Кіріспе

Швейцариялық арфашы Андреас Фолленвейдер (4 қазан 1953 жылы туған) – швейцариялық арфашы. Ол көбінесе «жаңа дәуір» музыкасының өкілі ретінде жіктеледі және өзінің жеке дизайны бойынша өзгертілген электроакустикалық арфаны пайдаланады. Ол Бобби Макферрин, Карли Саймон, Лучано Павароттипен бірге жұмыс істеді және 1987 жылы «Down to the Moon» альбомы үшін «Грэмми» сыйлығын алды. «The New York Times» газеті Фолленвейдердің стилін «табиғат, сиқыр және ертегілерді ойға келтіретін құйылысқан атмосфералық музыка» деп сипаттаған.

Ерте өмір

Фолленвейдер 1953 жылғы 4 қазанда Швейцарияның Цюрих қаласында дүниеге келген. Ол 1918-1993 жылдары өмір сүрген органшы және композитор Ханс Фолленвейдердің ұлы, ал анасы суретші болған. 1971 жылы ол балабақша тәрбиешісі Беатаға үйленді. 1975 жылы Фолленвейдер арфаны ашты және оның дәстүрлі нұсқалары өзінің музыкалық идеялары үшін тым шектеулі екенін анықтады, сол себепті өзінің стилін дамытып, аспапты өзінің қажеттіліктеріне бейімдеді. Ол электроакустикалық арфаны жасады. Рене Барде (бас-гитара) және Орландо Валентини (гитара) екеуімен бірге «Поэзия және музыка» триосын құрды, Франсуа Виллон мен Генрих Хайне ақындық туындыларының интерпретацияларын жазды, бірақ 1978 жылы олардан шықты. Осы кезеңде Фолленвейдер фильмдерге де музыка жазды, көбінесе табиғат туралы деректі фильмдерге.

1980 жылдар

1979 жылы Швейцарияда «Eine Art Suite in XIII Teilen» атты жеке дебюттік альбомын шығарды. Кейіннен ол «Андреас Фолленвейдер және достары» ансамблін құра бастады, оның құрамына Уолтер Кейзер (барабан), Педро Халдеман (соққы аспаптары), Бобби Реверон (соққы аспаптары) және Джон Отис (соққы аспаптары) кірді. Бұл бестік 1981 жылдың 11 шілдесінде Монтрё джаз фестивалінде алғашқы рет өнер көрсетті. Фолленвейдерді неміс продюсері және менеджері Вера Брандес таныстырды, ол өзінің VeraBra Records лейблы арқылы «Бақшалардың артында, қабырғалардың алдында, ағаш астында» (Behind the Gardens, Behind the Wall, Under the Tree) альбомын шығарды. Альбом CBS Records International арқылы таратылып, 1982 жылдың наурыз айында неміс альбомдық чарттарында 32-орынға жетті. «Caverna Magica» альбомы 1982 жылдың мамыр-қараша айлары аралығында жазылды, ал Фолленвейдер және оның тобы Еуропа бойынша гастрольдік сапармен болды. 1983 жылдың қаңтарында жарық көрген альбом неміс альбомдар тізімінде 11-орынды иеленді. 1983 жылы ол «Pace Verde» EP арқылы Greenpeace ұйымын қолдап, экологиялық мәселелерге деген өзінің ұстанымын нығайтты, ал оған Фолленвейдердің өзі режиссерлік етіп, продюсерлік жасаған бейнеклип қоса берілді. 1984 жылы «White Winds» альбомы американдық чарттарға енді. Солтүстік Америкада CBS Masterworks арқылы шығарылған оның жазбалары каталогта сақталды, оны бір жыл бұрын оның музыкасын естіген Карли Саймон ұсынды. Ол былай деді: «Мен өзімді кереметтей өзгертетін нәрсені тапқанымды білдім, мен оның музыкасына соншалықты әуес болдым, үйіме келген әрбір адамды онымен таныстырдым, тіпті алғашқы 10-15 минут ішінде». Шоулар жаңа дәуірдің атмосферасын құрап, жарық пен құрғақ мұзды үйлестірді, ал Фолленвейдер «арфамен көрермендерді шабыттандыруға дайын, ақ киімді тұлға» ретінде көрінді. 1987 жылы 1984 жылы жазылған «Down To The Moon» альбомы «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды. Одан кейін Канада, АҚШ, еуропалық он үш ел, Жапония және Австралияда гастрольдік сапарлар жасалды. 1988 және 1989 жылдары «Dancing With The Lion» атты динамикалық альбомның музыкасын жазған және өндірген Фолленвейдер өзінің жобасын алғаш рет әртүрлі музыкалық жанрлардан келген көптеген қонақтарға ашты. Ол екі сыйлыққа ие болған бейнеклипті түсірді, оның бірі – таныстыру өнімшесі; екі бейнеклиптің де сюжетіне, хореографиясына және декорациялар мен костюмдерін жасауға қатысты.

