Кіріспе

Француз мемлекеттік халықаралық жаңалықтар телеарнасы – халықаралық телеарна.

Париж қаласының Исси-ле-Мулино шағын қаласында орналасқан бұл арна 2006 жылдың 6 желтоқсанында жұмысын бастады. Ол бүкіл әлемдік нарыққа бағытталған және көбінесе әлемнің ақылы теледидар операторлары арқылы таратылады. Бірақ 2010 жылы France 24 өз iPhone және Android қосымшалары арқылы онлайн трансляциясын жүргізе бастады. Бұл арна – әлем жаңалықтарын тікелей эфирде көрсететін провайдер, оны веб-сайты, YouTube және түрлі мобильді құрылғылар мен цифрлық медиаплеерлер арқылы тамашалауға болады. Арнаның мақсаты – "жаһандық қоғамдық қызмет көрсету және біртұтас редакциялық позицияны ұстану". 2008 жылдан бері арнаның толық иесі Франция үкіметі, France Médias Monde холдингі арқылы бұрынғы серіктестері – TF1 тобы мен France Télévisions компанияларының үлесін сатып алған. France Médias Monde (France 24, RFI және MCD) холдингінің жылдық бюджеті шамамен 300 миллион еуроны құрайды.

Бағдарламалау

France 24 төрт арнада: француз, ағылшын, араб және испан тілдерінде таратылады. Олардың эфирге шығаруы Red Bee Media компаниясына жүктелген. France 24 бағдарламалары шамамен жаңалықтар мен жаңалықтар шолулары немесе арнайы репортаждар арасында тең бөлінеді. 260 журналистің өзімен қатар, France 24 екі ірі француз телеарнасының (TF1 тобы және France Télévisions) және AFP және RFI сияқты әріптестердің ресурстарын пайдалана алады. 2016 жылы France 24 француз тіліндегі түнгі бағдарламаларын Франциядағы France Info арнасымен бөлісе бастады. France Médias Monde президенті және бас директоры Мари Кристин Сарагосстың сөзіне қарағанда, "осы мемлекеттік арнаның қосымша құндылығының бір бөлігі" – "[France 24 журналистері] басқалар ұйықтағанда ояу болады".

Қанатты бастау

Бұл арна президент Жак Ширактың қолдауымен құрылды, мақсаты – ағылшын тіліндегі бұқаралық ақпарат құралдары басымдық танытқан жаңалықтарды француздық көзқараспен ұсыну болды.

Бірінші жоба (1987-1997)

1987 жылы Франция премьер-министрі Жак Ширак француз тілінде халықаралық жаңалықтар телеарнасын құруға ниет білдірді және Франциядан таратылатын қазіргі халықаралық хабарлардың қызметі туралы есеп сұрады (Radio France Internationale, TV5 және белгілі бір дәрежеде Réseau France Outre Mer). Ол ұжымдық ұсыныстың "бөлшектелген, ұйымдастырылмаған және тиімсіз" екенін атап өтті. 1981 жылы Франсуа Миттеран президент болып сайланғаннан кейін және 1988 жылы Мишель Рокар премьер-министр болып тағайындалғаннан кейін үкімет жаңа жобаны іске қосты – Canal France International (CFI). Бұл жоба шетелдік көрермендерге, әсіресе Африкаға арналған француз тіліндегі бағдарламаларды жасауды көздеді және оларды телеарна ретінде параллель түрде дамыту жоспарланды. 1990 жылғы Бірінші шығанақ соғысы, әсіресе CNN International арқылы бүкіл әлемге таратылды, халықаралық жаңалықтар арналарының күші мен пікір қалыптастырудағы олардың рөлін көрсетті. Парламент мүшесі Филип Сегин француз тіліндегі балама арна құруды қалады. 1996 жылы он жыл ішінде жасалған он тоғыз үкіметтік есептен кейін премьер-министр Ален Жюппе Радио Франс Интернационал президенті Жан Поль Клузельге (сонымен қатар Қаржының бас инспекторы) француз тіліндегі халықаралық жаңалықтар арнасын құруды тапсырды. 1997 жылы Клузель TV5, RFI және CFI телеарналарын Téléfi корпорациясының құрамына біріктіруді ұсынды. UMP басқаратын үкімет бұл ұсынысты қабылдауға шешім қабылдады, бірақ Социалистік партия үкіметке оралғаннан кейін және Хьюберт Ведрин Сыртқы істер министрі болып тағайындалғаннан кейін, TV5 сияқты қолданыстағы арналарды кеңейтуге басымдық берілді. TV5 өзінің бағдарламаларын, әсіресе жаңалықтар бюллетендерін шығара бастады, бұл өз кезегінде жаңалықтар командасын құруға әкелді. Сонымен қатар, 1993 жылы EuroNews құрылғаннан кейін (француз тіліндегі түсіндірулермен) Францияның шетелдегі медиа өкілдігі күрделенді, бөлшектелді және қымбатқа түсті, бірақ тәулік бойы жұмыс істейтін халықаралық жаңалықтар арнасына сүйене алмады.

