Кіріспе
Нигериялық саясаткер (1938 жылы туған) Бас шеф Сэмюэл Олуемиси Фале (21 қыркүйек 1938 жылы туған) – Нигерия банкирі, әкімші және саясаткер. 1986 жылдың қаңтарынан 1990 жылдың желтоқсанына дейін Ибрагим Бабангиданың әскери үкіметінің хатшысы болды, ал 1990 жылы қысқа мерзімге Қаржы министрі қызметін атқарды. Ол Нигерияның үшінші және төртінші республикаларында президенттікке кандидат болды.
Chief Samuel Oluyemisi Falae///audio=Yo Oluyemisi Falae. ogg/ (born 21 September 1938), is a Nigerian banker, administrator and politician, he was secretary to the military government of Ibrahim Babangida from January 1986 to December 1990, and was briefly the Finance Minister in 1990. He ran for president in Nigeria's Third and Fourth republics.
Ерте өмір және білім
Фалае 1938 жылғы 21 қыркүйекте Акуредегі Илу Абода бас қолбасшы Джошуа Алекете Фалае мен Абигейл Айна Фалае отбасында дүниеге келді. Джошуа Фалае бастапқыда Акуре қаласынан шыққан, бірақ какао шаруашылығындағы мүмкіндіктерге байланысты Фалае отбасы және басқа бірнеше Акуре тумалары жақын маңдағы Аго Або деп аталатын жерге көшіп барды – ол жер Илу Або деп те белгілі. Олар осы жерге алғашқы қоныстанғандар ретінде орнықты. Кейін Фалаедың әкесі Аго Або ауылының басшысы болып тағайындалды. Фалаедың анасы Игбара Оке ауылында туып өскен, ол 1946 жылы Фалае 8 жасқа толғанда босанғанда қайтыс болды. Содан кейін оны әкесі мен әкесінің анасы, бас әжесі Осанинтуке Фалае (әкесінің шешесі Адидипе) тәрбиеледі. Ол Акуредегі Деджи Осупаның аналық немересі және Акуредегі Элемоның қызы, Адидипе Опоруа Атоосин (өзі Акуредегі Деджи Аракале, Осупаның әкесінің ұлы немересі) өсірді. Фалае Акуредегі англикандық бастауыш мектепке барып, болашақ әйелі Рейчел Олатубосун Фашорантимен танысты, ол Афенифере жетекшісі Рубен Фашорантидің кіші қарындасы болды. Бастауыш білім алғаннан кейін, ол Игбоби колледжіне емтихан тапсырып, 1953 жылы қабылданды. Игбобиді бітірген соң, ол 1958 жылы Ибадан мемлекеттік колледжінде жоғары мектеп сертификатын аяқтады, содан кейін Акуредегі Ойемекун грамматикалық мектебінде оқытушы болып жұмыс істеді. Ол Ибадан университетінде экономика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды, содан кейін АҚШ-тың Йель университетінде магистратураны бітірді. Ибадан университетінде ол студенттік жатақханасынан студенттік өкілдік кеңесіне өкілдік етті және студенттер басқаратын кампус журналының редакциялық алқа мүшесі болды.
Мемлекеттік қызмет және мемлекеттік мансап
Экономика бакалавры дәрежесін аяқтағаннан кейін Фалае мемлекеттік қызметке Ұлттық еңбек күштері жөніндегі кеңес төрағасының көмекшісі ретінде кірді. Кейін ол кеңестің бас көмекшісі болды. 1971 жылы Орталық жоспарлау кеңсесіне ауыстырылып, 1975 жылға қарай жоспарлау кеңсесінің директоры болды. Оның жоспарлау кеңсесінде жұмыс істеген кезінде департамент ел үшін үшінші ұлттық даму жоспасын жасауға және үкімет ауысқаннан кейін оны қайта қарауға белсенді түрде қатысты. Осы мақсаттарға жету үшін қолданылатын шаралар – наираның құнын девальвациялау, мұнай өнімдеріне берілетін субсидияларды азайту және сауданы либералдау болды. Фалае қызмет еткен кезеңде, халық арасында оның танымалдылығы төмендеп бара жатқан кезде де, SAP-ты жақтаушы болды, осылайша қарапайым нигериялықтар арасында "Мистер SAP" деген лақап атын алды. 1990 жылы Ибрагим Бабангиданың әскери үкімет кезінде Үкімет хатшысы лауазымынан босатылып, Федералдық Қаржы министрі болды. 1990 жылдың тамызында лауазымынан алынды. Содан кейін ол демократиялық кезеңсіз өту бағдарламасына қатысты.
