Кіріспе
Атлант мұхитындағы дауыл маусымы. 1950 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымы – Атлант мұхитындағы дауылдар туралы деректер базасында (HURDAT) дауылдарға ат қойылған алғашқы жыл болды. Атаулар Бірлескен әскери-теңіз флотының фонетикалық әліпбиінен алынды, алғашқы дауыл "Абл", екіншісі "Бейкер" деп аталды, және т.б. Бұл өте белсенді маусым болды, онда 16 тропикалық дауыл болды, олардың 11-і дауылға айналды. Олардың алтауы ірі дауылдар деп саналды – қазіргі Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 3 немесе одан да күшті жел соққан дауылдар. Маусымның он екінші дауылы аталмады және бастапқыда жылдық қорытындыдан шығарылды, ал үш қосымша дауыл қайта талдау кезінде анықталды. Жыл бойы болған көптеген күшті дауылдар, қазіргі заманғы қайта талдаудан бұрын, Атлант бассейнінде 20-шы ғасырдың ең жоғары маусымдық жинақталған циклон энергиясын (ACE) құрады; 1950 жылғы көрсеткіш 1995 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымымен бұзылғанға дейін рекордты ұстады. Алайда, зерттеушілер кейіннен тексерген кезде 1950 жылғы маусымдағы бірнеше дауылдар күшінсіз болғаны анықталды, бұл бастапқыда бағаланғаннан төмен ACE көрсеткішіне әкелді. Бұл маусым қазан айындағы сегіз тропикалық дауылдың рекордын орнатты. Маусымдағы тропикалық циклондар салдарынан 88 адам қаза тапты және мүлікке 38,5 миллион доллар (1950 жылғы АҚШ доллары) көлемінде зиян келтілді. Атлант мұхитындағы алғашқы ресми аталған дауыл – 12 тамызда пайда болған, Солтүстік Каролина жағалауын қиратып, кейін Атлант мұхитының Канадасына көшкен "Абель" дауылы болды. Маусымның ең күшті дауылы – "Дог" дауылы, Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 4-ші санатқа тең болды және Левард аралдарына ауыр зиян келтірді. Флоридада екі ірі дауыл болды: "Изи" дауылы АҚШ-та 24 сағат ішіндегі ең көп жауын-шашын мөлшерін көрсетті, ал "Кинг" дауылы Майами қаласының орталық бөлігіне 4-ші санаттағы дауыл ретінде соқтығысып, 27,75 миллион доллар (1950 жылғы АҚШ доллары) көлемінде зиян келтірді. Осы екі ірі дауылдың құрлыққа түсуі 1945-1950 жылдар аралығын бес ірі дауылдың АҚШ-та құрлыққа түсуімен ерекшеленген бес жылдық кезең етіп белгіледі – бұл рекорд 2000-2005 жылдар аралығында теңестірілгенге дейін сақталды. Тамыз айының басында тропиктерде тыныштық орнады, ал АҚШ-тың ауа райы бюросы бұл маусымның "ерекше тыныш" болғанын атап өтті. Бұл тыныш кезең 12 тамызда Кіші Антиль аралдарының шығысында алғашқы тропикалық дауыл пайда болғанда аяқталды. Бұл дауылға Бірлескен әскери-теңіз флотының фонетикалық әліпбиінен алынған "Абель" атауы берілді. Тамыз айының соңына дейін Атлант мұхитында төрт дауыл пайда болды, олардың екеуі ірі дауыл статусына жетті. Август айының қарқынды өтуіне қарағанда, қыркүйекте тек үш дауыл пайда болды, бірақ тамыз айындағы үш дауыл қыркүйекке дейін созылды. "Дог" дауылы 6 қыркүйекте осы маусымдағы ең күшті дауылға айналды; оның ең күшті күші ашық Атлант мұхитында болды, сондықтан ол ең күшті болған кезде айтарлықтай зиян келтірмеді. Бұл Антигуадағы ең күшті дауылдардың бірі болды, онда дауыл оның ұзақтығының басында соқты. Көптеген ірі дауылдар болғандықтан, маусымда циклонның жинақталған энергиясы (ACE) 211 құрады, бірақ ол қайта талдаудан бұрын 243 деп бағаланды. Бір кезде 1950 жылғы көрсеткіш рекордтық ең жоғары көрсеткіш болды, кейін 2005 жылғы маусымда асып түсті. Бұл мән маусым бойы барлық тропикалық циклонның пайдаланған біріктірілген кинетикалық энергиясының шамамен теңі.
