Кіріспе

Нью-Йорк қалалық мұнай компаниясы (1867–1874)

Чарльз Пратт және компаниясы – 1867 жылы Чарльз Пратт пен Генри Х. Роджерс Нью-Йорктің Бруклин қаласында құрған мұнай компаниясы. 1874 жылы Джон Д. Рокфеллердің Standard Oil ұйымының құрамына кірді.

Тарих

Массачусетс штатының Уотертаун қаласында туған Пратт 1850-1851 жылдары Нью-Йоркке келіп, бояулар мен кит майы өнімдерін шығаратын компанияда жұмыс істеді. Пратт табиғи мұнай өнеркәсібінің негізін қалаушысы болды және Бруклинде өзінің керосин зауытын – Astral Oil Works құрды. Пратт өнімінен кейін «Тибеттің қасиетті шамдары Астральдық маймен жағылады» деген ұран пайда болды. 1860 жылдардың ортасында Пратт Пенсильванияның батысында Чарльз Эллис және Генри Х. Роджерс есімді екі жас жігітпен танысты. Пратт жас жігіттердің туған қаласы Фэрхейвенде (Массачусетс штаты) Чарльз Эллистен кит майын сатып алған болатын. Ол олардың кішкентай кәсіпорны – Уамсутта мұнай зауытының болашақ өнімдерін Макклинтоксвиллде, Ойл-Ситиге жақын жерде, белгіленген бағамен сатып алды. Эллис пен Роджерстің өздерінің мұнай ұңғымалары болған жоқ, сондықтан олар мұнайды тазартып, Праттке сату үшін шикі мұнай сатып алуға мәжбүр болды. Бірнеше айдан кейін, мұнай бағасы кенеттен көтерілді, себебі, алыпсатарлар оны манипуляциялады. Жас кәсіпкерлер мен олардың Уамсутта мұнай зауыты Праттпен жасасқан келісімді орындауға тырысты, бірақ көп ұзамай олардың қоры таусылды. Олар оған көп қарызға батты. Чарльз Эллис бас тартты, бірақ 1866 жылы Генри Роджерс Нью-Йорктегі Праттке барып, барлық қарызды өзі мойнына алатынын айтты. Бұл Праттке қатты әсер етіп, оны бірден өз ұйымына жұмысқа алды. Келесі бірнеше жылда Роджерс, Элберт Хаббардтың сөзімен айтқанда, Пратттың «қолдары мен аяқтары, көздері мен құлақтары» болды («Үйлерге шағын сапарлар», 1909). Пратт Роджерсті өзінің Бруклиндегі мұнай зауытының бригадирі етіп тағайындады және егер сату жылына елу мың доллардан асып кетсе, серіктес болатынын уәде берді. Роджерс әйелі Эббимен Бруклинге көшіп келіп, қарапайым өмір сүрді. Эбби «жұмыстарға» тамақ әкелді, көбінесе ол жамылғышта оралған күйде, дистилляциялық қондырманың жанында үш сағат ұйықтады. Роджерс әкрен-әкрен шеберден менеджерге, содан кейін Пратттың Astral Oil зауытының бастығы болды. Пратт ақыры Роджерске бизнесте үлес берді. 1867 жылы Генри Роджерс серіктес ретінде Чарльз Пратт және компания фирмасын құрды. 1870 жылдардың басында Пратт пен Роджерс Джон Д. Рокфеллердің атақты Оңтүстік жақсарту компаниясымен қақтығысқа түсті, бұл негізінен Пенсильвания темір жолынан (PRR) және басқа темір жолдардан арнайы жеңілдіктер жүйесі арқылы қолайлы тарифтерді алу схемасы болды. Рокфеллер мен Оңтүстік жақсарту компаниясының схемасы Пенсильванияның батысындағы тәуелсіз мұнай өндірушілерді және олармен байланысты өңдеу зауыттарын ашуға мәжбүр етті. Нью-Йорк мұнай өңдеушілері арасында Оңтүстік жақсарту компаниясының схемасына қарсылықты Роджерс жетекшілік етті. Нью-Йорк мүдделері бірлестік құрды және 1872 жылдың наурыз