көмір алабындағы жағдай шиеленісіп, жексенбі күні кешке шахтерлер тобы мен қарулы арнайы констебльдер арасында төбелес болды. Қоғамда беделді адам болған Кэтберт Скипси жағдайды бажайлауға тырысып алға шықты. Арнайы констебльдердің бірі Джордж Уэдделл оны итеріп, тапаншасымен атты, Кэтберт сол жерде көз жұмды. Уэдделл тұтқындалып, сотталып, қасақана кісі өлтіргені үшін кінәлі деп танылды және алты айға қатаң еңбекке кесілді. Көптеген балалар сияқты Скипси де жеті жасында жергілікті кеніште аң аулаушы болып жұмыс істеуге кірісті. Шала-жартылай есте қалған әндерге көңілі толмаған Скипси оларды өз сөздерімен толықтырып, ұстаған ырғақтары мен ұйқастарына бейімдеді. Осыдан бастап ол өзінің өлеңдерін және тақпақтарын жазып, кейін қағазға түсіріп, соңында басып шығарды.
Неке және отбасы
1852 жылы ол жұмыс іздеп Лондонға жаяу барды және онда теміржолда жұмыс таба алды. Сонда ол болашақ әйелі, үй иесі Сара Энн Фендлимен танысты. Олар солтүстікке қайтып келді, ол Шоппингтонда, содан кейін Сандерлендке жақын орналасқан Пенбрук кенішінде жұмысқа орналасты. Скипси 1868 жылдың желтоқсан айында Норфолк қаласының Уотлингтон ауылынан келген Сараға үйленді. Олардың бес ұлы болды (оның ішінде 1869 жылы туған Джозеф және 1872 жылы туған Кэтберт) және үш қызы болды (оның ішінде 1860 жылы туған Элизабет Энн, әкесі қайтыс болған кезде Харратонда тұрған). Осы үш бала ғана әкесінен ұзақ өмір сүрді.
Кейінгі өмірі
1858 жылы Дархемде оның жеке еңбектерінің бірінші томы жарық көрді, оның бір данасы сол кезде «Гейтсхед Обсерваторы» газетінің редакторы болған Джеймс Томас Клефанның назарына түсті. Бұл газет салыстырмалы түрде жаңа және Гейтсхедтегі алғашқы газет болатын. Скипси өзінің қиын жағдайы туралы айтқанда, Клефан оған Гейтсхедтегі Хоукс, Кроушей және Ұлдары темір зауытында жұмыс таба алды. 1878 жылы «Әртүрлі лирикалық өлеңдер жинағы» жарықтанғаннан кейін, Скипсидің шығармалары (жергілікті әдебиет қайраткерінің күш-жігері арқасында) Данте Габриэль Россеттидің ризашылығын тудырды, және 1880 жылы ол Россеттимен кездесу үшін Лондонға сапар шекті. Осы сапар барысында Скипси XIX ғасырдың көрнекті мәдениет қайраткерлерімен, әсіресе Эдвард Берн-Джонспен танысты. Лондонға жасаған сапарынан кейін және Берн-Джонстың араласуымен, Скипсиге Уильям Гладстонның әдебиетке сіңірген еңбегі үшін Корольдік жәрдемқорынан жылдық шағын зейнетақы тағайындалды. 1882 жылы ол 50 жасқа толды және жасын сезіне бастады, сондықтан Ньюкаслдың Милл-Лейн көшесіндегі жаңа мектепте бос қараушы лауазымына үміткерлік етіп, оны жеңіп алды. Бұл мектеп сәтті дамыды және кеңейді, бірақ жұмыс жүктемесі оған және оның әйеліне тым ауыр болды. 1888 жылдың қыркүйегінде ол жаңадан кеңейтілген Армстронг колледжінде портер болып жұмыс істеуге көшті, бірақ бұл лауазым әдебиетке ден қойған адамға лайық емес еді. 1889 жылы Шекспирдің туған үйінің сақтаушысы лауазымы бос қалғанда, Скипси 132 үміткердің бірі болды. Альфред Теннисон, Роберт Браунинг, Оскар Уайльд, Уильям Россетти, Уильям Моррис, Эдвард Дауден, Эдмунд Госс және тағы да басқалар сияқты XIX ғасырдың соңындағы маңызды мәдениет қайраткерлерінің қолдауымен Скипсидің өтініші қабылданды және ол әйелімен бірге ортақ сақтаушылар болып тағайындалды. Бірақ екі жылдан кейін ол бұл лауазымнан көңілі тоймады. Ол өлімінен кейін ашылуы тиіс хатында, «нақты тарихы жоқ» жәдігерлермен айналысуға және келушілер мен жалпы жұртшылыққа «қателік пен алдауды таратуға» мәжбүр болғанын жазды. Скипсидің тәжірибесі Генри Джеймстің «Туған жер» атты әңгімесіне шабыттандырды. Ол әйелімен бірге Тайнсайдқа оралды, онда олар оның зейнетақысымен күш көрді, және тірі қалған балаларының үйлерінде кезекпен тұрды.
Өлім
Сара Скипси 1902 жылдың 9 тамызында 73 жасында қайтыс болды. Жозеф Скипси 1903 жылдың 3 қыркүйегінде 71 жасында Гейтсхедтегі Лоу Феллдегі 5 Келлс Гарденс мекенжайындағы ұлы Кэтберт үйінде қайтыс болды. Ол Гейтсхед зиратында жерленді. Оның бес ұлының екеуі және үш қызының үлкені одан кейін тірі қалды.