Кіріспе

Шотланд футболшысы және жаттықтырушысы (1940–2019) бұрынғы мұзды хоккей ойыншысы.

Уильям МакНилл (2 наурыз 1940 – 22 сәуір 2019) – шотланд футболшысы және жаттықтырушысы. Ол «Селтик» клубымен алпыстан астам жылға созылған, ойыншы, жаттықтырушы және клуб өкілі ретінде байланыс танытты. МакНилл 1967 жылы «Лиссабон Арыстандарының» капитаны ретінде Еуропа кубогын жеңіп алды және кейін клубтың жаттықтырушысы болып екі рет қызмет етті. Ойыншы және жаттықтырушы ретінде «Селтикпен» 31 маңызды жүлде жеңіп алды. Қорғаушы МакНилл өзінің кәсіби мансабының барлық кезеңінде «Селтик» үшін ойнады және клубтың ең көп ойын өткізген ойыншысының рекордын иеленеді – 18 маусымда барлығы 822 ойын. Ол 1960 және 1970 жылдардағы ең табысты кезеңде капитан болды. Осы уақытта клуб 9 рет қатарынан Шотландия чемпионатында жеңіске жетті және тағы 13 маңызды отандық кубокты жеңіп алды, ал 1967 жылы Еуропа кубогын жеңген алғашқы британдық клуб атанды. Сондай-ақ, ол Шотландия құрамасы үшін 29 рет ойнады. МакНилл 1978-1983 және 1987-1991 жылдары «Селтикті» тоғыз маусым бойы жаттықтырып, төрт Шотландия лига чемпионатында жеңіске жетті. Бұл 1987–1988 жылғы клубтың 100 жылдық мерейтойында лига мен кубокты бірдей жеңіп алуға мүмкіндік берді. Ол сонымен қатар «Клайд», «Абердин», «Манчестер Сити» және «Астон Вилла» клубтарын жаттықтырды. 2015 жылы «Селтик» «Селтик Парк» стадионының сыртында МакНиллдің Еуропа кубогын көтеріп тұрған мүсінін орнатты, бұл олардың тарихындағы есімді бейнелеген сурет.

Ерте өмір

МакНилл 1940 жылдың 2 наурызында Ланаркширдегі Беллшиль қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Black Watch әскерінде, кейіннен Армия дене шынықтыру корпусында қызмет еткен. Тоғыз жасында МакНилл Англияның Херефорд қаласына көшті, онда оның әкесі тағайындалған, ол жерде екі жарым жыл тұрды. Футболды жақсы көретін болса да, ол сол кезде регби ойнауды ұнатқан. Ол Матервеллге көшіп, Our Lady's High School мектебінде орта қорғаушы ретінде футбол ойнауда өте жақсы нәтижелер көрсетті. Оның мектептегі ойыны оны "Blantyre Victoria" жастар командасына қосылуға мүмкіндік берді.