Парламентке қарсылық білдіру

2004 жылдың қаңтар айында өткен баспасөз конференциясынан кейін президент Ширак телеарнаны жыл соңына қарай іске қосуды тіледі. Алайда, түрлі даулар көтеріле бастады. Парламенттік комиссияда мақұлданған ұсыныстар парламенттік шеңберден тыс әзірленген ұсынысқа құрбан болғаны үшін дауыс берген ассамблеяның министрлері ашуланды. France Télévisions үшін жұмыс істейтін журналистер жеке сектормен болатын ықтимал одақты сынап, оны «жылан мен қоянның үйленуі» деп атады; Radio France International жобаға қатыспауын ашуланды. Le Monde газетінде жарияланған мақалада серіктестік «мемлекеттік арна, жеке меншік иесі» деп сипатталды, ал баспасөздің басқа бөліктері оның 80 миллион еуролық шағын бюджетіне (BBC World-тің 600 миллион еуросына қарағанда) сын айтты. Сонымен қатар, Сыртқы істер министрі бюджеттің TV5 сияқты қазіргі қаржыландырылатын арналардан азайтатынынан алаңдады. Премьер-министр Жан-Пьер Раффариннің кабинеті наразылыққа байланысты 2004 жылы жобаны талқылауды кейінге шегерді. Содан кейін Сыртқы істер министрі Мишель Барнье 21 шілдеде арна 2007 жылға дейін қаржыландырылмайтынын мәлімдеді, бұл қаржы туралы заң жобасы бойынша парламенттегі дауыс беру арқылы расталды. Алайда, премьер-министр Елисейден келген қысымға ыңғайлы болды; 9 желтоқсанда Раффариннің өткізген баспасөз конференциясы жаңа жаңалықтар арнасының 2005 жылы іске қосылатынын растады: «Мен France Télévisions және TF1 ұсынған бірлескен кәсіпорынды қабылдауға шешім қабылдадым. Президенттің тілегі бойынша, жаңа арна ірі француз телекомпанияларының тәжірибесін пайдаланады және бүгінгі әлемде ең қажетті француздық көзқарасты насихаттауға көмектеседі. Үкімет арнаны іске қосу үшін қаржы заңына түзету ұсынады, жалпы сомасы 30 миллион еуро». Түзету сол күні Ұлттық Ассамблеяда мақұлданды.

