Кіріспе
Маммоут тауының жанындағы геологиялық шұңқыма, Калифорния, АҚШ. Лонг Вэлли кальдерасы – Маммоут тауының іргесінде орналасқан Калифорния штатының шығысындағы шұңқыма. Бұл Жер шарындағы ең ірі кальдералардың бірі, оның ұзындығы шамамен 20 миль (32 км) (шығыстан батысқа қарай), ені 11 миль (18 км) (солтүстіктен оңтүстікке қарай), ал тереңдігі 3000 фут (914 м) дейін жетеді. Лонг Вэлли 760 000 жыл бұрын болған аса ірі жарылыс кезінде қызып тұрған күлді шығарды, ол кейін суып, аймақта кең таралған Бишоп туфіне айналды. Жарылыс астындағы магмалық камераны құлатуға жеткізді. Жарылыстың екінші кезеңінде пирокластикалық ағындар пайда болды, олар мыңдаған шаршы мильді өртеп, көмді. Осы жарылыстан шыққан күл қазіргі Америка Құрама Штаттарының батыс бөлігінің көп бөлігін жапты.
Long Valley Caldera is a depression in eastern California that is adjacent to Mammoth Mountain. The valley is one of the Earth's largest calderas, measuring about 20 mile (32 km) long (east west), 11 mile (18 km) wide (north south), and up to 3000 feet (914 m) deep. Long Valley was formed 760,000 years ago when a very large eruption released hot ash that later cooled to form the Bishop tuff that is common to the area. The eruption emptied the magma chamber under the area to the point of collapse. The second phase of the eruption released pyroclastic flows that burned and buried thousands of square miles. Ash from this eruption blanketed much of the western part of what is now the United States.
География
Кальдера – бұл шамамен 20 миль (32 км) ұзындықтағы алып, шұңқыр тәрізді депрессия, оңтүстік-шығысынан басқа жағынан таулармен қоршалған. Кальдераның түбінің биіктігі әртүрлі, батыс жағында жоғарылайды. Кальдераның ортасына жақын жерде магмалық көтерілу нәтижесінде қайта жанданған күмбез қалыптасқан. Кальдерадан Бишопқа (Калифорния) қарай созылатын оңтүстік-шығыс беткейі Бишоп туфымен толған, ол кальдераны құраған жарылыс кезінде шығарылған, қатып қалған күлден тұрады. Бишоп туфы кальдера еденінде қалың, ал плейстоцен дәуірінде кальдера суға толып, шетін асып кеткен кезде пайда болған Оуэнс өзенінің шағырларымен тілінген. Кальдераның шеті бұрыннан бар жартастардан құралған, кальдера еденінен шамамен 3000 фут (914 м) биікке көтеріледі, және 12 риодацит және дациттен тұратын бірімен-бірі үйлескен күмбездерден тұрады. Бұл күмбездер 110 000 жылдан 57 000 жыл бұрынғы ұзаққа созылған жарылыстар тізбегі нәтижесінде пайда болды, осы арқылы 3371 метр биіктікке жететін жанартау қалыптасты. Моно-Иньо кратерлері – 25 миль (40 км) ұзындықтағы вулкандық тізбек, Мамонт тауынан Моно көлінің солтүстік жағалауына дейін кальдераның батыс шетімен созылатын, солтүстік-оңтүстік бағытындағы тар жарылыс жүйесі бойында орналасқан. Моно-Иньо кратерлері 40 000 жылдан 600 жыл бұрын Лонг Вэлли кальдерасынан бөлек магма көзінен жарылып шыққан. Кальдерада кең ауқымды гидротермальдық жүйе бар. Каса Диабло ыстық бұлақтарында қайта жанданған күмбездің түбінде геотермальдық электр станциясы орналасқан. Ыстық өзен қайта жанданған күмбездің бір бөлігін кесіп өтеді және ыстық бұлақтар арқылы ағады. Ыстық өзеннің жылы суы көптеген форельге қоректенуге мүмкіндік береді және Hot Creek балық шаруашылығында қолданылады. Аймақтағы геотермальдық белсенділік күшейгендіктен, 2006 жылы өзенде жүзуге тыйым салынды. Бұл аймақта тағы да бірнеше ыстық бұлақтар бар, олардың кейбіреулері шомылуға ашық.
Жарылыс
Одан кейінгі Лонг Вэлли магма камерасының жарылыстары 700 000 - 600 000 жыл бұрын кальдера ішінде салыстырмалы түрде ыстық (кристаллсыз) риолиттің экструзиясымен шектелді, осы кезде кальдера едені қайта жанданған күмбезге көтерілді, содан кейін 200 000 жылдық аралықта (500 000, 300 000 және 100 000 жыл бұрын) салқын, кристалға бай моат риолитінің экструзиясы күмбездің айналасында сағат тілі бойынша жалғасты. Лонг Вэлли жанартауы ерекшелігі – ол бір геологиялық жерде базальттық және кремнийлі лаваның жарылысын тудырған. Оуэнс өзенінің суы 600 000 жыл бұрын кальдераны толықтырып, тереңдікке жетті. Ол кезде көлдің беті 2286 метр биіктікте болды. Көл өткен 100 000 жыл ішінде кальдераның оңтүстік жиегін басып, қабырғасын эрозияға ұшыратып, Оуэнс өзенінің шатқалын құрғаннан кейін тартылып қалды. Адам жасаған бөгет арқасында Краули көлі пайда болды, ол бастапқы көлдің бір бөлігін қалпына келтірді. Үлкен жарылыстан кейін аймақта көптеген ыстық бұлақтар пайда болды және қайта жанданған күмбез көтерілді. Соңғы мұз дәуірінде мұздықтар Лонг Вэллиге апаратын шатқалдарды толтырды, бірақ аңғардың түбі мұздан таза болды. Лонг Вэллиде терминалдық мореналардың тамаша мысалдарына тап болуға болады. Лорел, Конвикт және МакГи өзендерінің әрқайсысында айқын мореналар бар.
Соңғы іс-әрекет
1980 жылдың мамыр айында Рихтер шкаласы бойынша 6 балдық төрт жер сілкінісін қамтитын күшті жер сілкінісі Лонг Валли кальдерасының оңтүстік жиегіне соқты. Ол кальдера төңірегінің күмбез тәрізді көтерілуімен байланысты болды. Бұл құбылыстар кальдерадағы соңғы және әлі де жалғасып жатқан белсенділіктің басталуын білдірді. Ыстық бұлақтар негізінен Ыстық саға шатқалында, Кішкентай Ыстық саға бойында және Alkali көлдері аймағында шығады. Ең ірі бұлақтар Ыстық саға шатқалында орналасқан, онда секундына шамамен жылу су ағызылады және кальдерадағы жалпы жылу су ағынының шамамен 80% құрайды. Ал екінші жағынан, Hot Creek Fish Hatchery-дегі бұлақтарда жылу судың шағын мөлшері (2–5%) бар, ол су температурасын қоршаған орта температурасынан жоғары көтереді. Шатырдағы жылы суды пайдалану балық өнімділігін арттырды, себебі форельдің өсу қарқыны Лонг Валлидегі су температурасымен салыстырғанда жылы суда жылдамдатылған.