Кіріспе

Сан-Карлос (Saint Charles, ағылшын тілінде sɐ̃w ˈkaʁlus; Әулие Карл Борромеоның есімімен аталған) – Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатының ішкі аймағында, Сан-Паулу қаласынан 254 километр қашықтықта орналасқан. 254 484 тұрғыны бар бұл қала, штаттың халқы бойынша 13-ші орында және Сан-Паулу штатының шамамен орталығында жатыр. Муниципалитет бас кеңсесінен және Агуа Вермелья, Бела Виста Сан-Карленсе, Санта-Эудоксия және Вила-Нери аудандарынан тұрады. Қала маңызды аймақтық өнеркәсіп орталығы болып табылады, экономикасы өнеркәсіптік қызмет пен ауыл шаруашылығына – қант қамысы, апельсин, сүт және тауық өнімдері сияқты салаларға негізделген. Сан-Карлос жол және теміржол жүйелерімен қамтамасыз етілген, бірнеше халықаралық компанияларға үй иесі. Жергілікті және, белгілі бір дәрежеде, аймақтық қажеттіліктерді ескере отырып, қалада көшедегі дүкендер, қолайлы дүкендер және Iguatemi желісінің сауда орталығы арқылы таратылған сауда және қызмет көрсету желісі бар. Ғылыми-зерттеу саласында университеттерден басқа, муниципалитетте Embrapa-ның екі техникалық даму орталығы орналасқан. Сан-Карлос – Оңтүстік Америкадағы тұрғынға шаққандағы дәрігерлер саны бойынша бірінші қала. Бұл туралы UFSCar 2006 жылдан бері жүргізіп келе жатқан зерттеуде хабарланды. Барлығы 1700 докторлық диссертация қорғаған ғалым бар, бұл 135 тұрғынға бір ғалымды құрайды. Бразилияда бұл көрсеткіш 5423 тұрғынға бір ғалымды құрайды. Қалада Сан-Карлос федералды университеті (UFSCar), Сан-Паулу университетінің екі кампусы (USP), Сан-Паулу федералды институты (IFSP) және FATEC сияқты бірнеше мемлекеттік жоғары оқу орындары, сондай-ақ жекеменшік жоғары оқу орны бар. Бұл қаладағы университет қызметін жандандырады, бұл халық санына әсер етеді. Осы себепті Сан-Карлос қаласында жиырма тоғыз мыңнан астам түлектер мен аспиранттар тұрады, олардың көпшілігі басқа қалалар мен штаттардан келген.