Мемлекеттік-жеке меншік қорқыныш

2005 жылдың басы Еуропалық Одақтан және тиісті бәсекелестік комиссиялардан қажетті рұқсат алумен айналысты. France Télévisions қызметкерлері арасындағы кәсіби одақ мүшелері жобаға наразылық білдіріп, 2005 жылдың наурыз айында петиция таратты. Жазда қызметке кірген мемлекеттік корпорацияның жаңадан сайланған президенті Патрик де Каролис (президентке тым жақын деген айып тағылған) TF1-мен одақтасуға күмәнді екенін айтты: «Тиімді болу үшін көлікте бір жүргізуші болуы керек». Ол арнаның Франция аумағында қолжетімді болуын қалады, бұл талапты парламент мүшелері де қойған, ал TF1 өзінің LCI жаңалық арнасын қорғау ниетінде болғандықтан бұған қарсылық білдіруі мүмкін еді. TF1 президенті Патрик Ле Лей арнаның ел ішінде көрсетілуіне келісім берді және арна басшылығының екі тараптың арасында алты ай сайын алмасуын, сондай-ақ France Télévisions-ке бақылау кеңесін беруді ұсынды. Осы түзетулер француз және еуропалық билік органдарынан жаңа рұқсат алуды талап етті, бұл жолы ол қиындықсыз алынды.

Туған жылы (2006-2008 жж.)

Каналдың іске қосылуы 2005 жылдың 30 қарашасында Рено Доннедье де Вабрес басқарған Мәдениет және коммуникация министрлігінің кабинетіне жасалған мәлімдемеден кейін ресми түрде жарияланды. "Халықаралық француз жаңалықтары арнасының жобасы (француз тілінде CFII деп қысқартылады) [ ] бізге әлемдік оқиғаларға қатысты өз еліміздің көзқарасын ұсынуға және әлемдегі беделімізді нығайтуға мүмкіндік береді". Havas компаниясының бұрынғы бас директоры Ален де Пузильхак президент болып тағайындалды, оның екі орынбасары TF1 және France Télévisions топтық серіктестерінен тағайындалды. Премьер-министр Жан-Пьер Раффарин CFII арнасы TF1-дің тілегіне қарамастан, Францияның құрлық аймағында таратылатынын мәлімдеді. Алайда, TF1 өзінің LCI жаңалық арнасын цифрлық эфирлік платформаға қосуды қалаған. TF1-ді қанағаттандыру үшін CFII спутник және кабель арқылы таратылатын болды. 2006 жылдың 22 сәуірінде Le Monde газеті жаңа арнаның басшылары бастапқы атаудың (CFII, француз тілінде C F I I немесе C F 2 I деп айтылады) айтуы қиын екенін хабарлады. 2006 жылдың 30 маусымында "France 24" (француз тілінде "France vingt quatre" деп айтылады) деген жаңа атау жарияланды. Бұл шешімді France Télévision президенті Патрик де Каролис төрағалық еткен Бақылау кеңесі, бес потенциалды атаудың тізімінен таңдап қабылдады. France 24 2006 жылдың 6 желтоқсанында CET бойынша сағат 20:30-да іске қосылды, бастапқыда веб-ағым ретінде онлайн қолжетімді болды, содан кейін бір күннен кейін спутниктік тарату басталды, ол Францияны, Еуропаның қалған бөлігін, Таяу Шығысты, Африканы және АҚШ-ты (әсіресе Нью-Йорк штаты мен Колумбия округінде екі арна арқылы: біреуі ағылшын, екіншісі француз тілінде) қамтыды. 2007 жылдың сәуірінен бастап арна өз таралу аймағын кеңейтіп, Магриб, Солтүстік Африка және Таяу Шығыстағы көрермендер үшін араб тілінде бағдарламалар көрсетуді бастады. Іске қосылғаннан кейін екі ай өткен соң, TNS Sofres жүргізген сауалнама көрсеткендей, Франциядағы сауалнамаға қатысушылардың 75% France 24 арнасын "пайдалы және қажетті" деп санайды, бірақ France 24 атауы халықаралық жаңалықтар арнасы үшін тым Францияға бағытталған деген сұрақтар туындады.