The 1950 Atlantic hurricane season was the first year in the Atlantic hurricane database (HURDAT) that storms were given names in the Atlantic basin. Names were taken from the Joint Army/Navy Phonetic Alphabet, with the first named storm being designated "Able", the second "Baker", and so on. It was a very active season with sixteen tropical storms, with eleven of them developing into hurricanes. Six of these hurricanes were intense enough to be classified as major hurricanes—a denomination reserved for storms that attained sustained winds equivalent to a Category 3 or greater on the present day Saffir–Simpson scale. One storm, the twelfth of the season, was unnamed and was originally excluded from the yearly summary, and three additional storms were discovered in re analysis. The large quantity of strong storms during the year yielded, prior to modern reanalysis, what was the highest seasonal accumulated cyclone energy (ACE) of the 20th century in the Atlantic basin; 1950 held the seasonal ACE record until broken by the 1995 Atlantic hurricane season. However, later examination by researchers determined that several storms in the 1950 season were weaker than thought, leading to a lower ACE than assessed originally. This season also set the record for the most tropical storms, eight, in the month of October. The tropical cyclones of the season produced a total of 88 fatalities and $38.5 million in property damage (1950 USD). The first officially named Atlantic hurricane was Hurricane Able, which formed on August 12, brushed the North Carolina coastline, and later moved across Atlantic Canada. The strongest hurricane of the season, Hurricane Dog, reached the equivalent of a Category 4 hurricane on the Saffir–Simpson scale and caused extensive damage to the Leeward Islands. Two major hurricanes affected Florida: Easy produced the highest 24 hour rainfall total recorded in the United States, while King struck downtown Miami as a Category 4 hurricane and caused $27.75 million (1950 USD) of damage. The two major landfalls made the 1945–1950 period the only five year period to feature five major hurricane landfalls in the United States—a record that held until tied in 2000–2005. The tropics remained tranquil through early August, and the U. S. Weather Bureau noted that the season had been "remarkably quiet". The inactive period ended on August 12, when the first tropical storm developed east of the Lesser Antilles. This storm received the name "Able" as part of the Joint Army/Navy Phonetic Alphabet. Before the end of August, four hurricanes had formed in the Atlantic, two of which attained major hurricane status. In contrast to the busy August, only three named storms developed in September—although three of the August hurricanes lasted into September. Hurricane Dog became the strongest hurricane of the season on September 6 with winds of ; its peak strength occurred over the open Atlantic Ocean, so it did not cause significant damage when it was at its strongest. It was among the most severe hurricanes on record in Antigua, where the hurricane struck early in its duration. With the numerous major hurricanes, the season produced a high accumulated cyclone energy (ACE) of 211, although it was originally assessed as 243 before reanalysis. At one point, the 1950 total was the highest on record, before being surpassed by the 2005 season. This value is an approximation of the combined kinetic energy used by all tropical cyclones throughout the season.
Абыл дауыл
Жылдың басындағы дауыл маусымы тыныш болды, маусым және шілде айларында тропикалық циклон қалыптаспады. Жылдың алғашқы даулы жүйесі 5 тамыз күні Африканың батыс жағалауынан шыққан тропикалық толқыннан пайда болды. Келесі бірнеше күндегі оның жағдайы шектеулі бақылаулардың салдарынан белгісіз болды. 12 тамызда жүйе Кіші Антиль аралдарының шығысында "Абыл" тропикалық дауылы деп белгіленді, ол 14 тамызда дауылға дейін күшейді. Абыл батыс-солтүстік-батыс бағытта жылжу кезінде біртіндеп күшейді және 17 тамызда сағат 12:00 UTC-де ірі дауылға айналды. Бастапқыда Абыл Багам аралдары мен Флоридаға қауіп төндіруі мүмкін деп есептелді. Бірақ дауыл солтүстік-батысқа бұрылып, 3-ші санаттағы күшті дауыл ретінде ең жоғары қарқынына жетті. Кейін дауыл солтүстік-шығысқа бұрылып, Солтүстік Каролина және Кейп-Код жағалауынан өтті. Бірте-бірте әлсіреп, жылдамдығын арттырған Абыл Нова-Скотияға минималды дауыл ретінде, ал кейін Ньюфаундлендке экстратропикалық дауыл ретінде соқты. 24 тамызда Атлант мұхитының солтүстік бөлігінде тарап кетті. Сонымен қатар, орташа жауын-шашын жауды. Жаңа Англияның оңтүстігінде күшті жаңбыр жауып, Нью-Йорк қаласының кейбір аймақтарында су тасқынына әкелді және тоғыз адамның жол апатынан қаза табуына себеп болған жолдарды сырғалды. Абыл Нова-Скотияда дауылдық желдерді тудырды, ал Канадада екі адам қайықтың аударылуынан қаза тапты.