1990 жылдар

Vollenweider-дің The Trilogy (1990) қос альбомы алғашқы үш альбомнан (Behind The Gardens, Caverna Magica және White Winds) және бұрын жарияланбаған материалдардан құралды. 1991 жылы ол симфониялық оркестрлік элементтерді алғаш рет енгізген «Розалар кітабы» альбомын шығарды. 1992 жылы ол Чернобыль балаларына арналған Мәскеудегі Қызыл алаңдағы қайырымдылық концертіне қатысты. Сол жылы Монакода Әлемдік музыка сыйлығын жеңіп алды. 1993-94 жылдары ол әншілерді қатыстырған алғашқы альбомын жазды. 1993-94 жылдардағы «Eolian Minstrel» альбомында американдық әншілер Карли Саймон мен Элиза Гилксонның қатысуы болды. Альбомнан кейін әлемдік турлар өтті. 1994 жылы ол Италияның Модена қаласында өткен Pavarotti and Friends шарасында өнер көрсетті, онда опералық лирикалық тенор Лучано Паваротти (Моденаның тумасы) және канадалық рок-балладашы Брайан Адамспен дуэт орындады. Еуропа мен АҚШ-та гастрольдер мен ашық аспан астындағы концерттерден кейін, 1995 жылы ол Латын Америкасында алғаш рет сахнаға шықты. 1995-1997 жылдары Волленвейдер керемет орындарда концерттер берді: Польша қамалдарында тур, Оңтүстік Альпта 2500 метр биіктікте (8°C) Бруникода итальяндық әнші-сазгер Зуккеромен бірлескен шоу, сондай-ақ Лансароттегі Musica Visual фестиваліндегі алып жанартау үңгірінде. 1998 жылы Vollenweider симфониялық оркестрлер мен әлемнің түкпір-түкпірінен келген виртуоз музыканттарға арналған Kryptos альбомын жазуды бастады. Ол Wolkenstein деп аталатын симфониялық концерттік жобаны іске қосты. 1999 жылы ол COSMOPOLY альбомымен еркін импровизация мен жақын музыкалық әңгімелерге қайта оралды. Ол «әлемдік музыка» жасау үшін американдық вокал акробаты Бобби Макферрин, бразилиялық культ ақын және әнші Милтон Насименто, Оңтүстік Африка этно-джаз пианині Абдулла Ибрагим, 74 жастағы армян дудук шебері Дживан Гаспарян, Галисиялық сыбызғы және қаптар виртуозы Карлос Нунез Муноз, американдық әнші-сазгер Карли Саймон және американдық блюз тромбоны шебері Рей Андерсон сияқты әлемнің түкпір-түкпірінен достарын шақырды.