Ойын мансабы

МакНилл 1957 жылы «Селтик» клубымен 250 фунт стерлингке келісімшарт жасады. Сол кездегі резервтік команданың жаттықтырушысы Джок Стейн оны Шотландия мектеп құрамасының Англияға қарсы ойынында ойнағанын көрді. Оның мансабының басында «Селтик» өте қиын кезеңдерді бастан өткерді және сегіз жыл бойы бір де бір жүлде жеңе алмады. Алайда, 1965 жылы Стейн клубтың бас жаттықтырушысы болғаннан кейін, команданың жағдайы жақсарды. 1965 жылғы Шотландия кубогының финалында «Селтик» «Данфермлин» клубын 3:2 есебімен жеңді, ал МакНилл жеңіс голын соқты. Сол маусымда ол «Шотландияның жыл футболшысы» атанды, бұл марапат алғаш рет табыс етілген жыл еді. МакНилл капитандық еткен кезде «Селтик» Шотландия футболында үстемдік құрып, еурокубоктердің жартылай финалдарына жиі ілігіп, ең табысты кезеңін бастан өткерді. Олар қатарынан тоғыз рет Шотландия чемпионатының чемпионы атанды, сондай-ақ жеті Шотландия кубогы мен алты Шотландия лига кубогын жеңіп алды. «Селтик» клубының ең сәтті маусымы 1966-67 жылдары болды, онда олар қатысқан барлық турнирлерде жеңіске жетті. Ішкі үштік пен Глазго кубогынан бөлек, МакНилл команданы 1967 жылғы Еуропа кубогының финалында жеңіске бастады. «Лиссабон арыстандары» деп аталған команда «Интер» (Милан) клубын 2:1 есебімен жеңді, ал МакНилл (ширек финалда «Войводина» (Нови-Сад) клубына қарсы өткен ойында сет-пикстен соққан әдеттегі бас соққысы команданың ілгерілеуін қамтамасыз еткен соңғы минуттағы гол соққан) трофейді көтерген алғашқы британдық футболшы болды. Ол сондай-ақ командасын еурокубоктардың үштігіне жеткізген алғашқы ойыншы атанды және аңызға айналған төрттік жеңіске жеткен жалғыз капитан болып қала береді. 1968-69 жылдары тағы бір отандық үштік жеңіске жеткеннен кейін, онда МакНиллдің тағы бір бас соққысы «Селтик» командасын Шотландия кубогының финалында «Рейнджерс» клубына қарсы 4:0 есебімен жеңіске жеткізді, «Селтик» 1970 жылы Еуропа кубогының финалына қайтадан ілікті, бірақ бұл жолы «Фейеноорд» клубына есе жіберді. МакНилл 1975 жылы футболшы ретінде мансабын аяқтады, «Селтик» сапында клубтық рекордтық 822 матч өткізіп, ешқашан алаңнан алмастырылмады. Бұл көрсеткішке кішігірім турнирлердегі 32 ойын кіреді, оның ішінде Глазго кубогы, Драйбро кубогы және Англо-шотланд кубогы. Ол Шотландия құрамасы сапында 29 рет алаңға шығып, 3 гол соқты, сондай-ақ Шотландия лигасының құрама командасы үшін 9 рет ойнады.

Басқарушылық мансап

Ойыншы ретінде зейнетке шыққаннан кейін МакНилл «Селтик Бойз Клубтың» 16 жасқа дейінгі командасын жаттықтыра бастады. 1977 жылғы сәуірде «Клайдта» басқарушылық карьерасын бастап, екі айдан кейін «Абердинге» ауысты. МакНилл лигадағы сегіз ойында төрт жеңіс және үш тең нәтижеге қол жеткізіп, «Клайдта» мүмкін болған 16 ұпайдың 11-ін жинады. Оның басқарушылықтағы соңғы матчы Глазго кубогының жартылай финалында «Селтикке» қарсы болды, онда «Селтик» соңғы минуттарда екі гол соғып, 4:2 есебімен жеңіске жетті.

Абердин

МакНилл 1977 жылы маусымда Джок Стейннің ұсынысымен «Абердиннің» менеджері болып тағайындалды. Ол Элли МакЛаудтың орнын басып алды. 1977–78 маусымында МакНилл «Абердинді» лига мен Шотландия кубогында күміс жүлдегерлікке жеткізді және клуб төрағасы Дик Дональдпен жақсы қарым-қатынас орнатты. Оның бес жылдық басшылығында «Селтик» үш рет лига чемпионы атанды (1978–79, 1980–81 және 1981–82), 1979–80 жылы Шотландия кубогын, ал 1982–83 жылы Лига кубогын жеңіп алды. МакНилл «Селтик» үшін Пол МакСтей және Чарли Николас сияқты жас таланттарды дамытты, сондай-ақ 1980-жылдары клубтың маңызды ойыншыларына айналған Мурдо МакЛеод және Дэви Прован сынды ойыншыларды трансферледі. Алайда, МакНилл «Селтик» төрағасы Десмонд Уайтпен жұмыс істеудің қиын екенін сезінді және өзін лайықты бағаланбағандықтан наразы болды. «Селтик» жетістікке жеткеніне қарамастан, 1983 жылы ол «Абердин», «Данди Юнайтед», «Рейнджерс» және «Сент-Миррен» клубтарының менеджерлерінен аз жалақы алды. Уайт МакНиллдің қарсылығына қарамастан, Николасты «Арсеналға» сатқанда, МакНилл мүмкіндігін пайдаланып, «Манчестер Ситиді» басқару ұсынысын қабылдады. МакНилл екі маусымнан кейін (1984–85) «Ситиді» жоғары дивизионға көтерді және Бірінші дивизионға оралған алғашқы маусымында (1985–86) клубтың сақталуын қамтамасыз етті. 1986–87 маусымын «Манчестер Сити» бас бапкері ретінде бастады, бірақ 1986 жылдың қыркүйегінде «Астон Вилланы» басқару үшін кетіп қалды. «Манчестер Сити» де сол маусымда екінші дивизионға түсіп қалды.

