Кіріспе

Пластмассаны өнеркәсіптік өндіруге арналған катализатор

Металлоценнен кейінгі катализатор – олефиндерді полимерлеуге, яғни ең көп таралған пластмасса түрлерін өнеркәсіптік өндіруге қолданылатын катализатордың бір түрі. "Постметаллоцен" термині металлоцендерге жатпайтын гомогенді катализаторлар класын білдіреді. Полиэтилен, полипропилен және оларға ұқсас сополимерлерге зор сұраныс болғандықтан, бұл салаға көп көңіл бөлінуде. АҚШ-та 1991-2007 жылдар аралығында полиэтилен мен полипропиленге қатысты 50 000 патент тіркелгені жаңа процестерге деген үлкен қызығушылықты көрсетеді. Металлоцен катализаторлары – біртекті бір орындық жүйелер, яғни ерітіндіде бірдей катализатор болады. Ал, коммерциялық маңызы бар Зиглер-Натта гетерогенді катализаторларында катализдік орындардың әртүрлі таралуы байқалады. Бір орындық катализаторлардың катализдік қасиеттерін лигандты өзгерту арқылы реттеуге болады. Алғашқыда лигандты өзгертулер әртүрлі циклопентадиенил туындыларына бағытталған, бірақ жоғары өнімділіктегі скрининг арқылы одан да көп түрлілік ашылды. Бұл постметаллоценді катализаторлар көбінесе пиридин және амидо (R2N−) тобын қамтитын хелаттаушы лигандтарды қолданады. Бұл лигандтар стерикалық және электрондық қасиеттеріне қарай кең ассортиментте қол жетімді. Мұндай постметаллоценді катализаторлар тізбектік ауыстыру полимерлеуін жүзеге асыруға мүмкіндік берді.

Келесі түрдегі металдар негізіндегі катализаторлар

Этиленнің полярлы мономерлермен кополимерленуі кеңінен зерттелді. Ерте металдардың жоғары оксофилділігі олардың осы қолданыста пайдалануына кедеріс келтірді. Полярлы комономерлерді кополимерлеуге жасалған тыраштандырулар, Shell Higher Olefin процесінің жетістігіне ұқсас никель және палладий негізіндегі катализаторларға әкелді. Типикалық постметаллоценді катализаторлар көлемді, бейтарап, альфа-димин лигандтарымен сипатталады. Eastman осыған байланысты Gavilan технологиясын коммерцияландырды. Бұл кешендер этиленді гомополимерлендіру арқылы жоғары тығыздықты полиэтиленнен бастап, көмірсутек пластомерлері мен эластомерлеріне дейін әртүрлі құрылымдарға катализдейді, бұл процесс "тізбек бойымен қозғалыс" механизмі арқылы жүзеге асырылады. Альфа-диминнің көлемділігін өзгерту арқылы осы жүйелердің өнімдерінің таралуын дәстүрлі никель(II) олиго/полимерлеу катализаторлары арқылы алынатын көмірсутек майларына (альфа-олефиндерге) ұқсас етіп "реттеуге" болады. Металлоцендерден өзгеше, олар этиленді метил акрилат сияқты полярлы комономерлермен кездейсоқ кополимерлендіре алады. Катализаторлардың екінші класы сален лигандтарына ұқсас моноаниондық бидентатты лигандтарға ие. және DuPont. Көлемді бис-имин лигандтарының тұжырымы темір кешендеріне дейін кеңейтілді. Катализаторлар сондай-ақ жаңа полипропилен құрылымдарын да өндіре алады. Қолданылған күш-жігерге қарамастан, полярлы мономерлерді кополимерлеу үшін небары бірнеше катализатор сәтті коммерцияландырылды.