Кіріспе
Жапон кәсіби күрескері (1962–2009). Дебюті – 1981 жылдың 21 тамызы. Оның жекпе-жектері пуроресудың «Патша жолы» (ōdō) стилін дамытып, сыншылардың жоғары бағасына ие болды. 1990-жылдары АҚШ-та жұмыс істемесе де, Мисава тәуелсіз күреске үлкен стильдік әсер етті. Оның туындылары бүкіл әлемде, соның ішінде АҚШ, Ұлыбритания, Канада және Австралияда таспа саудагерлері арасында кең танымал болды. 1981 жылы дебют жасаған Мисава 1984 жылы «Жорлан жолбарыс» (Tiger Mask) кейіпкерінің екінші нұсқасын сомдады және он жылдың соңына дейін осы рөлде күресті. Геничиро Тенрю кеткеннен кейін, 1990 жылдың мамырында матч ортасында маскасын шешіп, компанияның көшбасшысы Джамбо Цурутамен бәсекелестікке кірісті. 1990 жылдың 8 маусымында Цурутадан жеңіс алып, AJPW 1996 жылдың басына дейін Токиодағы барлық іс-шараларын толық сатуға мүмкіндік берді. Ал Мотоко Баба 2000 жылдың мамырында оны қызметтен шеттетуге себепкер болды. Содан кейін Мисава көптеген таланттарды Ноаға көшіруге жетекшілік етті. Ноа онжылдықтың бірінші жартысында сәтті болды, бірақ бизнес төмендегенде және бас жұлдызы Кобаши 2006 жылы қатерлі ісікке шалдыққандықтан емделуге кеткенде, Мисава жарақаттарына қарамастан компанияның амандығы үшін толық жұмыс кестесін сақтады. Дегенмен, оның жұмыс істеген стилінің физикалық талаптары мен өлімінің жағдайы оның мұрасын, немесе кем дегенде «Патша жолының» мұрасын белгілі бір дәрежеде күмәнді етті. Мисава сегіз рет әлем чемпионы атанды, үш мәрте ауыр салмақтағы үштік тәжді жеңіп алды, ал GHC ауыр салмақтағы чемпионатын (алғашқы иегері болды) үш рет жеңіп алды. Сонымен қатар, ол сегіз рет әлемдік командалық чемпионатты жеңіп алды. Мисава басқарып өткізген Nippon Budokan-дағы алпыс тоғыз іс-шараның елу үші толық сатылды. Wrestling Observer Newsletter журналы Мисаваны үш рет «Жылдың күрескері» деп атады (1995, 1997 және 1999 жылдары). Өліміне дейін ол WON бес жұлдызды матчтар бойынша рекордты ұстады – 25 матч, оның ішінде «Жорлан жолбарыс» кейіпкерімен өткізген бір матч. Бұл рекордты кейін Уилл Оспрей мен Казучика Окада бұзып, Кенни Омегамен теңестірді. 1994 жылдың 3 маусымында Кавадамен өткізген жекпе-жегі барлық уақыттағы ең ұлы кәсіби күрес матчтарының бірі деп есептеледі. Мисаваның ағасы болған. Мисава 12 жасынан бастап кәсіби күрескер болуды армандаған. Мисаваның әуесқой күрес жаттықтырушысы Ямато Ошимо 1981 жылы Каваданы Кейичи Ямаданы жеңген кезде ұлттық чемпионатқа дайындаған. 1983 жылдың сәуірінде Баба AJPW-дің төменгі деңгейдегі күрескерлері үшін Лу Тез кубогын өткізді, онда Мисава Косинака, Фуюки, Мицуо, ағасы Йосихиро Момота, Сугавара, Кавада және Тарзан Готомен бірге қатысты. Баба турнир жеңімпазын шетелге саяхатқа жіберуді жоспарлаған, бірақ Мисава жеңіліп қалғанмен, Косинакадан үш жас кіші болғанына қарамастан, оны таланттырақ деп таныды, сондықтан екеуін де жіберуді шешті. Мисава 31 шілдеде Курамае Кокугикандағы шоуда кейіпкер ретінде дебют жасады, ал өзінің алғашқы жекпе-жегінде 26 тамызда Denen Coliseum-да Ла Фиераны жеңді. Мисава жыл соңына дейін Джерри Эстрада мен Пират Морганмен жұмыс істеді. «Жорлан жолбарыс II» кейіпкерімен қабылдаған әуе стилі оның тізелерін ауыртып, жарақаттады. Масанобу Фучидің сөзіне сүйенсек, Мисава жердегі стильге көбірек қызығушылық танытқан, ал жылдар өткен соң, капот астында жұмыс істегенде көпшіліктің реакциясын алу қиын екенін айтқан. Дегенмен, көрермендер «Жорлан жолбарыс» кейіпкерінен адамнан жоғары күш күткендіктен, бұл кезеңде оларға әсер ету қиын болды. Қайтып келгеннен кейін «Жорлан жолбарыс» Кобаяши бағдарламасы 31 тамызда Мисаваның реваншпен Кобаяшиден титулды жеңіп алуымен аяқталды. 