Кіріспе

Саңырауқұлақтарда қолданылатын терминология
Саңырауқұлақтардың өмірлік циклдері
Микологияда телеморф, анаморф және голоморф терминдері Ascomycota және Basidiomycota бөлімдеріндегі саңырауқұлақтардың өмірлік циклінің кезеңдеріне қатысты қолданылады:

Телеморф: жыныстық көбею кезеңі (морф), әдетте жеміс денесі. Анаморф: жыныссыз көбею сатысы (морф), көбінесе қалыпты көбелек тәрізді. Егер бір саңырауқұлақ морфологиялық жағынан ерекшеленетін бірнеше анаморфтарды тудырса, олар синаморфтар деп аталады. Голоморф: анаморфтар мен телеморфтарды қамтитын толық саңырауқұлақ.

Саңырауқұлақтың қос атауы

Саңырауқұлақтар негізінен жыныстық көбеюге қатысты құрылымдарға сүйеніп жіктеледі, олар эволюциялық тұрғыдан сақталуға бейім. Дегенмен, көптеген саңырауқұлақтар тек жыныссыз көбейеді және жыныстық ерекшеліктеріне негізделген жіктеу қиынға түседі; ал кейбіреулері жыныстық және жыныссыз күйлердің екеуін де тудырады. Мұндай түрлер көбінесе Ascomycota құрамына жатады, бірақ олардың бір бөлігі Basidiomycota-ға да жатуы мүмкін. Жыныстық және жыныссыз көбеюге қабілетті саңырауқұлақтардың арасында да, көбінесе белгілі бір уақытта немесе жағдайда көбеюдің тек бір түрі ғана байқалады. Сонымен қатар, саңырауқұлақтар әдетте аралас колонияларда өседі және бір-бірімен спора жасайды. Осы факторлар бір саңырауқұлақтың әртүрлі күйлерін анықтауды өте қиын етеді. Телеморфты өндірмейтін саңырауқұлақтар тарихи тұрғыдан "Deuteromycota" деп аталатын, сондай-ақ "fungi imperfecti" деп белгілі жасанды топқа, тек ыңғайлы болу үшін енгізілді. Кейбір мамандар бұл ұғымның ескіргенін және молекулалық филогенездің өмірлік циклінің бір бөлігі ғана белгілі түрлерді дәл жіктеуге мүмкіндік беретінін айтады. Ал басқалары "deuteromycetes" терминін сақтап, оған кіші әріппен "d" белгісін қойып, таксономиялық дәреже бермейді. Бұрынғы Халықаралық ботаникалық номенклатура кодексінің 59-бабы микологтарға жыныссыз көбейетін саңырауқұлақтарға (аноморфтарға) жыныстық күйдегі (телеморфтар) атауларды беруге рұқсат берген, бірақ бұл практика 2013 жылдың 1 қаңтарынан бастап тоқтатылды. Дегенмен, бұл өсімдік патологиясы, саңырауқұлақты анықтау, медициналық микология және тамақ микробиологиясы салаларындағы мамандар үшін маңызды, өйткені осы салаларда жыныссыз көбейетін саңырауқұлақтар жиі кездеседі.

Екілік жүйеден бірыңғай номенклатураға

Племорфты өмірлік циклы бар саңырауқұлақтардың анаморфтарына берілген жеке атаулар осы құбылыс 19-ғасырдың ортасында анықталғаннан бері дау тудырып келді. 2005 жылы Венада өткен Халықаралық ботаникалық конгресте, жыныстық кезеңі анықталған кезде, анаморфты типтестірілген атауларды жыныстық сатыны көрсететін материалмен қайта типтестіруге және сол анаморф атауын қолдануды жалғастыруға рұқсат беретін шағын түзетулер енгізілді. Қазір барлық атаулар басымдық үшін тең құқыққа ие.