Луиза Маккинни: Канаданың алғашқы әйел заң шығарушысы және әйелдер құқығының қозғаушысы
Louise McKinney
Луиза МакКинни – алғашқы әйел заң шығарушы, Канадада әйелдер құқығы үшін күрескен белсенді. «Бес белгілі әйел» тобының мүшесі, сенатқа тағайындалу құқығы үшін күресті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық саясаткер және белсенді (1868–1931)
Canadian politician and activist (1868–1931)
Луиза МакКинни (22 қыркүйек 1868 – 10 шілде 1931) – канадалық саясаткер, тыйым салушы және әйелдер құқығын қорғаушы. Ол Альберта провинциясының заң шығару жиналысына сайланған алғашқы әйел және Британ империясында заң шығарушы органға кірген алғашқы әйел болды. 1917 жылдан 1921 жылға дейін ол «Байқаусыз лига» мүшесі ретінде Альберта заң шығару жиналысында қызмет етті. Кейін ол Канада әйелдерінің Сенатқа тағайындалу құқығы үшін сәтті күрескен «Атақты бесілік» құрамына кірді. Бұрынғы мектеп мұғалімі және тыйым салу қозғалысын ұйымдастырушы, ол 1903 жылы Альбертаға қоныс аударды. МакКинни Әйелдердің Христиандық тыйым салу одағында (WCTU) белсенді қатысып, 1908 жылдан 1930 жылға дейін 22 жыл бойы Альберта филиалының президенті болды. 1930 жылы ол Доминиондық WCTU президенті болып сайланды және 1931 жылы Торонтода өткен әлемдік конвенцияны ұйымдастырды. МакКинни иммиграция заңдарын қатаңдатуды және «ақыл-есі кем» адамдар үшін арнайы мекемелер құруды қолдады. 2009 жылы Канада Сенаты МакКинниді және «Атақты бесілік» құрамына кірген басқа да мүшелерді Канаданың алғашқы құрметті сенаторлары деп жариялады.
Louise McKinney (; 22 September 186810 July 1931) was a Canadian politician, temperance advocate, and women's rights activist. She was the first woman elected into the Legislative Assembly of Alberta and the first woman to serve in a legislature in the British Empire. She served in the Alberta legislature from 1917 to 1921 as a member of the Non Partisan League. Later she was one of the Famous Five who campaigned successfully for the right of Canadian women to be appointed to the Senate. A former schoolteacher and temperance organizer, she came to Alberta in 1903 as a homesteader. McKinney was heavily involved in the Woman's Christian Temperance Union, and she served as president of the Alberta branch for 22 years, from 1908 to 1930. In 1930, she was elected president of the Dominion WCTU, and organized the 1931 World Convention in Toronto. McKinney supported stricter immigration laws and the creation of institutions for "feeble minded" people. In 2009, the Senate of Canada voted to make McKinney and other members of the Famous Five Canada's first honorary Senators.
Ерте өмір
МакКинни 1868 жылдың 22 қыркүйегінде Онтарио штатының Франквилл қаласында Ричард Крамми мен Эстер Эмпидің он баласының алтыншысы Луиза Крамми болып дүниеге келді. Оның әкесі 1842 жылы Ирландиядан Үстіңгі Канадаға көшіп келіп, кейін 1857 жылы әйелін де алып келді. МакКинни Афина орта мектебін дәрігер болу мақсатымен бітірді, бірақ әйел болғандықтан медициналық институтқа қабылдануда қиындықтарға тап болды. Оның орнына, ол Оттавадағы нормалды мектепте мұғалім болу үшін оқыды. Солтүстік Дакотаға көшуге дейін Онтариода төрт жыл сабақ берді, ал онда тағы үш жыл оқытты.
McKinney was born Louise Crummy on 22 September 1868 in Frankville, Ontario, the sixth of ten children of Richard Crummy and Esther Empey. Her father had immigrated from Ireland to settle in Upper Canada in 1842, later bringing his wife in 1857. McKinney graduated from Athens High School intending to become a physician but faced difficulty entering medical school due to her gender. Instead, she attended Ottawa Normal School to become a teacher. She taught for four years in Ontario before moving to North Dakota, where she taught for three more years.
