Итальяндық сатирик және актер Даниеле Луттацци

Кіріспе

Италиялық актер (туған 1961)

Даниеле Луттацци (; туған Даниеле Фаббри 26 қаңтар 1961) – итальяндық театр актері, жазушы, сатирик, иллюстратор және әнші. Оның сахналық аты музыкант және актер Лелио Латтацциге арналған құрмет. Оның басты тақырыптары – саясат, дін, секс және өлім.

Өмірбаян

Латтацци Римини провинциясының Сантарканджело-ди-Романья қаласында дүниеге келген. Ол комедиялық мансабын театрлық қойылымдарда сатирикалық монологтар орындаудан және комедиялық кітаптар жазудан бастады. 1988 жылы оның монологы Римдегі Систина театрында өткен комедиялық байқауда жүлде алды. 1989 жылдан бастап теледидардағы түрлі шоуларда жұмыс істей бастады: Fate il vostro gioco (1989, Rai 2), Банан (1989, Telemontecarlo), Журнал 3 (1993, 1994, Rai 3), Май Дире Гол (1996, 1997, Италия 1). 1998 жылы ол өзінің түнгі шоуын жүргізеді, Барракуда (Италия 1). Латтацци соңғы жаңалықтар туралы монологтар, танымал өнер және саяси тұлғалармен сұхбаттар, сондай-ақ ересектерге арналған скетчтер жасады. Осы формат 2001 жылы Rai 2 арнасында көрсетілген Satyricon атты келесі телешоу үшін де қолданылды. 2001 жылдың наурыз айында Латтацци журналист Марко Травальомен «L'odore dei soldi» («Ақшаның иісі») кітабы туралы сұхбат жүргізді, бұл кітап Сильвио Берлусконидің байлығының құпия көздеріне тоқталды: банк Расини, италиялық мафия ақшаны жылыстату үшін жиі пайдаланған банк. Келесі жылы, Берлускони Латтаццидің «мемлекеттік теледидарды қылмыстық мақсатта пайдалануы» туралы мәлімдеме жасағаннан кейін (Editto bulgaro қараңыз), RAI басшылығы Латтаццидің шоуын тоқтатты. Содан бері Еуропалық баспасөз (мысалы, The Economist, Le Monde, El País) Берлусконидің оппозицияны цензуралауының дәлелі ретінде Латтацциді жиі сілтеме ретінде келтіреді. Телевизиядан кейін Латтацци Италия бойынша театрлық қойылымдар қойып, кітаптар жазды. 2007 жылы ол La7 жеке арнасы үшін «Декамерон: Саясат, Секс, Дің және Өлім» (Decameron: Politica, Sex, Religion and Death) атты жаңа сатирикалық бағдарламасымен теледидарға оралды. Ақырында оның шоуы журналист Джулиано Феррараға (ол да La7 үшін жұмыс істеген) қатысты даулы әзілден кейін тоқтатылды. 2012: Латтацци La7-қа қарсы сотта жеңіске жетті. La7 Латтацциге 1 миллион 200 мың евро төлеуге міндетті. 2009 жылы ол өзінің блогында сатиралық жаттығу орталығын ашты. Lercio.it авторлары оның мектебінде оқытылды.

Даулар

1994 жылы «Va' dove ti porta il cuore» атты бестселлер авторы Сюзанна Тамаро Латтацциді «Va' dove ti porta il clito» пародиясынан кейін плагиат жасады деп сотқа берді. Латтацци сотта жеңіске жетті: ол плагиат емес, пародия деп танылды. Бірнеше жыл бойы көптеген сыншылар Латтацциді «плагиатта» айыптады. Ең талғампаз сынайтындардың бірі – Il Foglio (Силвио Берлускони отбасының бақылауындағы консервативті газет) журналисі Кристиан Рокка болды. «Satyricon» (Rai 2, 2001) бағдарламасының алғашқы бөлімдерінен кейін Рокка Латтаццидің Дэвид Леттерман шоуын көшіргенін айыптады. Латтацци «Сатирикон» Леттерманның пародиясы екенін мәлімдеді. 2007 жылы Рокка «Декамерон» (La7) бағдарламасының жабылуына себеп болған Джулиано Феррара туралы әзілдің Билл Хикстің плагиаты екенін айтып, мәселені одан әрі ушықтырды. 2012 жылы судья әзіл плагиат емес екенін шешіп, La7 компаниясын Латтацциге 1,200,000 евро өтемақы төлеуге міндеттеді. 2008 жылдың қаңтар айында анонимді блог Латтаццидің оларды «плагиаттаған» деп мәлімдеген бірқатар ағылшын тіліндегі әзілдерді жариялады. 2010 жылдың маусым айында, Латтаццидің «Raiperunanotte» телебағдарламасындағы монологынан екі ай өткен соң, ағылшын тілінде сөйлейтін комедианттардың әзілдерін Латтаццидің әзілдерімен салыстыратын анонимді видео желіде пайда болды. Италиялық газеттер бұл жаңалықты жариялады. Латтацци бұл видеоның жала жабуға бағытталған екенін, себебі ол толық шындықты айтпағанын мәлімдеді. Ол 2005 жылы блогын ашқаннан бері жанкүйерлерін блогтың бас бетінде жарияланған «ауызбірлік іздеу» ойыны арқылы монологтарында жасырылған цитаталарды табуға шақырған. Латтацци бұл айыптауларды «надандық» деп сипаттап, бұл әзілдердің неге «плагиатталмаған», бірақ «калькуляцияланған» екенін түсіндірді, бұл түпнұсқа материалды заңды түрде пайдалану. Осы айыптаулардан бес жыл бұрын Латтацци өзінің сатиралық туындылары үшін миллиондаған еуролық сот процестерінен қорғану үшін атақты комедианттардың материалдарын өз жұмысына қосатынын жазған. Латтацци өзінің хитролығын өзінің құрметтейтін Ленни Брюстің ойнаған ұқсас ойынынан шыққан «Ленни Брюс әдісі» деп атады. Латтацци оқырмандарынан түпнұсқа әзілдерді табуды сұрайды. Ол «нәзік сыйлықты» тапқан әркімге сыйлық береді, яғни танымал әзілдерге сілтеме жасайды: ол бұл ойынды «ауызбірлік іздеу» деп атайды. Латтаццидің блогында оның туындыларында келтірілген барлық комедианттар мен жазушылардың тізімі бар. Эсседе Латтаццидің бұрыннан бар материалдарды өңдеуі жағымды бағаланып, оларды транскреция, яғни жаңа мағыналар қосып, түпнұсқалық материалды шығармашылық түрде аудару деп сипаттайды, мақсаты – өз елінің мәдени канонын өзгерту. Латтацциді қорғап, кинорежиссер Роберто Фаенца Роберто Бенинидің сөздерін келтірді: Бенини Латтаццидің көшірмесін ең ұлы суретшілердің, Вергилий, Овидий, Данте, Шекспир, Бастер Китон, Эдуардо Де Филиппо және Вуди Аллен сияқты жазушылардың көшірмелерімен салыстырады.

