Кіріспе
Джеймс Альберт Эллис (24 ақпан 1940 жыл - 6 мамыр 2014 жыл) – американдық кәсіпқой боксшы. Ол 1968 жылы Джерри Кварриді жеңіп, бос WBA ауыр салмақ әлем чемпионы атанды, содан кейін сол жылы Флойд Паттерсонға қарсы сәтті титул қорғады, бірақ 1970 жылы Джо Фрейзерге есе жіберді.
James Albert Ellis (February 24, 1940 – May 6, 2014) was an American professional boxer. He won the vacant WBA heavyweight title in 1968 by defeating Jerry Quarry, making one successful title defense in the same year against Floyd Patterson, before losing to Joe Frazier in 1970.
Ерте өмір
Ол он баланың бірі болып дүниеге келген. Әкесі Уолтер пастор болған, ал Эллис христиан дінінде тәрбиеленді. Ол жасөспірім шағында цемент аяқтау зауытында жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол жергілікті шіркеу хорында ән айтты, кейіннен оған әйелі Мэри де қосылды. Ол ересек өмірінің соңына дейін шіркеу қызметімен айналысты. Жастық шағында ол боксшы Джо Луистің өнеріне ғашық болды.
Әуесқой мансап
Эллис жасөспірім кезінде досының Луисвилл қаласынан шыққан Мұхаммед Алимен (бұрын Кассиус Клей деп аталған) «Ертеңгі чемпиондар» деген жергілікті әуесқой бокс телешоуында шаршаюын көргеннен кейін бокспен айналыса бастады. "Менің Дони Холл есімді досым болды, ол Алимен жұдырыққа түсті", - деді Эллис. "Дони жеңіліп қалды, сонда мен де боксшы бола аламын деп ойладым". Эллис Холлмен бірге Луисвилл қаласындағы Колумбия спорт залына барды, онда жаттықтырушы полиция қызметкері Джо Мартин болды. Эллис 66 аматорлық жекпе-жекте 59 рет жеңіске жетті және «Алтын қолғап» чемпионы атанды. Ол Алимен әуесқой ретінде екі рет жұдырыққа түсті, бірінші жекпе-жекте Али жеңіп, екіншісінде Эллис жеңіске қол жеткізді.
Кәсіби мансап
Эллис 1961 жылы орта салмақта кәсіпқой боксшы болды. Кәсіби карьерасының басында оны Бад Брунер жаттықтырды және басқарды. Брунермен бірге ол 15–5 (6 КО) есебін тіркеді. Оның бес жеңілісі орта салмақтағы үздік үміткерлерге қарсы шешіммен болды: Холли Мимс (оны қайта кездесуде жеңді), Генри Хэнк, Рубин "Жылдамдық" Картер, Дон Фуллмер және Джордж Бентон. Бұл бастама, оның соққы жылдамдығына, қозғалысына және шеберлігіне көмектескен болуы мүмкін. 1964 жылдың соңында төрт жекпе-жектің үшеуінде жеңілгеннен кейін Эллис Брунерден кетуге шешім қабылдады. Кейін ол Брунерді жылы еске алды. "Мен оны жақсы көретінмін, оның қасында көптеген жоғары деңгейдегі боксшылармен жұмыс істедім, бірақ соңында маған алға жылжу керек болды", - деді Эллис. "Ол маған дұрыс қарады, және біз әрқашан дос болып қалдық". Эллис Әлидің жаттықтырушысы Анжело Дандиге хат жазып, оның мансабын басқаруды сұрады. Данди менеджер де, жаттықтырушы да болуға келісті. Эллис Әлидің спарринг-серігі болды және Әлидің әлем чемпионатына дейінгі бірнеше турнирлерінде қатысты. Оның Дандимен өткізген алғашқы сегіз жекпе-жегінің алтауы Әлидің турнирлерінде болды. 1960 жылдардың ортасында Эллис ауыр салмақта жұмыс істеді. Ұзын бойлы және жарасымды дене бітімі болғандықтан, орта салмақта салмағын ұстау оған қиын болды. Доктор Ферди Пачеко, Әли мен Эллистің екеуімен де мансаптары бойы жұмыс істеген, Эллистің орта салмақтан ауыр салмаққа өтуі оның есінде қалған ең таңғажайып өзгерістердің бірі екенін айтты.
