Кіріспе

Inga–Shaba EHVDC Intertie (ресми: Inga–Shaba Extra High Voltage D. C. Intertie; лақап аты: Inga–Shaba және Inga–Kolwezi) – Конго Демократиялық Республикасындағы ұзақ, жоғары кернеулі тұрақты токпен электр қуатын беру желісі. Бұл желі Конго өзенінің сағасындағы Инга су электр стансасын Шаба (Катанга) кен аймақтарымен байланыстырады. Оны негізінен америкалық «Morrison Knudsen International» инженерлік компаниясы, ал түрлендіргіш жабдықтарды «ASEA» компаниясы жеткізді. Құрылысы 1982 жылы аяқталды және құны 900 миллион АҚШ долларын құрады. Көп жылдар бойы бұл жүйе әлемдегі ең ұзын тұрақты ток желісі болып келді.

Тарих

Инга-Шаба HVDC 1970 және 1980 жылдары АҚШ-тың үшінші әлем елдеріндегі ең маңызды міндеттемелерінің бірі болды. Дегенмен, құрылыс жұмысы Оңтүстік Заирдегі көтерілісшілердің шабуылдары, ауқымды логистикалық қиындықтар, үлкен шығындардың артуы және қаржыландырудың кешігуімен тоқталды. Инга су электр станциясының гидроэнергетикалық әлеуетін пайдаланып, Киншасаның жанындағы Селода бір ауыстыру станциясын салғаннан кейін, Мобуту Сесе Секо басқарған Заир үкіметі теориялық тұрғыдан сепаратистік бейілімдегі Катанга, содан кейін Шаба провинциясына электр қуатының ағынын бақылай алды, бірақ бұл мүмкіндікті ешқашан пайдаланбады. Брюссельдегі «La Libre Belgique» газетінде бельгиялық электр мердігері Tractionel Шабаға жақын жерде төмен қуатты генераторлық станцияларды пайдалану арқылы тиімдірек шешімдер бар екенін айтқан, бірақ америкалық консорциум – негізгі мердігер Morrison Knudsen International, сондай-ақ швед ASEA, итальяндық Sadelmi Cogepi және ирландтық GE еншілес компаниясы – оған көңіл бөлмеді. Жоба бастапқыда 250 миллион АҚШ доллары көлеміндегі келісімшарт ретінде жоспарланған, бірақ Шаба провинциясындағы күтпеген қарулы қақтығыстарға байланысты шығындардың артуы соңғы құнын 1 миллиард АҚШ долларынан асырды, ал кейбір ресми емес бағалаулар 1,3 миллиард АҚШ долларына дейін жетті, оның ішінде толыққанды операциялар мен техникалық қызмет көрсету шарты да бар. Инга-Шаба жобасының құрылысы Энергетика министрлігі мен Société nationale d'électricité (SNEL) компаниясына Заирдегі әлеуетті инвесторлар мен шетел фирмаларын тарту арқылы одан әрі дамуға мүмкіндік берді; алайда, Мобуту үкіметіндегі ықпалды шенеуніктер құрылыс кезеңіндегі бірнеше маңызды кезеңдерде сыйлықтар алған болуы мүмкін деген пікірлер айтылды. Республика шетелдегі қаржы институттарына қарызға батқандықтан, Инга-Шаба жобасы бұрынғы Заирдің қарыздық жүктемесінің шамамен 20% құрады, оның жалпы сомасы сол кезде сенімді дереккөздердің мәліметінше 5 миллиард долларды құрады.

Бағыт

Он жылдық жоба Конго өзенінің сағасындағы Ингадан, атап айтқанда Африканың ең ірі үш су электр станциясының бірі – Инга бөгетінен, сол кезде Шаба деп аталған, қазіргі Катанга мыс өндіру аймағына дейін электр беру желісін жобалау және салуды қамтыды. Ол Село (Киншасаның жанындағы), Киквит, Кананга және Каминадағы ажырату станциялары арқылы Kolwezi Инверторлық станциясына қуат жеткізді.

Электродтар

Inga статикалық инверторлық стансасының электроды станциядан 39 километр қашықтықта орналасқан және 0,24 Ом кедергісі бар сызықтық жерге қосылатын электрод ретінде жобаланған, ал Kolwezi статикалық инверторлық стансасының электроды станциядан 11 километр қашықтықта орналасқан және 0,14 Ом кедергісі бар үш тармақты жер жұлдызы электрод ретінде жобаланған.

Технология

Бұл схема бастапқыда шведтік ASEA қосалқы мердігері ұсынған тиристорлы клапандармен жабдықталған, бірінші кезеңде ±500 киловольт симметриялық биполярлы кернеуде 560 мегаватт қуатты тарату үшін жобаланған. Бұл 500 кВ жоғары ток желісін іске қосудағы алғашқы жоба болмаса да (Cahora Bassa ±533 кВ схемасы 1977 жылы аяқталды), бұл полюске тек бір ғана он екі импульстік көпірді қолданатын алғашқы мұндай схема болды. Осының салдарынан, оның тиристорлық клапандары сол кезде әлемдегі ең жоғары кернеуге арналған болды және 2007 жылы ±450 кВ, бір конвертерлік NorNed схемасы аяқталғанға дейін солай болып қала берді. Inga Shaba тиристорлық клапандары әр клапанда сериялы түрде қосылған 258 тиристордан тұрады және ауамен оқшауланған, ауамен салқындатылған. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, желі Киншасадан шамамен солтүстік-шығысқа қарай Бандуду провинциясының астанасы Бандудуға дейін толыққанды жұмыс істеді. 2009 жылы ABB компаниясына конвертерлік жабдықты жаңарту және модернизациялау жөнінде келісімшарт тапсырылды. Бұл жаңарту 2013 жылы аяқталуға тиіс.