Кіріспе

Ленапи басшысы Бакконгелас (шамамен 1720 – 1805 жылдың мамыры) Кішкентай Торғай және Көк Жакетпен бірге түпкілікті американдықтардың ең үлкен жеңісіне қол жеткізіп, 600 адамды өлтірді. Ол аймақтық және ұлттық деңгейде танымал Ленапи басшысы, кеңесші және батыры болды. Ол француз және үндістер соғысы (Жеті жылдық соғыс) кезінен бастап, АҚШ тәуелсіздік алғаннан кейін және қоныс аударушылар Аппалачи таулары мен Огайо өзенінен тыс жерлерге енгенге дейін Солтүстік-Батыс үндістер соғыстарына қатысты. Басшы өзінің Ленапи тайпасын қазіргі Делавэрден батысқа қарай, ақырында қазіргі Индиана штатының Мунси қаласының Уайт-Ривер аймағына жеткізді.

Ерте өмір және білім

Бакконгелас 1720 жыл шамасында қазіргі Делавэр штатында ленапи ата-анасының отбасында дүниеге келді. Британдық отаршылар осы халықты, олардың аумағының ортасындағы өзеннің атымен – делавэрлер деп атады. Алгонкин тілінде сөйлейтін ленапелер Атлантиканың орталық аймағында өмір сүрді. Бакконгелас есімі ленапи тілінде "сыйлық сыйлаушы" деген мағынаны білдіреді. Ол сонымен қатар "Пачгантшихилас" және "Петшнаналас" аттарымен де белгілі болды, бұл "орындаушы" немесе "көкейкестікке жетіп, кез келген ісін аяқтайтын" дегенді білдіреді.

Неке және отбасы

Баконгелас жас кезінде үйленіп, отбасын құрды. Колониялық қоныс салушылардың қысымымен ол өз тайпасын батысқа қарай жылжыта бастады. Ол өзінің халқымен бірге қазіргі Батыс Вирджиния штатының Апшур округіндегі Бакханнон қаласында бір уақыт өмір сүрген деп есептеледі. Оның ұлы Махонегон 1773 жылғы маусымда Вирджиния штатының Фредерик окруғынан шыққан капитан Уильям Уайттың қолынан қаза тапты. Жергілікті аңыз бойынша, Баконгелас ұлының өлтірушісін тоғыз жыл (1773–1782) іздегеннен кейін Уайттан кек алған. Соғыс жылдарында христиан дініне өткен ленапи тайпаларының көпшілігі моравиялық миссионерлер басқаратын шекаралық ауылдарда тұрды. 1781 жылғы сәуірде Огайо штатындағы Гнаденхюттен ауылында Баконгелас ленапилерді Пенсильваниядан келген американдық әскерлерінің жолында кездескен әрбір үндіні өлтіруі мүмкін екендігі және олардың христиандық бейбітшілігіне ешқандай назар бөлмейтіндігі туралы ескертті. Ол бейбітшілдерді американдықтардан алыс, батысқа қарай жүруге шақырды. "Күннің шығысынан" батысқа жылжу арқылы, олар жері жақсы жерде өмір сүре алады және оның жауынгерлері оларды қорғайды. Христиан ленапилері оның сөзіне құлақ қоймады. Моравиялық миссионер Джон Хеккевельдер өзінің естеліктерінде Баконгелас христиан үндістеріне айтқан сөзін "оңай да шешендікпен айтылған, оны ешкім қайталамауы керек" деп жазды. Ол былай деді: "Осы пайғамбарлық басшы осы сөзді айтқаннан кейін он бір ай өткен соң, осы христиан үндістерінің тоқсан алтысы, олардың алпысы әйелдер мен балалар, осы сөздерді айтқан жерде, олар туралы айтқан адамдармен және олар сипаттағандай өлтірілді". Кейде бәсекелес тайпалар жерлерді және ауылдарды бақылауға тырысты және келісімдерге қол қойған басшылардың олар басқарып отырған жерлерге құқығы бар-жоғы белгісіз болды. 1803 жылғы 7 маусымда Баконгелас Индиана штатындағы Форт-Уэйн келісіміне қол қойды; АҚШ ленапи және басқа да тайпалар үшін жаңа шекаралар белгіледі. Олар сондай-ақ тұзды көздерден де бас тартты. Алгонкин тайпалары АҚШ-қа үлкен жер участаларын берді. Соңында, ол 1804 жылғы 18 тамызда Винсенс қаласында Винсенс келісіміне қол қойды. Ленапи Огайо және Уабаш өзендері арасындағы жерлерді берді. Келісім Огайо және Индиана аймақтарын еуропалық американдықтардың қоныстануына жол ашты. Оқу-жазу білмейтін Баконгелас үш келісімге "Х" белгісімен қол қойды. Баконгелас өмірінің соңғы жылдарын қазіргі Мунси, Индиана қаласының жанындағы Уайт-Риверде өз халқымен бірге өткізді. Ол 1805 жылғы мамыр айында 85 жасында шешек немесе грипптен қайтыс болды. Көптеген жергілікті американдықтар өлімге әкелетін індеттерді сиқыршылықпен байланыстырды, өйткені олардың дәстүрлі емдеушілері мен дәрі-дәрмектері аурулардың барысына ешқандай әсер етпеді. Олар сиқыршылықпен айналысқан деген күдікпен бірнеше ленапилерді ұстап, өлім жазасына кесті. Жеңіліс пен үмітсіздік жағдайлары американдық американдықтарға қарсы американдық үндістердің жаңа күшін уәде еткен шауни пайғамбары Тенскватауаның көтерілуіне себеп болды. Оның інісі Текумсе 19 ғасырдың басында американдықтарға қарсы жаңа үнді конфедерациясын басқарған ықпалды басшы болды.

Мұра мен құрмет

Басшы Бакконгеластың ұлы Махонегонды жоғалтуы Бакханнон қаласының Жаубоун Рун паркіне орнатылған 650 фунт салмақты қола мүсінімен мәңгі есте қалды, себебі отаршылар оның Жеті жылдық соғыс кезінде британ отаршыларымен жасаған одағына риза болды. Мүсін басшының ұлының денесін құшақтап ұстаған бейнесін көрсетеді. Мүсінші Росс Стрейт (Бакханнон, Батыс Вирджиния штаты) осы мүсінді жасаған.

Популярлы мәдениет сілтемелері

Басшының ұлының қазасы Джон Камильус МакВортердің (1866–1937) – Букханнон судьясының – 1927 жылы жазған «Бакконгеханонның скауты» тарихи романында бейнеленген.