Бейкер дауылы
13 тамызда тропикалық толқын батыс Африкадан шықты, 18 тамызда Кіші Антиль аралдарының шығысында «Бейкер» тропикалық дауылына айналды. Ол солтүстік-батысқа қарай жылжып, кейін батысқа бұрылды және 21 тамызда дауыл күшіне жетті. Келесі күні Антигуадан өткенде дауыл 2-ші санатқа дейін күшейді. Содан кейін дауыл әлсіреп, 22 тамызда желдің жылдамдығы тропикалық дауыл деңгейіне дейін төмендеді. Циклон Монсерратқа күшті тропикалық дауыл ретінде соқты. Келесі күні ол Оңтүстік-Батыс Пуэрто-Риконы шалып, жақын арада Доминикан Республикасы арқылы өтіп, тропикалық депрессияға айналды. «Бейкер» батысқа бұрылып, 24 тамызда Кубаның шығысына жеткенде тропикалық дауыл статусын қайта алды. 25 тамызда «Бейкер» Кубаны кесіп өтетін кезде тропикалық депрессияға дейін әлсіреді, бірақ көп ұзамай Кариб теңізінің батысында тропикалық дауыл күшіне қайта оралды. Екі күннен кейін «Бейкер» Мексика шығанағына кірді, ал ертесі күні дауыл күшіне қайта жетті. 30 тамызда ол ең жоғары қарқынына жетті. «Бейкер» 31 тамызда Алабама штатының Gulf Shores маңына құрлыққа түскенге дейін сәл әлсіреді. Ауыр жауын аймақ бойынша егістіктерге кең ауқымды зиян келтірді. Дауылдан екі торнадо пайда болды, олардың бірі Флорида штатының Апалачикола қаласында төрт үйді және бір ғимаратты қиратты. Алабама штатының Бирмингем қаласындағы қатты жел электр сымдарын жыртып, бір адамның өліміне және екі адамның электр тогынан жарақаттануына себеп болды. Құрлықта «Бейкер» солтүстік-батысқа қарай жылжып, 1 қыркүйекте Миссури штатының оңтүстік-шығысында тарап кетті. Зардаптың мөлшері 1 миллион долларға (1950 жылғы АҚШ доллары) бағаланды, ал аймақта суға батып кеткен екі адамның өлімі тіркелді. Солтүстікке қарай, дауыл Жаңа Англияда 12 адамның өмірін қиып, 2 миллион долларлық (1950 жылғы АҚШ доллары) мүлікке зиян келтірді. Кейіннен дауыл күшті экстратропикалық циклонға айналып, Жаңа Шотландияның оңтүстігінен өтіп бара жатып дауыл күшіндегі желдерді сақтап, 18 қыркүйекте Шотландияға дауылдық жел соққыларымен соқты. Yankeetown қаласындағы жауын-шашын мөлшері рекордтық көрсеткішті сақтап тұр, ол Флоридадағы ең жауынды тропикалық циклон болып табылады. Зардап ең көп болған жер – Cedar Key, онда үйлердің жартысы қирап, қалғандарының көпшілігі зақымдалды. Жаңбыр аймақтағы егістіктерге ауыр зиян келтірді. Штат бойынша «Easy» 3 миллион доллар (1950 жылғы АҚШ доллары) зиян келтірді, бұл күтілгеннен аз болды, себебі зардап шеккен аймақтың халқы тығыз емес еді. Бұған қоса, дауыл электр тогынан екі адамның өліміне тікелей себеп болды. Сол кезде «Easy» «Cedar Keys Hurricane» деп те аталды. Жаңбырлы жолақтардан басқа, Бермудада айтарлықтай әсері болған жоқ. Дауыл 3 қазан күні Бермуданың батысынан өтті. Бір күннен кейін «George» ең жоғары қарқынына жетіп, желдің тұрақты жылдамдығына ие болды; оның кішкентай көзіндегі Әуе күштерінің дауыл аңшысының ұшағы орталық қысымды өлшеді. 