Гордон Маршалл: Британдық әлеуметтанушы және жоғары білімнің қайта жаңғыртушысы

Кіріспе

Гордон Маршалл (20 маусым 1952 жылы туған) – британдық әлеуметтанушы және Англиядағы Леверхулм қорының бұрынғы директоры.

Білім

Фолкирк қаласында туған Гордон Маршалл Фолкирк орта мектебінде, Стирлинг университетінде (1974 жылы социология саласы бойынша бакалавр) және Оксфордтың Нуфилд колледжінде (1978 жылы DPhil ғылыми дәрежесін) алған.

Мансап

Леверхулм қорына қосылмас бұрын Гордон Маршалл Рединг университетінің вице-канцлері және денсаулық сақтау мен әлеуметтік қамтамасыздандыру саласындағы қызметкер болды. 2007-2011 жылдары ол сондай-ақ Жоғары білім статистикасы агенттігінің төрағасы болды, ал 2013-2017 жылдары Ұлыбритания дерек қызметі/Цифрлық ақпарат стратегиялық кеңес комитетінің төрағасы қызметін атқарды. Бұрын Маршалл 2000 жылдан 2002 жылға дейін Экономикалық және әлеуметтік зерттеулер кеңесінің (ЭҚЗК) бас директоры болды. Осы кезеңде ЭҚЗК жұмысының өтімділігі мен оған деген құрметтің артуы байқалды. Ол тыныш, бірақ назарлы команда мүшесі ретінде сипатталды, сондықтан Маршалл кейіннен оның басшылығымен қол жеткізген кез келген табыс – ұжымдық еңбек екенін және Кеңестің барлық қызметкерлеріне тиесілі екенін атап көрсетті. Дегенмен, оның басшылығымен ЭҚЗК табысының ең жоғары өсімін көрсетті және екі рет бюджетті қайта қарау кезінде барлық ғылыми кеңестердің арасында ең көп өсімді қамтыды. Бұл бюджетті 70 миллион фунт стерлингтен 110 миллион фунт стерлингке дейін өсірді, бұл жалпы табыстың үштен бір бөлігіне жуық өсімді құрады. Рон Амманның ізбасары болған Маршалл да ЭҚЗК-ға тағайындалғанға дейін әлеуметтік ғылымдардағы көрнекті зерттеуші болды. Бұрынғы лауазымдарына Бат университетінде әлеуметтану профессоры, Эссекс университетінде лекторы және аға лекторы, Лондон экономика және саяси ғылымдар мектебінде Моррис Гинзберг стипендиясы және Оксфордтағы Нюфилд колледжінде докторанттан кейінгі зерттеу стипендиясы кірді. Ол сонымен қатар бірнеше еуропалық университеттерде қонақ профессор болып жұмыс істеген.