WBA ауыр салмақ титулын жеңу матчтары
1966 жылы Эллис ауыр салмақта күресіп жүрді. Әли әскерге барудан бас тартқандықтан әлем чемпионы атағынан айырылғаннан кейін, Дүниежүзілік бокс қауымдастығы ауыр салмақтағы үздік жарыскерлердің көпшілігі қатысқан сегіз адамдық турнир ұйымдастырды. Үшінші күйіс тізбесін жалғастырып, әлемдік рейтингте сегізінші орынға ие болған Эллис турнирге шақырылды. WBA рейтингінде екінші орында тұрған Джо Фрейзер турнирге қатыспауды шешті. Оның орнына Фрейзер Нью-Йорк штатының спорттық комиссиясының бос ауыр салмақ әлем чемпионаты үшін күресті, ол 11-ші раундта Бастер Матисті нокаутқа жіберіп жеңіске жетті. Турнирдің бірінші раундында Эллис 1967 жылдың 5 тамызында Хьюстон, Техас қаласында Леотис Мартинмен жұдырықтасты. Сарапшылардың күтіміне қарамастан, Эллис Мартиннің бетін қанға бояп, төреші жекпе-жекті тоғызыншы раундта тоқтатуға мәжбүр болды. Эллис турнирдің екінші раундында Оскар Бонавенамен кездесті. Бұл жекпе-жек 1967 жылдың 2 желтоқсанында Луисвилл, Кентукки штатында өтті. Тағы да нашар деп есептелген Эллис үшінші раундта және он раундта Бонавенаны оң соққымен екі рет құлатты. Он екі раундтан кейін Эллиске бірауыздан жеңіс берілді. Бұл жекпе-жек оның мансабындағы ең жақсыларының бірі деп есептелді. Тоғызыншы раундтан басқа, ол жекпе-жектің басым бөлігінде бақылауда ұстады. Эллис турнирдің финалына жолдама алды.
WBA ауыр салмақ шебері
1968 жылы 27 сәуірде Калифорния штатының Окленд қаласында өткен турнир финалында Эллис, сәл ғана басымдық берілген қарсыласы Джерри Кварримен кездесті. Керексіз болған жекпе-жектің өзінде Эллис, Sports Illustrated журналында "тактикалық шедевр" деп аталғандай, өте шеберлікпен өтті. Сақтықпен шарқ ұрған Эллис 15 раундтық дауыс беру арқылы жеңіске жетіп, бос WBA ауыр салмақ чемпионы атағын жеңіп алды. Кварри: "Егер маған жеңіс бергенде, мен оны қайтарып берер едім. Мен оған лайық емес едім" деді.
Атау билігі
Өзінің титулын қорғауда жалғыз жеңіске жеткен Эллис 1968 жылдың 14 қыркүйегінде Швецияның Стокгольм қаласында Флойд Паттерсонды даулы 15 раундтық шешіммен жеңді. Екінші раундта мұрны сынған Эллиске төреші шешімді берді, ол жалғыз төреші болды. 30 000 көрермен жиналған бұл кездесуде көптеген адамдар шешіммен келіспей, "Флойд – чемпион!" деп шулап айқайлады. "Нью-Йорк Таймс" жекпе-жекті Эллис үшін 7 раундқа, Паттерсон үшін 6 раундқа есептеді, ал 2 раунд тең деп танылды. Паттерсонды жеңгеннен кейін Эллис он жеті ай бойы рингке шықпады. Ол Ұлыбританияда Генри Купермен жұдырықтасуға ниеттенген, бірақ Британдық бокс бақылау кеңесі бұл жекпе-жекті әлем чемпионаты деп мойындаудан бас тартты: BBBofC Дүниежүзілік бокс кеңесімен байланысты болды және олар Джо Фрейзер мен лайықты үміткер арасындағы жекпе-жек қана әлем чемпионаты атағы үшін өтеді деп мәлімдеді. Жекпе-жек бірнеше рет кейінге жылдырылды, бірақ Купер тізесін жарақаттағандықтан ақырында тоқтатылды. Эллис Монреальде Боб Клерумен жұдырықтасуды жоспарлады, бірақ Клеру нашар қарсылас саналған Билли Джойнерге қарсы өткізген сынақ жекпе-жегінде жеңіліске ұшырады. Соңында Эллис Аргентинада Грегорио Пералтамен жұдырықтасуға дайын болды, бірақ промоутерлер билет сатылымы нашар болғандықтан жекпе-жекті өтетін күнінен 24 сағат бұрын жойды.
