Кіріспе
Персиялық тарихшы (1226–1283) Ата Мәлік Джувайни (عطاملک جوینی; 1226–1283), толық аты – Ала әд-Дин Ата улла (علاءالدین عطاءالله), – Персиялық тарихшы және Моңғол мемлекетінің шенеунігі, ол Моңғол империясы туралы "Тарих-и Жахангушай" ("Әлемнің жаулаушысының тарихы") атты еңбек жазған.
Atâ Malek Juvayni (عطاملک جوینی; 1226–1283), in full, Ala al Din Ata ullah (علاءالدین عطاءالله), was a Persian historian and an official of the Mongol state who wrote an account of the Mongol Empire entitled Tarikh i Jahangushay ("History of the World Conqueror").
Ерте өмір
Джувайни Шығыс Парсыдағы Хорасанның Джовин қаласында дүниеге келген. Оның әкесі де, атасы да, Баха әл-Дин, Мұхаммед Жалал әл-Дин және Өгедей ханның сахиб диваны, яғни қаржы министрі қызметін атқарған. Баха әл-Дин шамамен 1246 жылы өзінің тікелей жоғары лауазымды тұлғасы, әмір Арғун Ақаның орынбасары болып, осы қызметте Грузия патшалығын қоса, кең аумақты басқарған.
Мансап
Жуайни, оның алдыңғылары сияқты, маңызды мемлекеттік лауазым иесі болды. Ол екі рет моңғол астанасы Қарақорумға сапар шекті, және сол сапарлардың бірінде (шамамен 1252–53 жж.) моңғол жаулауларының тарихын жазуға кірісті. Ол оның танымал кітапханасының бір бөлігін сақтап қалуға жауапты болды. Сондай-ақ, ол 1258 жылы Хулағумен бірге Бағдатты қоршауға қатысты, ал келесі жылы Бағдат, Төменгі Месопотамия және Хузистанның әкімі болып тағайындалды. Шамамен 1282 жылы Жуайни Ван көлінің солтүстік-шығысындағы Ала-Тақ жайылымдарында өткен моңғол құрылтайына қатысты. Ол келесі жылы Мұғанда қайтыс болды.
Аламут қоршауы
Джувайнидің ағасы, Хулағу мен Абақа ханның қаржы министрі болған күшті Шамс әл-Дин Мұхаммед Сахиб Диван еді. Өзі де шебер басшы болған Шамс әл-Диннің күйеу балалары да ықпалды болды: оның әйелі Хошак, Грузияның жоғары маршалы Аваг Мхарградзелидің қызы және кейін Грузия патшайымы болған ақсүйек әйел Гвантса еді.
Еңбектері мен мұралары
Жовайнидің сарайдағы лауазымы мен отбасылық байланыстары оған басқа тарихшыларға қол жеткізе алмаған ақпараттарды білуге мүмкіндік берді. Белгісіз себептермен, Жовайнидің "Тарих-и Жахангушай" еңбегі 1260 жылы, оның өлімінен жиырма жылдан астам бұрын аяқталады. Жовайни тарихының стандартты басылымы Мирза Мұхаммед Қазвинидің редакциясымен "Тарих-и Жахангушай" деген атпен 3 томдық түрде, Гибб естелік сериясының 16-шы томы ретінде (Лейден және Лондон, 1912–37) жарық көрді. Джон Эндрю Бойлдің "Әлемнің жаулаушысының тарихы" деген ағылшын тіліндегі аудармасы 1997 жылы қайта басылды.