айының ортасында үш адамнан тұратын комиссияны, Роджерс Чарльз Пратт және компаниясының төрағасы ретінде, Мұнай қаласына Мұнай өндірушілер одағымен кеңесу үшін жіберді. Олардың мұнайлы аймаққа келуі үлкен қуанышпен қабылданды. Пенсильванияның тәуелсіз өндірушілерімен жұмыс істеп, олар PRR және басқа темір жолдармен келісімге келді, олардың басшылары ақырында Оңтүстік жақсартумен көлеңкелі қарым-қатынастарын тоқтатуға уәде берді. Мұнай өндірушілер қатты қуанды, бірақ олардың қуаныштары ұзаққа бармады, өйткені Рокфеллер өз Standard Oil ұйымын құруға кірісіп, басқа тәсілмен айналысты, оның ішінде қарсыластарды сатып алу. Рокфеллер Чарльз Праттке ынтымақтастық пен бірігу жоспарларымен келді. Пратт Роджерспен ақылдасып, бұл оларға пайдалы болады деп шешті. Роджерс Пратт пен өзіне қаржылық қауіпсіздік пен жұмыс орындарына кепілдік беретін шарттарды жасады. Джон Д. Рокфеллер Роджерстің ұсынысын тыныш қабылдады. Чарльз Пратт және компания (Астральдық мұнайды қоса алғанда) Рокфеллер ұйымына қосылған маңызды тәуелсіз өңдеушілердің бірі болды және 1874 жылы Standard Oil Trust құрамына кірді. Пратттың ұлы Чарльз Миллард Пратт (1858-1913) Standard Oil компаниясының хатшысы болды. Пратттың шәкірті Генри Х. Роджерс тез арада Standard Oil компаниясының маңызды тұлғаларының біріне айналды және 1890 жылы вице-президент болды. Пратттің өтініші бойынша Нью-Йоркке көшіп келген Роджерс Standard Oil компаниясынан тыс жерлерде инвестиция салып, әлемдегі ең бай адамдардың біріне айналды. Ол мұнай, газ, болат, мыс, көмір және темір жол салаларына қызығушылық танытты, соңында өзінің мансабының соңында Виргиния темір жолын құрды және салды. Чарльз Пратт өзгеретін экономикада білікті жұмысшылардың қажеттілігінің артып келе жатқанын білгені үшін мақтауға лайық. 1886 жылы ол Пратт институтын құрды және қаржылады, ол 1887 жылы Бруклинде, Нью-Йоркте ашылды. Пратт 1890 жыл шамасында Лонг-Айлендтегі Глен-Ковқа қоныстанды. Оның отбасысын жанында ұстау үшін ол өзінің жылжымайтын мүлігінің айналасында 1100 акр (4,5 км²) жер сатып алды. Алайда, ол келесі жылы, 1891 жылы Нью-Йорк қаласында қайтыс болды. Лонг-Айлендтегі Глен-Ковта Пратттың алты ұлы мен екі қызы үй салды. 2004 жылғы мәліметтерге сәйкес, ондағы Пратт үйлерінің көп бөлігі әлі де қолданыста:

Welwyn, бұрын Гаррольд И. Пратттың үйі болған, қазір Нассау округінің Холокост құрбандарын еске алу және төзімділік орталығы. The Braes, бұрын Герберт Л. Праттке тиесілі болған, қазір Уэбб теңіз архитектурасы институты. The Manor House, Джон Тиле Пратт үшін салынған, қазір Глен-Ков мұражайы мен конференциялық орталығы. Poplar Hill, Фредерик Б. Пратттың үйі, қазір Glengariff зейнеткерлер үйіне тиесілі. Killenworth, бұрын Джордж Дюпон Пратттың үйі болған, қазір Біріккен Ұлттар Ұйымының кеңесінің резиденциясы. Қазіргі Charles Pratt & Co. компаниясының веб-сайтында көрсетілгендей, «Чарльз Пратттың ұрпақтары мен таңдалған жеке клиенттерге кәсіби қаржылық қызметтер ұсынатын орталық әкімшілік кеңсесі» ретінде жұмыс істейді.