Тарих

Аймақ 18-шы ғасырдың соңында Куиаба мен Гояс қалаларындағы алтын кендеріне жол ашылғанда мекендеуге кірісті. Пирасикабадан басталып, Рио-Кларо арқылы, бразилиялық даланың етегіндегі төбелер, жазықтар мен өсімдіктері арқылы келе, қоныс аударушылар аймаққа орналасты. Сан-Карлос тарихы 1831 жылы "Пинхал" (Қайынды) жер учаскесінің шекарасы белгіленген кезде басталды. Қаланың негізі қаланған күні, 4 қараша 1857 жылы, халық шағын үйлерде, шіркеу маңында тұрды, ал тұрғындарының көп бөлігі "Пинхал" жерлерінің алғашқы иелері болған Арруда Ботелхо отбасының ұрпақтары еді. 1831 мен 1857 жылдар аралығында қалада алғашқы экономикалық белсенділікке бастама берген кофе шаруашылықтары құрылды. 1840 жылы кофе "Пинхал" шаруашылығына келді және айналасындағы құнарлы жерлерге таралып, негізгі экспорт тауарына айналды. Қаланың негізін салушы – ықпалды фермер және кәсіпкер, Пинхал графы Антонио Карлос де Арруда Ботелё. Сан-Карлос 1865 жылы "Камара", яғни басқару органы құрылғанда ауылға дейін өркендеді. 1874 жылы ауылда 6,897 тұрғын болды, бұл оның қарқынды өсуінің және аймақтық маңыздылығының айқын белгісі еді. 1880 жылы қала мәртебесіне ие болды, ал 1886 жылы 16,104 халқымен қалалық құрылымы қалыптасты. Қала 19-шы ғасырдың соңғы екі онжылдығы мен 20-шы ғасырдың алғашқы екі онжылдығында кофе өндірісінің кеңеюіне байланысты өркендеді. 1884 жылы теміржолдың салынуы кофе өнімдерін Сантос портына тиімді тасымалдау жүйесін қамтамасыз етті және аймақтың экономикасын жандандырды. Теміржол қаланың орталық бөлігінің саяси және экономикалық тұрақтануына да септігін тигізді. Құлдықтан құтылғаннан кейін, үкімет иммигранттарды тартуға ынталандыру шараларын қабылдады. Сан-Карлос 1876 жылы Пинхал графы әкелген неміс азаматтарын қабылдады. 1880-1904 жылдар аралығында қала Сан-Паулу штатындағы ең маңызды иммиграциялық орталықтардың біріне айналды, оның көп бөлігі итальяндықтар, әсіресе Солтүстік итальяндықтар еді. Олар кофе егістерінде және өндіріс фабрикаларында жұмыс істеді, сондай-ақ саудамен де айналысты. 20-шы ғасырдың басында сауаттылықты арттыру мақсатында көптеген мәдени қоғамдар әлеуметтік шаралар ұйымдастырды. Олардың ішінде 1900 жылы құрылған Витторио Эммануэле қоғамы және 1902 жылы құрылған Данте Алигиери қоғамы бар еді. Италиялықтардың ықпалы соншалықты күшті болды, 20-шы ғасырдың бірінші жартысында Италия үкіметі Сан-Карлоста консулдық бөлімшесін ашты. 1929 жылғы Уолл-стрит құлдырауынан кейін кофе өндірісі дағдарысқа ұшырады, бұл көптеген иммигранттарды ауылдық аймақтардан фабрикаларға, ағаш өнімдерін өндіруге, керамика жасауға және құрылыс саласына көшуге мәжбүр етті. Фермерлер кофеден түскен пайданы Сан-Карлоста банктер, электр энергиясы, кабельдік жолдар, телефондар, су сорғылары, канализация, театрлар, ауруханалар және мектептер сияқты әртүрлі компанияларды құруға жұмсады. Бұл қалада индустрияландыруға негіз салды. 1930-1940 жылдары басқа қалалық орталықтардан келген иммигранттардың тәжірибесі индустрияландыруды қаланың негізгі экономикалық қызметі ретінде дамытуға септігін тигізді. Оның ең гүлденген жылдары 1950-ші жылдар болды, онда Сан-Карлос Сан-Паулу штатында өнеркәсіптік өндіріс орталығына айналды. Өнеркәсіптік сектор кофе өнеркәсібімен байланысты шеберханалар арқылы дамыды. 1930-шы жылдары өңдеу машиналарын, аяқ киімдерді, тыңайтқыштарды, темір бұйымдарын, жиһаздарды, макаронды, сигараны, сондай-ақ тігін, сыра, құйма, пилорама, тоқыма, қыш және қарындаш өндірісі сияқты салалар Сан-Карлос экономикасын кеңейтті. 1950-1960 жылдары суытудың кеңеюімен бірге жаңа машина және трактор зауыттары ашылды. Сондай-ақ, көптеген шағын және орта кәсіпорындар өнімдер мен қызметтерді ұсынумен айналысты. 20-шы ғасырдың екінші жартысында қала 1953 жылы Сан-Карлос инженерлік мектебі, яғни Сан-Паулу университетінің инженерлік мектебі құрылғанда технологиялық және жоғары білім беруде үлкен дамуға ие болды. 1970 жылдары Сан-Карлос федералды университеті құрылды.

География

Сан-Карлос Сан-Паулу штатының географиялық орталығында, шамамен Сан-Паулу қаласынан орналасқан. Қала 308 777 тұрғыны бар микроаймақтың орталығы болып табылады. Оның биіктігі 856 метрден жоғары. Жылдың көп бөлігінде қалада желді және ашық күн болады, жыл бойы ыстық температура сақталады. Қаланың жалпы ауданы , оның ішінде солтүстіктегі екі аудан (Санта-Эудосия және Агуа-Вермелья), батыстағы бір аудан (Бела-Виста-Сан-Карленсе) және шығыстағы бір аудан (Вила-Нерьи) бар.

Геология

Муниципалитет базальтті және құмтасты беткейлердің геоморфологиялық провинциясына кіреді, Батыс үстірт (солтүстікке қарай) және Паулиста шеткі аймағының депрессиясы (оңтүстікке қарай) провинциялары арасында орналасқан. Парана бассейніне кіретін Сан-Карлоста келесі геологиялық формациялардың шығындылары табылады: Бауру (Бауру тобы), Сан-Карлос үстіртінің (Planalto de São Carlos) еңісінің артқы жағында, қалалық ядроның басым бөлігі солтүстікке қарай; Серра-Жерал (Сан-Бенто тобы), тік беткейлер пайда болатын тар аймақта; Ботукату (Сан-Бенто тобы), еңістің төменгі бөлігін қамтиды, оңтүстікке қарай, сондай-ақ Гуарани сулы горизонтын да қамтиды. Муниципалитеттің топырағы негізінен, төмендеу ретімен: қызыл-сары латозол (LV); күлгін латозол (LR); терең кварцты құм (AQ); қою қызыл латозол (LE); құрылымды күлгін топырақ (ET); тасқа басқан топырақ (Li); гидроморфты топырақ (Hi) және подзольдік топырақтан (PV) тұрады.