Кельттік тілге қайта оралу

Содан кейін ол «Селтикке» оралды, ал оның алғашқы 1987–88 жылғы маусымында клуб өзiнiң жүз жылдық мерейтойында Лига Чемпионаты мен Шотландия кубогын жеңіп алды. Келесі екі маусым көңiл көшiрмедi, «Селтик» бірде-бір кубок жеңе алмады. 1990 жылы Шотландия кубогының финалында «Абердинге» пенальтилер сериясында жеңіліске ұшырады. «Селтиктің» лигадағы көрсеткіші өте нашар болды; 1988–89 жылдары үшінші орынды иеленгеннен кейін, 1989–90 жылдары тек бесінші, ал 1990–91 жылдары үшінші орынды иеленді. Бұл нашар нәтижелер мен «Селтиктің» қаржылық тұрақсыздық кезеңінің басталуы болды, ол 1994 жылы клубты Фергус Макканн алғанға дейін жалғасты. 1991 жылы 22 мамырда МакНилл 51 жасында төрт маусымдық қызметтен кейін «Селтик» командасынан босатылды. Екі рет басшылық еткенде ол «Селтик» менеджері ретінде сегіз кубокты жеңіп алды – төрт Лига Чемпионаты, үш Шотландия кубогы және бiр Лига кубогы. «Селтиктен» кеткеннен кейін ол бірнеше басшылық ұсыныстан, соның ішінде «Дандиден» бас тартты және бұқаралық ақпарат құралдарында жұмыс істеді. Ол 2009 жылы клубтың елшісі болуды сұрағанға дейін «Селтиктен» кету жолына наразы болып қалды. Ол менеджер Джим Даффиге кеңесшi ретiнде шақырылды, МакНилл Даффиге жұмыстан босатылғаннан кейін бiр ойынға команданы басқарды, дегенмен ол 1991 жылы «Селтиктен» кеткеннен берi футболдан тыс және жүрек отасынан жазылып жатқан болатын. Ол 1997–98 жылғы маусымның соңында «Гибернианнан» кетіп қалды.

Марапаттар мен мойындау

1974 жылғы қарашада МакНиллге MBE ордені табысталды. 2002 жылы клуб жанкүйерлері оны «Селтик» клубының ең ұлы капитаны және клубтың ең ұлы командасының мүшесі деп дауыс берді. Ол 2002 жылы Шотландия спорт даңқы залына, ал 2004 жылы Шотландия футбол даңқы залына енгізілді. 2015 жылғы желтоқсанда «Селтик» клубы «Селтик Парк» стадионының сыртындағы «Селтик жолының» кіреберісіне мүсінші Джон МакКеннаның жасаған мүсінін орнатты. Гранит тұғырға қойылған қоладан жасалған мүсінде МакНиллдің клуб тарихындағы есімді бейнелеген – Еуропа кубогын көтеріп тұрған тұсы көрсетілген. 2019 жылы ол «Селтикке» деген адалдығы мен жетістіктері үшін испандық «Атлетик Билбао» клубынан «Бір клуб сыйлығымен» марапатталды. Оның қазасынан кейін көп ұзамай, оның бұрынғы мектебі – «Our Lady's High» мектебіндегі жаңа спорт алаңы оның құрметіне аталды. 2019 жылы Беллшильде Билли МакНиллді еске алу комитеті құрылып, Беллшилл крестінің жаяу жүргіншілер аймағында МакНиллдің қоладан жасалған мүсінін орнату үшін қаржы жинау науқаны жүргізілді. Мүсін ашылуы 2022 жылғы қарашада өтті.

Халықаралық

+ Ұлттық құрама сапындағы ойындар мен голдар, жыл бойыншаNo. КүніОрынҚарсыласЕсепНәтижеЖарыс1 13 қазан 1965 Гэмпден Парк, Глазго, Шотландия 1–0 1–2 1966 ФИФА Әлем Чемпионаты іріктеуі2 3 мамыр 1969 Racecourse Ground, Wrexham, Уэльс 1–0 5–3 1968–69 Британдық үй чемпионаты3 17 мамыр 1969 Гэмпден Парк, Глазго, Шотландия 2–0 8–0 1970 ФИФА Әлем Чемпионаты іріктеуі