Кіріспе

Канадтық-американдық суретші (1892–1982)
комикстердің суретшісі

Харольд Рудольф Фостер, FRSA (16 тамыз 1892 – 25 шілде 1982) – канадтық-американдық комикстер суретшісі және жазушы, ең белгілісі – «Принц Валиант» комиксінің авторы. Оның сурет салу стилі жоғары шеберлікпен және егжей-тегжейлілікке назар аударумен ерекшеленеді. Канаданың Нова-Скотия провинциясының Галифакс қаласында туған Фостер 1921 жылы АҚШ-қа көшіп, Чикагода иллюстрациялық мансабын бастады, соңынан американдық азамат болды. 1928 жылы ол Эдгар Райс Берроуздың «Тарзан» романының бейімделуі бойынша алғашқы оқиғалық комикстердің бірін жасады. 1937 жылы ол өзінің ең танымал комиксін – орта ғасырлық дәуірдегі қиял-ғажайып оқиғасы бар «Принц Валиант» апталық комиксін жариялады. Комиксте Фостердің шебер, егжей-тегжейлі суреттері болды; Фостер сөздерді тіктөртбұрыштарға жазудан бас тартып, әңгімелер мен диалогтарды суреттердің астындағы түсіндірмелерде беруді ұнатты.

Ерте өмір

Жаңа Шотландияның Галифакс қаласында туған Фостер Виннипегтегі Stovel, Commercial Art Co., W. M. Buckley Studio және Brigdens Limited компанияларында суретші болып жұмыс істеді. 1919 жылы ол жұмыс нарығын зерттеу үшін велосипедпен Чикагоға сапар шекті. Кейін 1921 жылы Чикагоға көшіп, Jahn & Ollier Engraving Co. компаниясында жұмыс істей бастады. Фостер Чикаго Көркемсурет академиясындағы сабақтарды тыңдауға еркін қатысты, сол кезде кедей студенттердің арасында кең таралған практика, осыны Чикаго Көркемсурет институтында оның ресми оқу туралы жазбалардың болмауы да растайды. Суретші Дж. С. Лейендекер Фостерге ерте әсер еткен. 1925 жылы Фостер Чикагодағы Palenske Young, Inc. жарнама студиясында жұмыс істей бастады, ал оның клиенттері: Union Pacific Railroad, Johnson Outboard Motors, Wurlitzer Grand Pianos, Jelke Margarine және International Truck Company болды. 1928 жылы Palenske Young компаниясын Famous Books and Plays баспасының иесі Джозеф Генри “Джо” Нибэ Эдгар Райс Берроуздың “Тарзан” романын 10 апталық комикс сериясына бейімдеу үшін жалдады. Бейімделуді суреттеу үшін Фостер таңдалды, ол алғаш рет 1928 жылдың 20 қазанында британдық “Tit Bits” апталық журналында жарияланды. Бұл серия кейіннен 1929 жылдың 7 қаңтарынан бастап АҚШ-та да жарық көрді. Фостер 1931 жылдың 27 қыркүйегінен бастап “Тарзан” жексенбілік комиксін салуға қайта оралды, ол 1937 жылдың 9 мамырында Берн Хогарт “Тарзан” жексенбілік комиксін өз қолына алғанға дейін жалғасты.

Батыр ханзада

Уильям Рэндольф Херст, Фостердің газеттері үшін комикс дайындауын бұрыннан қалаған болатын, Фостердің «Принц Валиант» туралы ұсынысынан қатты әсер алып, комикстен түскен табыстың 50:50 пайызын Фостерге беруге уәде берді, ол сол кезде өте сирек кездесетін жағдай еді. «Принц Валиант» 1937 жылдың 13 ақпанында тұңғыш рет жарияланды. 1970 жылдан бері басқа авторлар оны жаңаруда. 1944 жылы Фостер және оның әйелі Хелен Иллинойс штатының Эванстон қаласынан Коннектикут штатының Рединг Ридж қаласына көшіп кетті. 1954 жылы олар «Бұл – сіздің өміріңіз» телешоуында пайда болды. 1971 жылы Фостерлер Флорида штатының Спринг-Хилл қаласына зейнетке шықты. 1967 жылы Вуди Гелман өзінің Nostalgia Press баспасы үшін Фостердің ертерек туындыларының бір бөлігін қайта жаңғыртты.

