Кіріспе

тау жынысының бір түрі
Риолиттік жанартау күлінің қабаттарында қалыптасқан, түйінге ұқсас тау жынысы.

Күн күркіреу жұмыртқасы – риолиттік жанартау күлінің қабаттарында қалыптасқан, іші толтырылған геодаға ұқсас түйінге ұқсас тау жынысы. Күн күркіреу жұмыртқалары көбінесе бейсбол доптай шар тәрізді болады, бірақ олардың диаметрі бір сантиметрден (жарты дюйм) бір метрден (үш футтан) асуы мүмкін. Олардың ішінде әдетте халцедоннан тұратын орталық бөлігі болады, ол жарылып, содан кейін агат, жасмырт немесе опал шөгінділерімен толады. Олар Польша, Румыния, Түркия, Мексика, Аргентина, Канада, Австралиядағы Хей және Тамборин таулары мен Франциядағы Эстерел массивінде кездеседі.

Құрылу

Көктемірлер риолит лава ағындарында табылады. Олар лаваның ішінде судың кеуекті тау жыныстары арқылы сіңіп өтуінен, ерітілген кремнийді алып жүруінен пайда болады. Шөгінділер қуысты алдымен қараңғы матрицалық материалмен, содан кейін агат немесе халцедоннан тұратын ішкі ядромен қаптады. Әр түрлі түстер судың қозғалған топырағы мен тау жыныстарындағы минералдардың айырмашылығынан туындайды.

Мемлекеттік тау жынысы атауы

1965 жылғы 30 наурызда Орегон штатының заң шығарушы жиналысының бірлескен қаулысымен күркіраған жұмыртқа Орегон штатының ресми тасы деп жарияланды. Күркіраған жұмыртқаларды Орегон штатының кез келген жерінен табуға болады, бірақ ең ірі кен орындары Крук, Джефферсон, Малхер, Васко және Уилер округтерінде орналасқан. Әлемдегі ең үлкен күркіраған жұмыртқа – 1,75 тонна салмақтығындағы үлгі – Орегон штатының Хиллсборо қаласындағы Рис Солтүстік-Батыс тау жыныстары мен минералдар мұражайында сақтаулы.

Аңыз

Американың түпкілікті тұрғындарының аңызында бұл тастар Күн құстарының жұмыртқалары деп есептеледі, олар Худ және Джефферсон тауларын мекендеген. Таулардағы найзағай рухтары осы "жұмыртқаларды" бір-біріне лақтыған.