Джо Фрейзермен біріктіру титулы үшін жекпе-жек
1970 жылғы 16 ақпанда Эллис Нью-Йорк қаласындағы Мэдисон Сквер Гарденде ауыр салмақтағы әлем чемпионатын біріктіру үшін Джо Фрейзермен жұдырыққа түсті. Жеңіліссіз Фрейзер, басым ставкалардың фавориті болды және өте күшті екенін көрсетті. Эллис ауыр салмақта ешқашан есіктен құлаған емес, бірақ төртінші раундта Фрейзердің үздіксіз шабуылынан екі рет құлады. Эллистің жаттықтырушысы Анджело Дандидің өтінішімен төреші бесінші раунд басталар алдында жекпе-жекті тоқтатты. Бұл Эллис үшін нокаутпен алғашқы жеңіліс болды.
Эллис пен Али
Келесі үш жекпе-жегінде жеңіске жеткеннен кейін, Эллис 1971 жылғы 26 шілдеде Хьюстон Астродомында Мұхаммед Әлимен жұдырықтасты. Анджело Данди осы жекпе-жектің дайындығында Эллиспен жұмыс істеді. Ол Әлидің жаттықтырушысы болғанмен, Эллис үшін менеджерлік және жаттықтырушылық қызметін атқарды. Эллиспен жұмыс істеу Дандиге ақшаның үлкен бөлігін алуға мүмкіндік берді. Әли бұл келісімге келісіп, Генри Армстронг пен Шугар Рей Робинсонмен жұмыс істеген Гарри Уайлиді Эллиспен болжаған жекпе-жегіне жаттықтырушы ретінде шақырды. Эллис алғашқы үш раундта жақсы өнер көрсетті, бірақ төртінші раундта оң жақ серпілісінен кейін жағдай өзгерді. Эллис: «Оң жақ серпіліс мені соншалықты қатты жарақаттады, содан кейін мен ең жақсы күшімді сала алмадым. Ол мені жеңді», - деді. Төреші Әли Эллисті қатты ұрып-соққанда 12-раундта жекпе-жекті тоқтатты.
Біліктіліктердің төмендеуі
Алиге ұтылып, Эллис келесі сегіз жекпе-жегін нокаутпен жеңіске жеткізді. Бірақ 1973 жылғы 18 маусымда ол Мэдисон Сквер Гарденде 44–2 (43 КО) көрсеткіші бар Эрни Шеверспен жұдырықтасты. WBA рейтингінде төртінші орында тұрған Эллис бірінші раундта Шаверсті жаққа күшті соққымен шатастырып, бұрышқа тіреп жіберді. Шаверс бұрышта бірнеше соққы алғаннан кейін, бағынып тұрды. Төреші екі боксшыны бөліскен соң, Шаверс Эллисті бір оң жақтан берген күшті соққымен есепке түсірді. Уақыт 2:39 көрсетті. Эллис клубтық боксшы Мемфис Ал Джонсқа қарсы нокаутпен жеңіске қол жеткізді, бірақ оның шеберлігі төмендегендіктен, келесі бес жекпе-жегінде жеңіске жете алмады. Ол Бун Киркманға дауыс беру арқылы жеңіліп, Ларри Миддлтонмен тең түсті, Рон Лайл мен Джо Багнерге ұтылып, ал Джо Фрейзермен болған реванш кездесуінде тоғызыншы раундта тоқтатылды. Фрейзермен реванш 1975 жылғы 2 наурызда Австралияның Мельбурн қаласында өтті. Эллис Мельбурнның Камбервелл қаласындағы «Алтын Боул» спорт залында 4-дәрежелі Дан Джерри Скайфтан жекпе-жек өнерін үйренді. Эллис алғашқы үш раундты жеңіп алды, бірақ Фрейзер қарқынын күшейтіп, бақылауға алды. Эллис қанға батқан және шаршаған күйде болғанда, Анджело Данди төреші Боб Фостерге тоғызыншы раундта жекпе-жекті тоқтатуға сигнал берді.