Зерттеу

Маршалл әлеуметтік ғылымдардағы пәнаралық және ұлттық салыстырмалы зерттеулерге маңызды үлес қосты. Оның негізгі зерттеу салалары – әлеуметтік шеттету, мүмкіндіктер теңдігі, тарату әділдігі және экономикалық кәсіпкерлік мәдениеті. Ол осы тақырыптар бойынша кеңінен жазған. Маршалл әлеуметтік жіктелімдерді мемлекеттік саралауда кеңесші ретінде де, зерттеуді басқару тобының мүшесі ретінде де маңызды рөл атқарды. Бұл зерттеуді ESRC және Ұлттық статистика бюросы бірлесіп жүргізіп, ресми жіктелімдерде маңызды өзгерістерге әкелді. Маршаллдың алғашқы зерттеулері Макс Вебер және қазіргі заманғы экономиканың пайда болуына қатысты болды. Оның докторлық диссертациясына негізделген тұңғыш кітабы – он жетінші ғасырдағы Шотландиядағы кальвинизм мен капитализмнің дамуы туралы. Кейінгі жариялымдарында ол әлеуметтік ұтқырлық пен әлеуметтік таптың күрделіліктерін қарастырды, бұл мәселелер социологияның «Нуффилд мектебі» деп аталатын бағытының орталық тақырыбы болды. 1997 жылы жарық көрген «Бар болжамға қарсы? Индустриалды қоғамдағы әлеуметтік тап және әлеуметтік әділдік» атты бірлескен еңбегінде Маршалл және оның әріптестері білім беру арқылы әлеуметтік тап, әлеуметтік ұтқырлық және әлеуметтік әділдік арасындағы байланысты сақ және нюанстық тұрғыдан қарастырды. Олардың зерттеулері Нуффилд мектебі дәстүрінде әлеуметтік сауалнамалардың эмпирикалық деректеріне негізделді. Оның жеке авторлық кітабы «Repositioning Class: Social Inequality in Industrial Societies» (1997) алдыңғы он жылдағы бірқатар мақалаларын біріктірді, онда ол әлеуметтік таптың өлімі туралы жарияланған мәлімдемелердің асыра сілтеу екенін дәлелдеді. Маршалл осы кітапқа жазған алғы сөзінде: «Әлеуметтік тап индустриалды қоғамның кейінгі кезеңін түсіну үшін, оның ерте капиталистік кезеңін түсінудей маңызды, ал таптық талдау қазіргі тарихындағы ең жақсы жағдайда болуы мүмкін» деп жазды. Маршаллдың Нуффилд социологиясына қосқан ең маңызды үлесі – әлеуметтік әділдік ұғымдарын әлеуметтік ұтқырлықпен байланыстыру болды. Ол таптық теңсіздіктің әлеуметтік әділдіктің алға жылжуына кедергі келтірмеуі үшін саяси араласу қажет екенін нақтылады. 1990 жылдары Маршалл Оксфорд университетінде социология факультетін құруға белсенді қатысты, бұл процесте, әсіресе, осы пәнді өздерінің ғылымына қосуды қалаған саясаттанушылар тарапынан қатты қарсылыққа тап болды.

Marshall has made important contributions to interdisciplinary and cross national comparative work in the social sciences. His main fields of research include social exclusion, equality of opportunity, distributive justice and the culture of economic enterprise, and he has written widely on these topics. He played an instrumental role in the Government Review of social classifications, both as a consultant and as a member of the steering group to the study, which was run jointly by the ESRC and the Office for National Statistics and which resulted in major changes to official classifications. Marshall's early research was focused on Max Weber and the origins of modern economies. His first book, based on his doctoral thesis, concerned Calvinism and the development of capitalism in seventeenth century Scotland. In later publications he addressed the complexities of social mobility and social class which were central to the concerns of the so called ‘Nuffield School’ of sociology. In his co authored volume, Against the Odds? Social Class and Social Justice in Industrial Societies, published in 1997, Marshall and his colleagues took a cautious and nuanced view of the relationship between social class, social mobility and social justice through educational opportunities. Their research was rooted, in Nuffield style, in a range of social survey empirical data. His single authored volume Repositioning Class: Social Inequality in Industrial Societies, also published in 1997, brought together a number of his essays from the previous decade, in which he argues that public pronouncements about the death of social class were greatly exaggerated. As Marshall wrote in the preface to this volume, “Social class is as important to the understanding of late twentieth century industrial societies as it was to their early capitalist counterparts and class analysis is probably now in a healthier state than at any previous time in its long sociological history”. Marshall’s main contribution to Nuffield sociology was his connection of concepts of social justice with social mobility. He argued persuasively that political intervention is required to prevent class inequalities from impeding the advance of social justice. During the 1990s Marshall also played an important part in the creation of the department of sociology at Oxford University, in the teeth of some stiff resistance, especially from among the political scientists who wanted to subsume the subject under their discipline.

Марапаттар мен құрметтер

Ол 1993 жылдан 1999 жылға дейін Оксфорд университетінің Нуффилд колледжінің ресми ғылыми қызметкері болды. 2000 жылы Британ академиясының, ал 2001 жылы Норвегия Корольдік ғылымдар және әдебиеттер қоғамының мүшесі болып сайланды және 2003 жылы экономика және әлеуметтік ғылымдарға қосқан үлесі үшін CBE орденімен марапатталды. Маршаллға Абердин, Эксетер, Рединг және Стирлинг университеттері құрметті доктор дәрежесін берді.