2000 жылдар

2000 жылы ол COSMOPOLY жобасы аясында Еуропаны аралады. Музыканттар құрамының үнемі өзгеруі — тіпті күнделікті — Vollenweider-ге альбомның ашық тұжырымдамасын іске асыруға мүмкіндік берді. Нью-Йоркте ол достарымен бірге АҚШ үшін екі концерт берді. Карли Саймон, Минди Джостин, Карлос Нунес, Дживан Гаспарян, Сяо Цзинь Ванг және Уолтер Кейзер де топқа қосылды. Бразилияда Мильтон Нассименто және композитор/пианист Вагнер Тисомен концерттер өтті. 2001 жылы Волленвейдер Балиде (Индонезия) балилік музыканттармен «Конвергенция әндері» халықаралық конференциясында өнер көрсетті. Ол «симфониялық роман» – «Кира Кутанның әңгімелері» жазуға кірісті, оның премьерасы 2001 жылы Варшава кино-музыка фестивалінде Sinfonia Varsowia оркестрімен (Yehudi Menuhin) және оркестрдің дирижері Андре Беллмонттың қатысуымен өтті. Туған Швейцариясына оралғаннан кейін, Волленвейдер Базельдегі AVO фестивалінде «Carte blanche» тұсаукесерін өткізді, онда оның қонақтарына шағын оркестрмен қатар Абдулла Ибрагим мен Дэвид Линдли де кірді. 2002 жылы ол Венгриядағы Будапешт көктемгі фестивалінде өнер көрсетті. «Кира Кутан» және «Волькенштейн» симфонияларының орындалуы Цюрихтегі «Күн бату кезіндегі тікелей эфир» фестивалінде Sinfonia Varsovia оркестрімен бірге өтті, сондай-ақ жаңа құрылған AVAF шағын оркестрімен Еуропалық жазғы турне, Англиядағы «Big Chill Festival» фестивалінде өнер көрсету және сол күзде жалғасты. Осы кезде ол неміс кинокомпозиторы Ханс Циммермен Лос-Анджелесте «Күннің көз жастары» (Брюс Уиллис пен Моника Беллуччидің қатысуымен) фильмінің музыкасын жасауда жұмыс істеді. 2003 жылы ол Циммермен жұмысын жалғастырды. Кейіннен ол өзінің шағын оркестрімен Йоханнесбургте және Кейптаундағы «Солтүстік теңіз фестивалінде» өнер көрсетті. 2004 және 2005 жылдары AVAF Еуропадағы гастрольдік қызметін кеңейтуді жалғастырды. Осы уақытта Vollenweider-дің барлық каталогы қайта өңделіп, жаңа лейблдерде қайта шығарылды (АҚШ/Канада: www.kinkoumusic.com; халықаралық: www.edel.com). «The Best of Magic Harp» жинағы АҚШ пен Канадада, ал «The Storyteller» Еуропада жарық көрді. Сондай-ақ төрт сағаттық DVD шығарылды. Ол Цюрихке келген Далай-лама үшін ойнады. 2005 жылы ол «VOX» альбомын шығарды. 2006 жылдың алғашқы үш айында, Еуропадағы кең ауқымды гастрольдерден кейін, Волленвейдер он жылдан астам уақыттан бері АҚШ-та алғашқы гастрольді жүргізді. Сол кезде ол өзінің алғашқы DVD-ін – «Андреас Волленвейдердің сиқырлы саяхаттары» шығарды, онда төрт сағатқа жуық тікелей концерттер, деректі фильмдер, сұхбаттар бар. Сол жылдың жазында ол «Midnight Clear» атты жаңа альбомын жазды, онда ол тағы да Карли Саймонмен бірлесіп жұмыс істеді. (Оның бұрынғы әріптестері туралы жоғарыда қараңыз.) 2006 жылдың соңғы үш айында Vollenweider Еуропада гастрольде болды, сонымен қатар «Midnight Clear» альбомын бүкіл әлем бойынша және «Андреас Волленвейдердің сиқырлы саяхаттары» DVD-ін әлемнің қалған бөлігінде шығарды. 2007 жылы Vollenweider «Андреас Волленвейдердің сиқырлы саяхаттары» DVD-сінің саундтрек альбомы үшін Гремми сыйлығына үшінші рет ұсынылды. Еуропа мен АҚШ-тағы концерттер сол жылдың қыркүйек айында екі CD-ден тұратын «Andreas Vollenweider & Friends 25 Years Live» альбомының шығарылуымен бірге өтті, ол 1982 жылдан 2007 жылға дейінгі кезеңді қамтыды. 2008 жылы «A I R» альбомына музыканы құрастыру және жаздыру кезінде Волленвейдер әрмендік дудук шебері Живан Гаспарянның 80 жылдық мерейтойына арналған мерекелік концертте қонақ өнерпаз болды.