Зейнеткерлік
1975 жылы 6 мамырда, өзінің соңғы жекпе-жегінде Эллис клуб деңгейіндегі боксшы Карл Бейкерді бірінші раундта нокаутқа түсірді. Жақсы маман болған Эллис, жаттығу барысында алған жарақатынан кейін сол көзінің көру қабілетін жартылай жойғаннан соң 35 жасында карьерасын аяқтады. Ол өзінің құрметті карьерасын 40 жеңіспен, оның 24-і нокаутпен, 12 жеңіліспен және бір тең түсумен аяқтады.
Кейінгі өмірі
Бокстан зейнетке шыққаннан кейін Эллис боксшыларды жаттықтырды. Кейін ол Луисвилл парктер басқармасында 1989 және 2003 жылдар аралығында спорттық және ойын-сауық жобаларында жұмыс істеді. 2004 жылы Эллис Вашингтон Таймс газетіне: "Менің жалғыз тілегім – жақсы боксшы және жақсы адам болу еді" деді. Оның інісі Джефф оның қазасынан кейін айтқан сөзінде: "Ол өзіңді үлгі етіп алуға болатын адам еді" деді. Эллис, сыртқа жарық таратпайтын, қарапайым отбасылық адам болған, бірақ бокс сарынында зор жігерге толы еді. Әйелі Мэримен бірге олардың алты баласы болды: екі ұл және төрт қыз. Оның ағасы Чарльз 1964 жылғы Олимпиадада бокспен айналысты. Эллис әдемі мінезді, мейірімді және жомарт адам еді. Ол Әлимен ондаған жылдар бойы бауырластық қарым-қатынас сақтап келді. Әлидің өзі Эллисті жақын досы ретінде жиі еске алатын. Эллис әрқашан спарринг-партнер ретіндегі таңбадан ғана емес, одан да жоғары екенін дәлелдеуге тырысты. Ол өліміне дейін он жылдан астам уақыт боксшылық деменциямен (pugilistica dementia) өмір сүрді. Хабарларға сәйкес, Эллистің жағдайы соншалықты нашар болғандықтан, ол 2006 жылы қайтыс болған әйелі Мэридің әлі де тірі деп сенген.
Өлім
Эллис 2014 жылғы 6 мамырда Кентукки штатындағы Луисвилл баптистік ауруханасында 74 жасында, соңғы бокс матчынан дәл 39 жыл өткен соң, деменцияның асқынуынан қайтыс болды. Оның қоштасу рәсімі 2014 жылғы 12 мамырда Луисвилл қаласындағы Ханаан христиан шіркеуінде өтті және ол Грин Медоус естелік зиратында жерленді. Эллистің қазасы туралы хабарға жауап ретінде Мұхаммед Али былай деді: "Ауыр салмақтағы боксшылардың арасында оны әрқашан ең үздіктердің бірі деп есептедім".
Жеке өмір
Оның ұлы Джефф кәсіби футбол ойнады және отбасы Эллистің жетістіктерімен және оның әлем чемпионы атағымен әрқашан қатты мақтанғанын растады. Эллистің отбасы бокс оның кейінгі жылдарындағы ес нашарлауын (деменциясын) ушықтырғанын, бірақ оны міндетті түрде тудырмағанын ойлады. Эллиспен бірге жаттыққан кіші әйелі Джерри кейінірек бокс көруден қашып жүргенін айтты, себебі ол бокс салдарынан көптеген адамдардың қасірет көргенін көрген.
