Кіріспе

Шотланд футболшысы және жаттықтырушысы

Алистер Рид МакЛеод (26 ақпан 1931 – 1 ақпан 2004) – шотландтық кәсіби футболшы және жаттықтырушы. Ол ең әйгілісі Шотландия ұлттық футбол құрамасын жаттықтыру кезеңімен, соның ішінде 1978 жылғы ФИФА әлем чемпионатындағы қатысуымен танымал. МакЛеод сол қанатта ойнаған. Ол «Терд Ланарк» (екі рет), «Сент-Миррен», «Блэкберн Роверс», «Хиберниан» және «Айр Юнайтед» клубтарында доп теуіп жүрді. Кейін «Айр Юнайтед» (үш рет), «Абердин», Шотландия, «Матервелл», «Эйрдрион» және «Куин оф зе Саут» командаларын басқарды.

Алғашқы жылдар

Алистер Рид МакЛеод 1931 жылдың 26 ақпанында Глазгоның оңтүстік бөлігінде дүниеге келді. Оның отбасы біраз уақыт Клайдбанкте тұрды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үйі бомбаланды. Соңында олар Хэмпден және Кэткин парктеріне жақын Маунт Флоридада қоныстанды. МакЛеод оқушы кезінде-ақ «Third Lanark» клубымен шарт жасасты. Ол сол қанат бойымен жылдам шабуылдар жасады. Оның ерекше жүгіру стилі оған «Нодди» деген лақап атын сыйлады.

Ойын мансабы

МакЛауд өзінің ойыншылық мансабын 1947 жылы мектеп оқушысы ретінде үшінші Ланарк клубына уақытша шарт бойынша қосылып бастады. Алғашқы құрамдағы дебютін 1949 жылғы 6 қарашада Каткин паркінде Стирлинг Альбионға қарсы өткізді. 1953 жылы МакЛеод «Тредс» командасының құрамында «Алоа Атлетик» клубын 10:0 есебімен ойсырата жеңді. 8:0 есебімен көш бастаған МакЛеодтың командаластарының басты мақсаты – оның есепке енуін қамтамасыз ету болды. Ол бес голға нәтижелі пас берді, бірақ өзі де бірнеше мүмкіндікті пайдалана алмады. Сол аяқтан берілген күшті соққы және қарапайым допты қабылдау «Тредс» командасының жалпы есебін 10-ға жеткізді. Ол Ұлттық қызметке Шотландия Корольдік әскеріне қатарына қосылды, бірақ соған қарамастан «Тредс» командасының ойындарына қатыса берді. МакЛауд 1956 жылы «Сент-Миррен» клубына ауысуға құштар болмады, бірақ егер 8000 фунт стерлингтік трансферлік ақы үшінші Ланарк клубының қаржылық тұрақтылығына көмектеседі деген кепілдік берілсе, ол келісімге келді. «Сент-Миррен» клубында алты апта ғана ойнағаннан кейін ағылшынның «Блэкберн Роверс» клубына ауысты. Шотландиялық Далли Дункан басқарған «Блэкберн Роверс» командасының ойыншысы МакЛауд 1960 жылғы Англия Кубогының финалында үздік ойыншы деп танылды, бірақ команда «Вулверхэмптон Уондерерс» клубына 3:0 есебімен жеңіліп қалды. Алайда, бұл оқиға 1978 жылғы әлем чемпионатына қатысқан шотландиялық команда туралы айтылатын кейбір әңгімелерде жоққа шығарылады және британ футболындағы ең танымал аңыздың бірі саналады.

1978 жылғы әлем чемпионатының финалы

Кейбір бақылаушылар Дэнни МакГрейннің жарақат алуына алаңдады. Қарсыласы Перудың үлкен жетістіктері ескерілмеді және бірінші ойында көп қиындық тудырмайды деп күтілді. Алайда Перу ойынды 3:1 есебімен жеңіп алды. Шотландия алға шықты, бірақ Дон Массон пенальтиді мүлтәттеді және жалпы алғанда, өз мүмкіндіктерін толық пайдалана алмады. МакЛеодтің өзі айтқандай, Перуға қарсы ойын "өте нашар" болды. Көптеген сылтаулар пайда болды: бонустар бойынша дау болды, қонақүйдің бассейнінде су болмады, ойыншыларға уақыт өткізуге ештеңе болмады. Содан кейін қанат шегіндегі ойыншы Уилли Джонстон тыйым салынған фенкамфамин (Реактиван) құрамындағы суық таблетка ішкені белгілі болды. Ол үйге қайтарылды. McKillop-тың баяндамасында сондай-ақ, МакЛеод нәтижеге жауап ретінде "себептер емес, тек ақталулар келтірді" делінген, ал МакЛеод "команда Аргентинада үлкен қысымға тап болды" деді. Сол газеттегі редакциялық мақалада "футбол жанкүйерлері МакЛеодтан Шотландия құрамасындағы қызметінен көбірек үміттенді, бірақ ол оны орындай алмады. Ол қиын жағдайдан сабақ алып, ақылдырақ адам болып шықты" делінген. МакЛеод спорт шенеулерінің алдындағы осы шұғыл тергеуден құтылғанымен, тағы бір ойыннан кейін отставкаға кетті. Оның отставкаға кетуі және клубтық басқаруға оралуы Шотландия құрамасының бұрынғы басшысы Уилли Ормондтың шешімін қайталады. Шотландия футбол қауымдастығының 1979 жылғы мамырда жарияланған жылдық есебінде "МакЛеодтың қауымдастықтағы соңғы күндерінің көңіл көншітпейтін жайттарына қарамастан, оның Шотландия құрамасына деген ынтаны оятудағы үлкен рөліне назар аудармау әділетсіз болар еді. Бұл ынта қауымдастыққа үлкен пайда әкелді және оны ешқашан ұмытпау керек" делінген. Ол өзінің "Али МакЛеодтың оқиғасы" (1979) автобиографиясында "мен тым көп қызығушылық тудырған жоқпын ба? Ұлттық үміт деңгейін тым жоғары көтерген жоқпын ба?" деп ойланды. Бірақ ол өзін жұбата алды: "Шотландиялық жанкүйерлер менен толыққанды сенімнен басқа нәрсені қабылдамас еді ғой?" МакЛеод оқырманға Шотландияның ешқашан жеңілмейтінін ойламағанын және өзімен толықтай келісіп отырғанын жеткізді. "Мен Аргентинада бірнеше апатты күндерді өткерген жақсы менеджермін".

Кейінгі мансап

Кейінгі бас бапкерлік мансабында «Мадэрвелл» (1979–1981), «Эйрдри» (1984–1985) және 1988 жылы Екінші дивизион (үшінші лига) жеңімпазы атанған «Айр» (1986–1989) командаларымен жұмыс істеді. Футболдағы соңғы жұмысы – «Королева Оңтүстік» клубында болды. 1992 жылы ол «Куинс» командасының резервтік құрамында ойнап, 61 жасында пенальтиден гол соқты.

Өлім және құрмет көрсету

Шотландиялық футбол жанкүйерлері тарапынан қайта-қайта құрметпен қабылданып, 2003 жылдың шілдесінде Хэмпден Паркте ұлттық команда мен шотланд футболына қосқан үлесі үшін алғыс ретінде кристаллдан жасалған ыдыс табыс етілді. Ол 2004 жылы 72 жасында Альцгеймер ауруымен ұзақ күрескеннен кейін дүние салды. МакЛеод 2015 жылы қаза болғаннан кейін Шотландия Футбол Даңқы залына енгізілді.