2010 жылдар

2010 жылы Vollenweider Шығыс және Батыс Еуропада концерттер берді. Маусым айында ол Қытайдың Шанхай қаласында «Экспо-2010» көрмесі аясында «Су ағынының жолы» атты арнайы концерт жобасын ұсынды. Тамыз айында кеңейтілген AVAF-тың «Арман концерті», сондай-ақ Цюрих көлінің жағасындағы «Арыстан оркестрімен би» концерті өтті; онда Vollenweider-дің әлемнің түкпір-түкпірінен келген музыкалық достары жиналды. 2011 жылы, алғашқы концертінен кейін үш онжылдық өткен соң, ол Монтрё джаз фестивалінің негізін қалаушы Клод Нобс шақыруын қабылдап, 7 шілдеде 45-ші фестивальде «30 жыл Андреас Волленвейдер және достары» атты эксклюзивті мерейтойлық концертке қатысты. Концертке арнайы қонақтар – Ричард Бона және Рауль Мидон қатысты. 2012 жылы ол сол жылдың қаңтар айында қайтыс болған Клод Нобсқа арналған қоштасу концертіне қатысты. Сол жылы Волленвейдер өмірінің жемісі үшін «Ерекше жетістіктері үшін» Швейцария музыкалық сыйлығына ие болды. Рождество қарсаңында Швейцария телеарнасы Волленвейдерге арналған тұңғыш ірі деректі фильмін көрсетті, онда режиссер Кристина Каррер 2010 жылдың қазан айында Оңтүстік Африкада түсірілген әсерлі және құнды кадрларды ұсынды. 2012 жылдың мамыр айында Андреас Волленвейдер ондаған жылдар бойы серіктес болған ROKPA қайырымдылық қорының науқанына өз атын берді. Непалдың Катманду қаласында бұрын көшеде өмір сүрген балалар Швейцарияның сегіз қаласына сапар шегіп, театр, би және музыка арқылы өте құнды оқиғаларын айтып берді, сонымен қатар швейцарлық музыкалық қонақтар мен тележүргізушілердің де түрлі құрамы болды. 2013-2016 жылдар аралығында Женева университетінің (UNIGE) және Швейцариядағы Женева университетінің ауруханаларының (HUG) ғалымдары жүргізген ғылыми зерттеу үшін Волленвейдер мерзімінен бұрын туған сәбилердің жүйке дамуын жақсартуға арналған музыка жазды. Композитор панжи, арфа және қоңыраулармен үш дыбыстық ортаны, әрқайсысы сегіз минуттан тұратын етіп жазды. Волленвейдердің музыкасын тыңдаған мерзімінен бұрын туған сәбилердің жүйке желілері айтарлықтай жақсарды және толық мерзімде туған сәбилердің жүйке желілеріне ұқсас болды, «бұл музыканың мерзімінен бұрын туған баланың миына пайдалы әсер ететінін көрсетеді».

Стиль

Оның стилі "еуропалық классикалық және халық музыкасының элементтерін, үшінші әлемнің вокалдық және соқпалы дыбыстарын, сондай-ақ табиғи дыбыс эффектілерін циклдік сюиталарға үйлестіретін" деп сипатталған. Ол өзінің бейбітшілдікке деген ұстанымын айқын білдіретін және Махатма Гандидің зорлықсыз дау-жанжалды шешу принциптерін ұстанатын адам.