Кәсіби бокс жазбасы
Жоқ. (Номер)НәтижеЖазушының атыТүріРаунд, уақытКүніОрынЕскертулер53Жеңіс40–12–1Карл БейкерKO1 (10), 6 мамыр 197552Жеңіліс39–12–1Джо ФрейзерTKO9 (12), 2 наурыз 197551Жеңіліс39–11–1Джо БагнерPTS1012 қараша 197450Жеңіліс39–10–1Рон ЛайлUD1216 шілде 197449Тең39–9–1Ларри МиддлтонSD (Бөлінген теңдік)104 наурыз 197448Жеңіліс39–9Бун КиркманSD1012 желтоқсан 197347Жеңіс39–8Ал ДжонсTKO7 (10)23 қазан 197346Жеңіліс38–8Эрни ШаверсKO1 (10), 18 маусым 197345Жеңіс38–7Рико БруксKO5 (10), 5 мамыр 197344Жеңіс37–7Джо Тайгер ХаррисKO2 (10)14 сәуір 197343Жеңіс36–7Чарли ХаррисTKO1 (10), 6 наурыз 197342Жеңіс35–7Боб ФельштейнKO2 (10), 21 ақпан 197341Жеңіс34–7Харольд КартерTKO7 (10), 26 қазан 197240Жеңіс33–7Олли УилсонTKO6 (10)21 қыркүйек 197239Жеңіс32–7Рико БруксKO2 (10), 13 маусым 197238Жеңіс31–7Дик ГошаTKO6 (10), 16 мамыр 197237Жеңіліс30–7Мухаммед АлиTKO12 (12), 26 шілде 197136Жеңіс30–6Джордж ЧувалоUD1010 мамыр 197135Жеңіс29–6Тони ДойлKO10 (10), 2 наурыз 197134Жеңіс28–6Роберто ДавилаTKO7 (10), 10 қараша 197033Жеңіліс27–6Джо ФрейзерRTD4 (15), 16 ақпан 197032Жеңіс27–5Флойд ПаттерсонPTS1514 қыркүйек 196831Жеңіс26–5Джерри КуорриMD1527 сәуір 196830Жеңіс25–5Оскар БонавенаUD122 желтоқсан 196729Жеңіс24–5Леотис МартинTKO9 (12), 5 тамыз 196728Жеңіс23–5Джонни ПерсолKO1 (10), 22 наурыз 196727Жеңіс22–5Томми СимсKO1 (6), 14 қараша 196626Жеңіс21–5Эдди ДембриKO1 (8), 27 қазан 196625Жеңіс20–5Билли ДэниелсPTS610 қыркүйек 196624Жеңіс19–5Левені ВақаKO1 (10)21 мамыр 196623Жеңіс18–5Хуберт ХилтонPTS829 наурыз 196622Жеңіс17–5Чак ЛеслиUD1015 қараша 196521Жеңіс16–5Джо БлэквудKO125 мамыр 196520Жеңіліс15–5Джордж БентонMD1030 қараша 196419Жеңіліс15–4Дон ФулмерSD1021 қазан 196418Жеңіс15–3Джо СпенсерKO1 (8), 21 сәуір 196417Жеңіліс14–3Рубин КартерUD1028 ақпан 196416Жеңіс14–2Луис ГутьерресPTS1027 қыркүйек 196315Жеңіс13–2Джонни ХалафихиKO1 (10)18 маусым 196314Жеңіс12–2Лерой ГринUD103 желтоқсан 196213Жеңіліс11–2Генри ХэнкUD101 қыркүйек 196212Жеңіс11–1Чарли ГловерPTS (Ұпай бойынша шешім)413 маусым 196211Жеңіс10–1Сэмми ПоуPTS413 маусым 196210Жеңіс9–1Рудольф БентTKO2 (10), 7 маусым 19629Жеңіс8–1Холли МимсUD104 мамыр 19628Жеңіс7–1Джонни АлфордMD617 ақпан 19627Жеңіс6–1Рори КалхаунKO (Нокаут)1 (10), 11 қаңтар 19626Жеңіліс5–1Холли МимсUD1029 қараша 19615Жеңіс5–0Кларенс РайлиRTD (Бұрыштан шығу)1 (8), 7 қазан 19614Жеңіс4–0Уилф ГривсMD (Көпшілік шешім)1022 тамыз 19613Жеңіс3–0Джонни МоррисSD (Бөлінген шешім)622 шілде 19612Жеңіс2–0Джин ЛеслиUD (Бірауыздан шешім)86 мамыр 19611Жеңіс1–0Арли ЗейферTKO (Техникалық нокаут)3 (6), 19 сәуір 1961
Көрмелік бокс рекорды
Жоқ. (Сан)НәтижеRecordOpponentTypeРаунд, уақытКүніОрналасқан жерЕскертулер90 0 Мұхаммед Әли?1982 жылғы 1 желтоқсан80 0 Мұхаммед Әли51980 жылғы 31 қаңтар70 0 Мұхаммед Әли51979 жылғы 7 маусым60 0 Мұхаммед Әли51979 жылғы 27 мамыр50 0 Мұхаммед Әли21979 жылғы 12 наурыз40 0 Мұхаммед Әли?1979 жылғы 8 ақпан30–0 Мұхаммед Әли41965 жылғы 20 тамыз20–0 Мұхаммед Әли21965 жылғы 16 тамыз10–0 Мұхаммед Әли31965 жылғы 31 шілде