Зейнеткерлік және өлім

1970 жылы Фостер артритпен ауырып, зейнетке шығуды жоспарлай бастады. 1971 жылы өзінің серіктесі және тұрақты алмастырушысы ретінде Джон Каллен Мерфиді таңдамас бұрын, ол бірнеше суретшілерге сенбі күнгі беттерді салуды тапсырды. Мерфи Фостердің сценарийлері мен қарындаш эскиздері бойынша сурет салды. Фостер 73 жасында Ұлыбритания Корольдік өнер қоғамының мүшесі болып сайланды, бұл құрметке ие болған америкалықтардың саны өте аз. Фостер 1982 жылы Флорида штатының Эрнандо қаласындағы күтім орталығында қайтыс болды.

Табысы мен мұрасы

Фостер – комикс тарихындағы, әсіресе оқиғалық-әрекеттік комикстердегі аса маңызды тұлға. Р.С. Харви Фостер мен Флэш Гордон суретшісі Алекс Реймондтың "барлық осындай комикстерді осыдан әрі бағалауға арналған визуалды стандартты жасағандарын" айтады. Фостердің сөз тізбектерімен бұзылмаған, анық әрі егжей-тегжейлі кадрларын оның құрбылары Линд Уорд бағалаған, бірақ оның ең үлкен әсері – комикстердің Алтын ғасырын дамытқан жас суретшілерге тиді. Фостер осы буынға зор ықпал етті, олардың көптегені өзі де танымал және ықпалды суретшілерге айналды. Джо Куберт 1930 және 1940 жылдары Фостерді, Реймондты және Милтон Каниффті комикс өнерінің "үш қасиеттісі" деп атады. Көптеген дереккөздер Джо Саймон, Джек Кирби және Боб Кейннің ерте жұмыстарын Фостердің стиліне жатқызып, ал Кирби оның стилін "қайта пайдаланды" деп мәлімдеді. Кирби сондай-ақ Этриган кейіпінің дизайнының Фостерге жасалған құрмет екенін, оның "Принц Валиант" комиксінен алынғанын айтты. Фрэнк Фразетта Фостердің "Тарзан" жұмысын "көріктілік, американдық екінші жүылдық өнерде ешқашан теңдессіз жетістік" деп сипаттады. Фостерді маңызды ықпал деп атаған суретшілердің қатарында Карл Баркс, Стив Дитко, Марк Шульц, Уильям Стоут, Билл Уорд және Ал Уильямсон бар.

Марапаттар

Фостер «Күміс ханым» сыйлығын (Суретшілер мен жазушылар қауымдастығы, 1952 ж.); «Алтын медаль» сыйлығын («Ата-аналар журналы», 1954 ж.); «Алтын арыстан» сыйлығын (Бурроуз библиофильдері, 1967 ж.); «Алли» сыйлығын (Комикстер өнері мен ғылымы академиясы, 1967, 1968 және 1969 жж.); «Адамсон» сыйлығын (Швед комикстер өнері академиясы, 1969 ж.); «Игнац» сыйлығын (Орландокон, 1974 ж.); «Инкпот» сыйлығын (Сан-Диего комик кон халықаралық, 1977 ж.); және «Зондерман» сыйлығын (Франкфурт кітап жәрмеңкесі, 2008 ж.) алды. Фостердің еңбегі Ұлттық карикатуристер қоғамы тарапынан «Рубен» сыйлығымен (1957 ж.), «Күміс Т-төртбұрыш» сыйлығымен (1975 ж.), «Алтын кілт» сыйлығымен (1977 ж.), «Элзи Сегар» сыйлығымен (1978 ж.), «Prince Valiant» үшін «Үздік сюжеттік жолақ» тақтасымен (1964, 1971, 1974, 1976 және 1978 жж.) және «Prince Valiant» үшін «Арнайы ерекшелік» тақтасымен (1966 және 1967 жж.) де марапатталды. 1965 жылы Фостер Лондондағы Корольдік өнер қоғамының (FRSA) мүшесі болып тағайындалды, бұл американдық карикатурист үшін бірінші рет болды. Кез келген карикатурист немесе суретшіден гөрі Фостер бес көркем өнер залына енді: Ұлттық карикатуристер қоғамының Даңқ залы (1977 ж.), Мультфильм өнері мұражайының Даңқ залы (1977 ж.), Уилл Эйснер сыйлығының Даңқ залы (1996 ж.), Джо Шустердің Канадалық комикс кітаптарын жасаушылар Даңқ залы (бірінші жылдық, 2005 ж., жазушы-суретші Дейв Сим отбасы атынан, Фостердің еңбегіне ұзақ жылдар бойы құрметпен қараған ретінде қабылдады) және Иллюстраторлар қоғамының Даңқ залы (2006 ж.).