Саяси мансап
Фале саясатқа үшінші республика кезінде қадам басты. Бабангида «ескі үлгідегі» саясаткерлерге тыйым салды, олардың көпшілігі Бола Иге және Латиф Джаканде сияқты бұрын сайлау арқылы таңдалған адамдар еді. Фале тез арада Аволоуоның ізбасарлары мен Социал-демократиялық партияның прогрессивтік ойлы бір бөлігі үшін басты кандидатқа айналды. Ол лауазымға үміткер болды, бірақ сайлаулар жойылғанға дейін Шеху Муса Яр’Адуаға жеңілді. Кейін ол өзінің қолдауын және ұйымын МКО Абиоланың президенттік амбициясын іске асыруға жұмсады. 1990 жылдардың ортасында 1993 жылғы 12 маусымдағы сайлаудың күшін жоюдан кейін және жаңа әскери үкімет билікке келгеннен кейін, Фале Нигерияда демократияны қайта орнату жолында Ұлттық демократиялық коалицияның белгілі бір мүшесі болды. Фале Сани Абачаның әскери үкіметімен түрмеге қамалды, бірақ Абачаның қайтысынан кейін 1998 жылдың маусым айында босатылды. Ол 1999 жылғы Нигерия президенттік сайлауында Демократия Альянсы мен Бүкіл Халық Партиясының біріккен платформасынан Халықтық Демократиялық Партиясының президенттікке үміткері Олусегун Обасанжоға қарсы күресті, бірақ жеңіліске ұшырады. Ол йоруба діншісі болғандықтан, йоруба халқының ортасы – оңтүстік-батыста үлкен қолдауға ие болды, бірақ басқа жерлерде маңызды қолдау таба алмады. Содан бері Олое Фале Акуредегі Аго Абода ірі фермер ретінде жартылай зейнеткерлікте өмір сүріп келеді. 2008 жылы ол Федеративтік Республиканың қолбасшысы атағымен марапатталды. 2008 жылдан бастап Фале Демократиялық Халықтар Альянсының уақытша төрағасы, бұл Олл Прогрессивтер Ұлы Альянсымен одақтас прогрессивтік партия. 2015 жылдың 21 қыркүйегінде Бас Шығарушы Олу Фале өзінің 77 жылдығында фермасынан ұрланды, ал оны босату үшін 100 миллион найра (500 000 доллар) көлемінде сыйақы талап етілді. 2015 жылдың 24 қыркүйегінде сыйақы төленгеннен кейін ол босатылып, Акуредегі үйіне оралды.
as of 2008, Falae is the pro tem Chairman of the Democratic Peoples Alliance, a progressive party allied with the All Progressives Grand Alliance. On the 21st of September, 2015, Chief Olu Falae was kidnapped on his farm on his 77th birthday, with the kidnappers demanding 100 million Naira ($500,000) as a ransom for his release. He was ultimately released on the 24th of September, 2015, after the payment of the ransom and returned to his home in Akure.
Басшылық атақтары
Акуре Оба Осупа I-нің тікелей ұрпағы (оның бес буын бұрынғы атасы) Фале бас әміршісі қазіргі уақытта Илу Абоның Баале Олуабосы және Акуренің Гбобании басшысы атақтарын иеленеді. Бұған қоса, ол Акуре Осупа әулетінің жоғары дәрежелі әміршісі қызметін атқарады.