Мемлекет өз міндетін атқарады

2008 жылы TF1 тобы арнадағы үлесін үкіметтік холдинг, Société de l'audiovisuel extérieur de la France (AEF) компаниясына өткізді, сонымен қатар 2015 жылға дейін арна үшін бағдарламалар жасауға міндеттенді. France 24 телеарнасы іске қосылғанмен, шетелдегі мемлекеттік телерадио хабарларын таратудың фрагментациясы жалғасуда. Франциядан шет елдерге телерадио хабарларын таратуға жұмсалған жалпы бюджет жылына 300 миллион еуроны құрады. 2007 жылдың мамыр айында Николя Саркози президент болып сайланғаннан кейін, 2007 жылдың маусым айында реформа жасау мақсатында жиырма мүшеден тұратын "басқару комитеті" шақырылды. Президент Саркози Сыртқы істер министрі Бернар Кушнер мен Мәдениет министрі Кристин Албанелді қолданыстағы жүйені реформалауға шақырды. Реформа ұсынысы Бельгия, Швейцария және Канада/Квебек елдерінен алаңдаушылық тудырды, себебі TV5 телеарнасына қатысатын мемлекеттік телерадиокомпаниялар (оның 49% үлесі француз үкіметіне, ал аталған үш елдің әрқайсысының үлесі 11% құрайды) TV5-ті француз тілінде сөйлейтін әлемді дамытушы деп санайды. France 24 телеарнасы іске қосылғаннан кейін бір ай өткен соң, TV5 өз атауын TV5Monde деп өзгертті. 2009 жылғы 23 қаңтардағы «Француз Республикасының ресми газетінде» жарияланған 23 қаңтардағы Жарлықта «France Télévisions компаниясына France 24 компаниясының капиталындағы үлесін беруге рұқсат беру» туралы көрсетілген. Осы Жарлық бойынша, оның үлесі 4 миллион еуро сомасына Société de l'audiovisuel extérieur de la France (AEA) компаниясына берілді, бұл AEF-ті France 24 компаниясының жалғыз акционері етті.

Бір үйдің астында (2008 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Президент Николя Саркози 2008 жылдың 8 қаңтарында France 24 телеарнасының бағдарламаларын тек француз тілінде таратуды қысқартуды қолдағанын мәлімдеді. 2012 жылдың қаңтар айында AEF France 24 және Radio France International телерадиокомпанияларының бірігуі туралы хабарлады, бұл рәсім 2012 жылдың 13 ақпанында аяқталды. Radio France International (оның ішінде араб тіліндегі әріптес станциясы Monte Carlo Doualiya) қызметкерлерінің France 24 телеарнасының ғимаратына көшірілуі күтілуде. AEF президенті Ален де Пузильхак Le Monde басылымында: «Біз қазір халықаралық деңгейдегі француз аудиовизуалдық тобын құрдық, ол күшті және амбициялық болуға талпынады; [бірігу] қайтарылмайтын және түпкілікті» деді. Ресми бірігуге дейін 102 лауазым, оның ішінде 85-і RFI қысқартылды. Бұл процеске France 24 және RFI телерадиокомпанияларының редакциялық алқалары, техникалық және тарату, қаржы және кадрлық бөлімдері қатысты. 2012 жылғы 13 ақпанда France 24 және RFI телерадиокомпанияларының бірігуі ресми түрде жарияланды. 2013 жылдың 12 желтоқсанында 2006 жылғы логотипті жаңартып, жаңа логотип пен графикалық пакет таныстырылды; алайда, символ сақталды, бірақ пішіні шаршыға айналдырылды. Жаңа графикалық элемент – ақ және көк түстердің теріс күйі, олар әрбір проморолик пен эфирлік графиканың соңында солға немесе оңға жылжиды. Экрандағы қара жолақтағы басты жаңалықтар тізім бойынша көрсетіледі, ал ақ жолақта сайттың атауы – "FRANCE24. COM" үлкен әріптермен жазылған. Сонымен қатар, жаңалықтар, ауа райы және басқа бағдарламаларға жаңа кіріспелер жасалды. 2015 жылдың 1 маусымында сағат 10:00 және 17:00-де France 24 News көру және есту қабілеті бұзылған адамдарға арналған аудиосипаттамаға қол жеткізе алады.