Әйелдердің христиандық ұстамдылық одағына қатысуы
Солтүстік Дакотада оқыта жүріп, МакКинни Әйелдер христиандық сабырлылық одағына (WCTU) қызығушылық таныта бастады. 1894 жылы ол одақтың жергілікті ұйымдастырушыларының бірі болды, штатты аралап, алкогольдің зияны туралы уағыз айтты. Олардың Вильярд есімді ұлы болды, ол WCTU-ның негізін қалаушы Франсис Вильярдтың құрметіне аталған. 1898 жылы ол Солтүстік Дакота WCTU-ның округтік президенті болып сайланды және келесі жылы Ұлттық конвенцияда өңірін өкілдік етті. МакКинни 1908 жылдан 1930 жылға дейін 22 жыл бойы Альберта WCTU президенті қызметін атқарды. Осы кезеңде ол Доминион WCTU вице-президенті болып та қызмет етті. 1930 жылы ол Доминион WCTU президенті болып сайланды және 1931 жылы Торонтода өткен Дүниежүзілік конвенцияны ұйымдастырды, онда ол Дүниежүзілік WCTU вице-президенті болып сайланды. Сайлауда жеңіске жеткенімен, ол Британ империясының заң шығарушы органына сайланған алғашқы әйел атанды. Efn|1917 жылғы жалпы сайлауда Роберта МакАдамс та сайланды, бірақ МакКинни алғашқы болып есептеледі, себебі ол МакАдамстан бұрын қызметке кірісті. Кейін бұл заң «Жастар заңы» деп аталды. Оның «Атақты бестігінен» Парлби, Мерфи және МакКлунг сияқты бірнеше мүшелері Альбертадағы евгеника қозғалысын қолдады. МакКинни «ақыл-есі кем адамдарды» міндетті түрде стерилизациялауды қолдады ма, жоқ па белгісіз, бірақ ол олардың көбеюіне жол бермеу үшін арнайы мекемелер құруды жақтады. МакКинни иммиграциялық заңдарды қатаңдату арқылы евгеника қозғалысын да жанама түрде қолдады. Ол 1921 жылы Альбертаның жалпы сайлауында Біріккен фермерлер партиясынан екінші мерзімге кандидат болды. Ол тәуелсіз кандидат Томас Милнестен 46 дауыс айырмасымен жеңілді. Ол енді саяси лауазымдарға үміткер болмаса да, белсенді болып қала берді және 1925 жылы Канада Біріккен шіркеуінің Одақ негіздеріне қол қойған төрт әйелдің бірі және Батыс Канададан шыққан жалғыз әйел болды.
While teaching in North Dakota, McKinney became interested in the Woman's Christian Temperance Union. In 1894 she became one of the union's local organizers, travelling around the state to preach about the dangers of alcohol. They had one son, Williard, named after Frances Williard, the founder of the WCTU. She was elected as the North Dakota WCTU's District President in 1898 and represented her area at the National Convention the following year. McKinney served as president of the Alberta WCTU for 22 years, from 1908 to 1930. For the same period, she served as vice president of the Dominion WCTU. In 1930, she was voted president of the Dominion WCTU and organized the 1931 World Convention in Toronto, where she was elected vice president of the World WCTU. In winning the election, she became the first woman elected to a legislature in the British Empire. Efn|One other woman, Roberta MacAdams, was also elected in the 1917 general election, but McKinney holds the distinction of being first as she was sworn in before MacAdams. After passing, it became known as the Dower Act. Several of her fellow Famous Five members, including Parlby, Murphy, and McClung, were supporters of the eugenics movement in Alberta. It is unknown whether McKinney supported mandatory sterilization of "mental defectives", but she advocated for the creation of institutions to prevent the reproduction of feeble minded people. McKinney also indirectly supported the eugenics movement by promoting stricter immigration laws. She ran for a second term in the 1921 Alberta general election as a member of the United Farmers. She was defeated by independent candidate Thomas Milnes by a margin of 46 votes. Although she never ran for political office again, she remained active and was one of four women, and the only woman from Western Canada, selected to sign the Basis of Union for the United Church of Canada in 1925.