Өсімдіктер

Муниципалитеттің бастапқы өсімдік жамылғысы және оның қалдықтары сәйкес келеді: орманды серрадо (серрадо, 16% және 2%); саванна (серрадо с.с., капо серрадо, капо капо) және капо (ылғалды таза дала); 27% және 2%); Атлантикалық орманның ішкі аймағы (жартылай жапырақты және жағалаулық ормандар, 54% және 1%); Араукария орманы (араукариямен жартылай жапырақты орман, 1% және 0%) және капоэйралар (бұзылған ормандар, 0% және 1%). Қазіргі уақытта өсімдік жамылғысының көп бөлігі орман шаруашылығы плантацияларына, жайылымдарға және орман өсіруге ауыстырылған. Естеріңізге сала кетейік, жоғарыда көрсетілген пропорциялар, ішінара спутниктік суреттерді түсіндіру нәтижесінде алынған, табиғи таза далаларды жасанды жасылдандырудан ажырату қиын болғандықтан, белгілі бір дәрежеде нақтылығы жоқ. Жалпы алғанда, Бразилия саваннасы. 2020 және 2021 жылдары қала Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ФАО/БҰҰ) ұйымдастырған «Әлемнің ағаш қалалары» халықаралық қалалық орман бағдарламасында мойындалды. Философия докторы, қалалық орманшы Даниэль Кайшеге сәйкес, бұл мойындама қалалық орманды жоспарлау және басқаруға бейілді қалаларды қолдайды.

Гидрографиялық

Муниципалитет екі гидрографиялық бірлік арасында орналасқан: No. 9, Моги Гуасу және No. 13, Тиете Жакаре. Қалалық аймақ негізінен Монжолиньо өзенінің бассейнінде орналасқан, ол тікелей Жакаре Гуасу, Тиете, Парана және Ла Плата өзендерінің бассейндеріне кіреді. Қалалық аймақты Монжолиньо, Грегорио және Санта-Мария-ду-Леме өзендері, сондай-ақ Тижуко-Прето, Симеао, Агуа-Квенте және Агуа-Фрия ағындары кесіп өтеді. Можигуасу өзенінің алабында Куиломбо өзені, Арарас ағыны, Кабасейрас ағыны, Гуабиробас ағыны, Джарарака ағыны, Агуа Бранка ағыны, Брежу Гранде ағыны немесе Агуа Вермелья ағыны, Матинья ағыны, Негро ағыны, Пантьяно ағыны және Су тасқыны ағыны бар. Жакаре Гуасу өзенінің алабында Монжолиньо өзені, Фейжао ағыны, Ка Ка ағыны және Сур Оранж ағыны бар. Монжолиньо өзенінің алабында Санта-Мария-Магдалена (немесе Санта-Мария-ду-Леме) ағыны, Жокей клубы ағыны, Эспраядо ағыны, Федерал ағыны, Бельведер ағыны, Табуа көпірі ағыны, Альто-Монжолиньо ағыны, Минериньо ағыны, Санта-Фе ағыны, Параисо ағыны, Тижуко-Прето ағыны, Грегорио ағыны, Ботафого ағыны, Медейрос ағыны, Агуа-Квенте және Агуа-Фрия ағындары бар. Грегорио ағынының алабы қаланың шығысында, шамамен 900 метр биіктіктегі ауылдық жерде басталады (Монжолиньо және Негро өзендерінің бастауы осы муниципалитеттің маңызды су артериялары). Оның оң жағалауындағы салалары – SP 310 тас жолына дейінгі Бірінші Су ағыны, Грегорио ағыны тас жолды кесіп өтер алдында, Эдукатива маңындағы Сорреготти ағыны, Майор Мануэль Антонио де Матос көшесі жанындағы Лазарини ағыны, Висконде де Инхаума көшесіндегі Бикинха ағыны (ал сол жағалауда Симеао ағыны (каналдандырылған) нарық аймағында орналасқан), ол батысқа қарай шамамен 7 км жүріп, сауда орталығының жанында Монжолиньо өзеніне құяды.