Ұзақ мерзімді мақсаттар

France 24 ағылшын тіліндегі жетекші халықаралық жаңалықтар арналары BBC World News және CNN International-мен бәсекелесуді көздейді. Оның мақсаты – пікір талас-тартыс, диалог және мәдени ерекшеліктердің роліне басымдық беру. Сондай-ақ, Deutsche Welle, Al Jazeera English және NHK World жаңалық арналарымен де бәсекелеседі. Араб тіліндегі хабарлары Al Jazeera араб қызметімен, RT Arabic, BBC Arabic және Sky News Arabia арналарымен бәсекелеседі. 2017 жылдың қыркүйегінде Латын Америка нарығы үшін жаңа испан тіліндегі арна іске қосылды, ол CNN en Español, DW (Español), NTN24, TeleSUR, RT en español және CGTN Spanish арналарымен бәсекелеседі. Франция үкіметі жобаға шамамен 100 миллион евро бөлді. Еуропалық комиссия 2006 жылдың маусым айында France 24-ке жасыл жарық берді, бұл Еуроодақтың мемлекеттік көмек көрсету ережелерін бұзбайтынын мәлімдеді.

Бір мезгілде хабар тарату

2016 жылдың 2 қыркүйегінен бастап Францияның жаңа жаңалық арнасы France Info, France 24 арнасын күн сайын түн ортасынан таңғы 6-ға дейін бірдей эфирге шығара бастады, бұл уақытта арна тікелей эфирде жаңалықтарды жарты сағат сайын ғана көрсетеді. Алайда, 2017 жылдың 20 наурызынан бастап, апта ішінде France Info арнасы France 24 арнасын таңғы 6:30-ға дейін бірдей эфирге шығара бастады, себебі басты жүргізуші Лоран Бигнолас France 2 Le 6h Info арнасының таңғы жаңалықтарын жүргізеді, ол France Info арнасында бірдей эфирде көрсетілмейді.

Сын

2023 жылдың 27 наурызында Буркина-Фасо өз аумағында France 24 телеарнасының хабар таратуын тоқтатуға бұйырды. Бұл шешім «Аль-Каиданың Ислам Мағрибіндегі» (АҚИМ) басшысымен сұхбаттан кейін қабылданды. Буркина-Фасо билігі France 24 телеарнасын «террорлық әрекеттерді және жек көрушілік сөздерді заңдастыруға платформа ұсынуда» деп айыптады және бұл ұйымның Буркина-Фасодағы қастандық ниеттерін іске асыруға бағытталған. Бұл туралы үкімет өкілі Жан Эммануэль Уэдраго мәлімдеді. Француз билігі бұл шешімге қарсылық білдіріп, «баспасөз бостандығына қатысты тұрақты және бекем міндеттемелерге» ие екенін айтты. Еуропалық Одақтың өкілі де бұл міндеттемені терроризмге қарсы күреспен үйлесімді деп санайды. Нигер үкіметі де 2023 жылғы Нигердегі төңкерістен кейін France 24 телеарнасын тоқтатты. 2023 жылдың 27 шілдесінде мемлекеттік Алжир баспасөз қызметі арнаны мақаласында ашық сынап, оны «қоқыс арнасы» деп атады және 2023 жылы Солтүстік Африкадағы орман өрттері туралы хабарлауға жауап ретінде «Элизе сарайының бақылауында» екенін мәлімдеді. Агенттік France 24 телеарнасын көрсетілген көмек және қабылданған шаралар туралы бір жақты хабарлауда, назарын тек Кабилия аймағына шоғырландырды және өрт Жерорта теңізінің кеңірек аймағына әсер еткеніне қарамастан, Алжирді бөлек атап көрсеткені үшін айыптады.