28 қазанда Айзувакамацуда Чаво Геррероға қарсы сәтті қорғаныстан кейін Баба Мисаваны тізе проблемаларына байланысты ауыр салмақ дәрежесіне көтерді, ал чемпионат 1986 жылдың наурыз айында бос қалды. Келесі күні Мисаваны Стэн Хансен AWA-ның WrestleRock 86 іс-шарасына алып барды, онда ол Бак Цумхофты жеңді. Мисава Цурутаның Геничиро Тенрюмен араздықта болған кезде оның кездейсоқ серіктесі болды. Мелцердің сөзінше, 1987 жылғы WSTDL үшін Мисава Шиничи Наканомен бірге қатысты, екеуі де сегізінші орынды бөлісті – үш жеңіс, жеті жеңіліс және бір есептесу. 1988 жылғы AJPW-дің алғашқы іс-шарасында Мисава АВА ауыр салмақ белдесі үшін Курт Хеннигке қарсы күресті. Мисава есеп бойынша жеңіске жетті, бірақ титул иегері өзгерген жоқ. Бұл сол кезде өте даулы болды, өйткені атақтар Жапонияда жиі есеп бойынша ауыстырылатын. Сол жылғы WSTDL үшін Мисава Джимми Снукамен команда құрды, олар жеті ұпаймен жетінші орынды бөлісті. 1989 жылдың 8 наурызында Nippon Budokan-дағы іс-шараның соңғы матчында Мисава Рики Стибоутқа қарсы NWA титулы үшін күресті, бірақ жеңіліске ұшырады. Матч барысында сол тізесінің алдыңғы крест тәрізді байланысы жыртылып, 1989 жылдың қалған бөлігінде жарысқа қатыса алмады. 10 ақпанда Мисава алғаш рет Токио Домында күресті, бірақ бұл AJPW іс-шарасы болған жоқ. NJPW президенті Сейдзи Сакагучи Бабадан WCW жоспарлары сәтсіз аяқталғаннан кейін екінші Токио Домы шоуына көмектесуін сұрады, ол AJPW күрескерлері жеңіліске ұшырамайтыны немесе әлсіз көрінбейтіні шартымен келісті. Мисава Геничиро Тенрюмен команда құрып, Джордж Такано мен Рики Чошуға қарсы есеп бойынша жеңіске жетті, бұл іс-шара Токио Домын 53 000 адамға толтырды (Майк Тайсон мен Бастер Дугластың жекпе-жегінен кейін бір күн өткен соң 30 000 адам келді). 9 сәуірде Мисава мен Кента Кобаши All Asia Tag Team Championship белдесін Can Am Express командасынан жеңіп алды, ал төрт күннен кейін Мисава WWF/NJPW/AJPW Supershow-да Брет Хартпен уақыт бітімімен тең түсті. Кейін сол айда AJPW жұлдызы Геничиро Тенрю кенеттен AJPW-ден кетті. Ол Бабаның шығармашылық бағытымен келіспеді, әсіресе All Japan өніміне күрес элементтерін енгізуге қарсы болды. Тенрю Megane Super көзілдірік компаниясының атқарушы директоры Хачиро Танакадан тартымды ұсыныс алды, ол өзінің күрес промоушенін құруға қызығушылық танытқан (алдымен Кейдзи Мутоны қол қоюға тырысқан, бірақ Сакагучи бұғаттаған). Бұл бастапқыда бренд елшісі болу мақсатымен жасалған, бірақ осы келісімнің нақты мақсаты бірнеше айдан кейін Super World of Sports күрес промоушені құру арқылы анықталды (соның салдарынан таланттардың жаппай кетуіне әкелді). Бұл кетіс Джамбо Цурутаны промоушендегі жалғыз туған жұлдыз етіп қалдырды, сондықтан Баба Мисаваны өзінің жаңа өрбуші жұлдызына айналдыруға шешім қабылдады. Мисава өзінің «балалық шағының құдайы» Цурутаға жеке матчқа шақырды.