Қоршаған орта

Сан-Карлос қаласының бір бөлігі Корумбатаи қоршаған ортаны қорғау аймағына (ҚОҚА) кіреді. Жақын маңда басқа да қорғау аймақтары орналасқан: Итирапина экологиялық станциясы (ЭС), ЭС Mata do Jacaré және ЭС Jataí. Ауылдық жерлерде, Embrapa-ның Fazenda Canchim сияқты, кейбір жеке заңды резервтерде (ЖЗР) маңызды жергілікті өсімдіктердің қалдықтары кездеседі. Қаланың ЖЗР бойынша ресімделген мүліктерінің көрсеткіші штат бойынша есептелген орташа көрсеткіштен жоғары. Өзендердің тұрақты қорғалатын аймақтарына (ТҚА) қатысы келсек, қалалық аймақтағы көптеген аймақтар заңсыз түрде жолдар мен ғимараттармен игерілген. Алайда, осы құрылыстардың орнын толтыру және іргелес учаскелерде су өткізгіштік деңгейін арттыру бойынша шаралар жеткіліксіз болды. Сонымен қатар, көптеген өзендер түзетілген немесе арналары өзгертілген, бұл қазіргі таңда тиімсіз деп есептеледі. Осы факторлардың жиынтығы қаланың төмен жатқан аймақтарында су тасқынының болуына себеп болады. Қалалық жол желісінде ағаштардың түрлері әртүрлі, бірақ жалпы саны жеткіліксіз, және көптеген ағаштар әуе сымдары мен асфальт жабыны сияқты инфрақұрылыммен келіспеушілік тудырады. Ластануға қатысы келсек, муниципалитетте отын құю станцияларының қалдықтары мен қоқыс полигондарынан туындаған, екі дүрзіндей ластанған аймақ бар.

Экономика

Қала белсенді өнеркәсіптік профильге ие, маңызды ұлттық және халықаралық өнеркәсіптермен қатар, шаруашылықтың да маңызды саласы болып табылады. Бұл салалар Embrapa әзірлеген технологиялармен дамып келеді, ал Embrapa қалада екі ғылыми-зерттеу кешенінің иесі. Жоғары технологиялық өнеркәсіптердің санының артуына байланысты, 2011 жылы Бразилия президенті Дилма Русефф қаланы «Технологияның Ұлттық астанасы» деп жариялады. Қалада Opto Eletrônicos сияқты жергілікті, технологияға негізделген компаниялар, сондай-ақ Faber Castell, Electrolux, Husqvarna, Tecumseh және Volkswagen қозғалтқыштарының бразилиялық зауыты сияқты көпұлттық корпорациялардың өндіріс орындары орналасқан. Сондай-ақ, TAM MRO – Technology Center, Toalhas São Carlos, Tapetes São Carlos, Papel São Carlos, Prominas Brasil және Latina сияқты ұлттық корпорациялар да қаладағы экономикаға үлес қосады. Сан-Карлос қаласының экономикалық негізін үшінші сектор құрайды. Сауда және қызмет көрсету қаланың ЖІӨ-нің 65,9% құрайды. Өнеркәсіп саласы да маңызды рөл атқарады. Экономиканың 32,3% -ын құрайтын екінші сектордың үлесі Сан-Паулу штатының орташа көрсеткіштерінен жоғары. Ал бастапқы сектор ЖІӨ-нің 1,7% құрайды.

Мәдениет

Сан-Карлос қаласында Сан-Паулу университетінің екі кампусы мен Сан-Карлос федералды университеті (UFSCar) орналасқан, бұл Бразилиядағы ең маңызды жоғары оқу орталықтарының екеуі. Сонымен қатар, Сан-Карлоста тағы бір шағын және жеке университет, Centro Universitário Central Paulista (UNICEP) және SENAI, SESI, SESC, SENAC және Escola Técnica Estadual Paulino Botelho сияқты колледждер де бар. Бұл Сан-Карлос қаласын студенттерге бағытталған қалаға айналдырды, онда студенттерге арналған көптеген коммерциялық мекемелер бар. Қала студенттік кештерімен де белгілі. Сан-Карлос қаласының мәдени өмірін жас көрермендер, әсіресе Бразилияның қазіргі заманғы альтернативті әртістерінің музыкалық концерттерін ұнататындар анықтайды, олар әдетте қаланы концерттік турларына қосады. Сонымен қатар, Сан-Карлоста 3 театр және 7 коммерциялық кинозал бар. Қалада жыл сайын екі маңызды шара өткізіледі: сәуір айында өтетін Климаттық фестиваль, онда дәстүрлі орхидеялар көрмесі, қолөнер жәрмеңкесі және бірнеше азық-түлік стенді ұйымдастырылады. Сонымен қатар, жыл сайын Октобертек фестивалі мен Сан-Карлос жоғары технологиялық жәрмеңкесі (Fealtec) бірге өткізіледі. Бұрын Сан-Карлос қаласының орталығында орналасқан TAM Airlines Wings of a Dream Museum (Museu TAM) ашылған болатын.

Ауа

Қалаға Mário Pereira Lopes халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді, онда TAM Airlines компаниясының техникалық қызмет көрсету базаларының бірі орналасқан, сондай-ақ компанияға тиесілі және күтіліп келінетін TAM әуе және ғарыш мұражайы да бар. (Тұрақты рейстерді жүзеге асыратын ең жақын негізгі әуежай – Рибейро Прето әуежайы, шамамен 90 км қашықтықта).