3 қазанда «How» тропикалық дауылы оңтүстік-батысқа қарай бұрылып, әлсіреген кезде, ал ертесі күні Ла Песка, Тамаулипас маңына жағаға тропикалық депрессия ретінде жетті. Құрлыққа түскеннен кейін шамамен алты сағаттан соң «How» Мексиканың солтүстік-шығысындағы Sierra Madre Oriental тауының үстінде тарап кетті. Газеттерде бұл Мексикада соңғы он жылдағы ең ауыр дауыл деп хабарланды, Веракрустағы зиян шамамен 1,5 миллион долларды құрады (1950 жылғы АҚШ доллары). Қатты жел салдарынан 20 кеме батып, құрбан болғандар туралы хабарламалар болмаса да, «Item» 15 адамды жарақаттады. Аймақта байланыс үзіліп, құлаған ағаштар жолдарды жапты. Tuxpam маңындағы жел үлкен банан плантацияларына зиян келтірді.
Жиг дауылы
Тропикалық дауыл алғаш рет 11 қазанда Атлант мұхитының орталық бөлігінде, Кіші Антиль аралдарының солтүстік-шығысында және Бермуданың оңтүстік-шығысында байқалды. Екі күннен кейін кемеде қатты жел мен қысымның күрт төмендеуі тіркелді, бұл аймақта дауыл болғанын көрсетті; тропикалық циклонға «Джиг» деген ат берілді. Ол солтүстік-батысқа қарай жылжып, қарқынды күшейді, содан кейін солтүстікке және солтүстік-шығысқа бұрылды. 15 қазанда «Джиг» даулы Бермудадан шамамен 483 км шығысқа қарай өтті, ал күнінің соңында желдің күші шамамен 460 км/сағатқа жетті, бірақ «Дауыл аулаушылардың» бағалауынша, қарқындылығы нақты емес еді. 16 қазанда дауыл әлсіреуге басталды. «Джиг» сол күні экстратропикалық циклонға айналып, тез тарады, кішкентай өлшеміне байланысты құрлыққа ешқандай әсер етпеді. Кубаны кесіп өткеннен кейін «Кинг» қарқынды күшейді және Оңтүстік Флоридаға қарай бұрылды, 18 қазанда маусымның алтыншы және соңғы ірі дауылға айналды. «Кинг» 18 қазанда сағат 04:30 UTC шамасында құрлыққа шықты, желдің күші шамамен болды, бұл Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 4 санатқа сәйкес келеді; бұл 1926 жылғы Майами даулынан бері қалаға соққан ең ауыр дауыл болды. Майамиге жақындаған кезде дауылдың максималды жел радиусы 10 км (6 миль) құрады, ал «Кинг» қала арқылы өтеген кездегі ең төменгі қысым тіркелді. Деструктивті желдің таралу аймағы тек 23 км (14 миль) болды, бұл кішкентай торнадоға ұқсас еді. Окехоби көлі маңында қатты жел соқты, Клевстонда желдің күші шамамен болды. Жалпы, штатта үш адам қаза тапты. Бастапқыда дауыл Тампа аймағына соғады деп болжанған, бірақ әлсірегеннен кейін солтүстікке қарай жылды. Ол құрлыққа шыққан сирек қоныстанған аймақта аз ғана зиян келтірді.
Маусымдық әсерлер
Бұл 1950 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымында қалыптасқан барлық дауылдардың тізімі. Онда олардың атауы, мерзімі, ең жоғары санатталуы мен қарқындылығы, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қашандағы өлімдер (жақша ішінде) қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес өлімге жатады), бірақ бәрібір сол дауылмен байланысты. Зиян мен қаза болғандардың саны дауыл экстратропикалық, толқын немесе төмен қысым аймағы болған кездегі жалпы соманы қамтиды, ал барлық зиян сомалары 1950 жылғы АҚШ долларымен көрсетілген.