Адамдар ісі
МакКинни Айрин Парлби, Генриетта Мюр Эдвардс, Эмили Мерфи және Нелли МакКлунгпен бірге "адам" деп есептелуге және Канада Сенатында қызмет етуге құқылы бес әйелдің тобы болды. Іс ресми түрде Эдвардс Канадаға қарсы (AG) деп аталады, бірақ көбінесе "Персонс ісі" деп танылады. 1927 жылы бұл іс Канаданың Жоғарғы Сотына жеткізілді, ол әйелдердің Сенатта қызмет етуге құқығы жоқ деп шешті. 1929 жылы бұл шешім сол кездегі Канаданың жоғарғы сатыдағы соты болған, Ұлыбританияның Жеке кеңесінің сот комитетіне шағымданылды. Сот комитеті Жоғарғы соттың шешімін күштен шығарды, ал келесі жылы Кэрин Уилсон алғашқы әйел сенатор болып тағайындалды.
McKinney was one of the Famous Five, along with Irene Parlby, Henrietta Muir Edwards, Emily Murphy and Nellie McClung, a group of five women who fought for the right to be considered "persons" and be eligible to serve in the Senate of Canada. The case is officially titled Edwards v Canada (AG) but is popularly known as the Persons Case. In 1927, the case was taken to the Supreme Court of Canada, which ruled that women were not eligible to serve in the Senate. In 1929, the ruling was appealed to the Judicial Committee of the Privy Council, Canada's highest court at the time. The Judicial Committee overturned the Supreme Court's decision, and the first woman, Cairine Wilson, was appointed to the Senate the following year.
Өлім және құрмет
МакКинни 1931 жылы маусым айында WCTU Дүниежүзілік конгресі кезінде ауырып қалды, ал Кларшельмге оралғаннан кейін жағдайы нашарлады. Ол келесі айда үйіне оралған соң, «Адамдар ісі» бойынша жеңіске жеткеннен кейін екі жылдан да аз уақыт өткенде қайтыс болды. Оның қазасы WCTU үшін күтпеген оқиға болды, елдің түкпір-түкпірінен және әлемнен көңіл айтулар келіп түсті. 1939 жылы Канада үкіметі МакКинниді Ұлттық тарихи маңызы бар тұлға деп мойындады. Осы оқиғаға арналған ескерткіш тақта Кларшельмдегі пошта бөлімшесінде орналасқан. 1997 жылы «Адамдар ісі» Ұлттық тарихи оқиға ретінде танылды. 2000 жылы Калгариде (Альберта провинциясы) және Оттава қаласында (Онтарио провинциясы), Канада Сенаты ғимаратының жанында екі бірдей ескерткіш орнатылды. «Әйелдер – тұлғалар!» деп аталатын ескерткіштерде «Бес атақты» мүшелері «Адамдар ісі» бойынша жеңіске жеткендері туралы жаңалықты оқып отырғандары бейнеленген. Кейіннен бұл ескерткіштер «Канадалық саяхат» сериясындағы 50 долларлық банкнотада қолданылды. 2009 жылдың қазан айында Сенат МакКинниді және «Бес атақты» құрамындағы қалғандарын Канаданың алғашқы «құрметті сенаторлары» деп атады.
McKinney fell ill during the WCTU World Convention in June 1931, and her sickness became worse after her return to Claresholm. She died after returning home the following month, less than two years after her victory in the Persons Case. Her death came as a shock to the WCTU, and tributes came from across the country and the world. In 1939, the government of Canada recognized McKinney as a Person of National Historic Significance. A plaque commemorating this is on display at the post office in Claresholm. In 1997, the Persons Case was recognized as a National Historic Event. In 2000, two identical monuments were created in Calgary, Alberta, and near the Senate of Canada Building, in Ottawa, Ontario. The monuments, called Women are Persons!, depict the members of the Famous Five reading the news about their victory in the Persons Case. The monuments were later featured on the $50 banknote of the Canadian Journey series. In October 2009, the Senate voted to name McKinney and the rest of the Famous Five Canada's first "honorary senators".