In 1994, Susanna Tamaro, bestselling author of Va' dove ti porta il cuore, sued Luttazzi for plagiarism after his parody "Va' dove ti porta il clito". Luttazzi won the trial: it was ruled a parody, not plagiarism. Over the years, several detractors have accused Luttazzi of "plagiarism". One of the most assiduous was Christian Rocca, a journalist from Il Foglio (a conservative newspaper controlled by Silvio Berlusconi's family): after the first episodes of "Satyricon" (Rai 2, 2001), Rocca accused Luttazzi of copying the David Letterman Show. Luttazzi replied that "Satyricon" was a parody of Letterman. Rocca took things further in 2007, claiming that the joke about Giuliano Ferrara, which led to the closure of the program "Decameron" (La7), was plagiarism from Bill Hicks. In 2012 a judge ruled the joke was not plagiarized and La7 was sentenced to pay 1,200,000 euro as compensation to Luttazzi. In January 2008 an anonymous blog listed a series of jokes in English claiming that Luttazzi had "plagiarized" them, and in June 2010, two months after Luttazzi's tv monologue on "Raiperunanotte", an anonymous video was released online comparing jokes by English speaking comedians with jokes by Luttazzi. Italian newspapers reported the news. Luttazzi replied that that video was defamatory because it did not tell the whole truth: since the opening of his blog (2005) he has invited fans to find the quotes hidden in his monologues, through a game reported on the blog's home page, the "treasure hunt". Luttazzi also calls the allegations "naive", explaining why those jokes are not "plagiarized", but "calqued", which is a fair use of original material. Five years before those allegations, Luttazzi wrote that he adds famous comedians' material to his work as a defense against the million euro lawsuits he has to face because of his satire. Luttazzi calls his ruse "the Lenny Bruce trick" after a similar trick played by his hero, Lenny Bruce. Luttazzi asks his readers to find out the original jokes. He awards a prize to anyone who finds a "nugget", i. e. a reference to famous jokes: he calls the game "treasure hunt". Luttazzi's blog lists all the comedians and writers quoted in his works. The essay positively evaluated Luttazzi's rewritings of pre existing materials, defining them as transcreations, or creative translations that add new meanings to the sources, with the aim of modifying the cultural canon of their country. In Luttazzi's defense, film director Roberto Faenza quoted Roberto Benigni: Benigni compares Luttazzi's copying to the greatest artists' copying, writers like Virgil, Ovid, Dante, Shakespeare, Buster Keaton, Eduardo De Filippo, and Woody Allen.

Аудармалар мен алғы сөздер

Дэниел Клоуздың аудармасы, Ллойд ЛлЛеуэллиннің ресми антологиясы, Болонья, Телемако, 1992. Франческа Германдиге кіріспе, Хиавата Пит, Болонья, Граната Пресс, 1993. Жаңа басылым: Coconino Press, 2008. Даниэле Бролли мен Роберто Балдацциниге алғы сөз, Trans/Est, Болонья, Феникс, 1994. Ленни Брюстің алғы сөзі, Come parlare sporco e influenzare la gente, Милано, Бомпиани, 1995. Массимо Джаконның алғы сөзі, Сексорцизм 2000, Рим, Маре Неро, 2000. Вуди Алленнің "Эффетти колятерали" кітабына аударма және кіріспе, Милано, Таскабили Бомпиани, 2004. Вуди Алленнің "Senza piume" кітабына аударма және кіріспе, Милано, Таскабили Бомпиани, 2004. Вуди Алленнің "Rivincite" кітабына аударма және кіріспе, Милано, Таскабили Бомпиани, 2004. Стэн Ли мен Джон Ромита ағаның таныстырылымы, "The Complete Spider Man", vol. II, 29/1/1979 – 11/1/1981, Модена, Панини комикстері, 2007.