|debut = August 21, 1981 and whose matches developed the ōdō (, "King's Road") style of puroresu and received significant critical acclaim. Despite never working in the United States during the 1990s, Misawa had a significant stylistic influence upon independent wrestling, through the popularity of his work among tape traders worldwide including the United States, the United Kingdom, Canada, and Australia. Debuting in 1981, Misawa became the second incarnation of the Tiger Mask gimmick in 1984, which he wrestled as, through to the decade's end. After the departure of Genichiro Tenryu, Misawa unmasked mid match in May 1990 and began a rivalry with company ace Jumbo Tsuruta. Misawa's victory over Tsuruta on June 8, 1990, led AJPW to sell out every Tokyo event they held into early 1996, Motoko Baba led to his removal in May 2000. After this, Misawa led a mass exodus of the promotion's talent to form Noah. Noah was successful in the first half of the decade, but as business declined and top star Kobashi left in 2006 for cancer treatment, Misawa continued to work a full time schedule, despite mounting injuries, for the company's survival. The physical demands and consequences of the style in which he worked and the circumstances of his death, however, have made his legacy, or at least that of ōdō, somewhat problematic. Misawa was an eight time world champion, having won the Triple Crown Heavyweight Championship five times and the GHC Heavyweight Championship (which he was the inaugural holder of) three times. He was also an eight time world tag team champion. Fifty three of the sixty nine events at the Nippon Budokan that Misawa headlined were sellouts, Misawa was named Wrestler of the Year by the Wrestling Observer Newsletter on three occasions (1995, 1997 and 1999), and at the time of his death held the record for most WON five star matches, with 25, including one as Tiger Mask, a record since broken by Will Ospreay and Kazuchika Okada and matched with Kenny Omega. His match with Kawada on June 3, 1994, which has been specifically cited as one of the greatest professional wrestling matches of all time. Misawa had an older brother, Misawa had wanted to pursue a vocation as a professional wrestler since he was 12,refn|group=nb|Misawa's amateur wrestling coach, Yamato Oshimo, also trained Kawada to a national championship in 1981 when he defeated Keiichi Yamada. In April 1983, Baba held a round robin tournament for AJPW's lower ranked wrestlers called the Lou Thesz Cup, and Misawa entered the tournament alongside Koshinaka, Fuyuki, Mitsuo and brother Yoshihiro Momota, Sugawara, Kawada, and Tarzan Goto. Baba had intended to send the tournament winner on a foreign excursion, but while Misawa lost the match, he was perceived as the superior talent, despite Koshinaka being three years his senior, so Baba decided to send them both. Misawa debuted as the character at a July 31 show in the Kuramae Kokugikan, and in his first match he defeated La Fiera at the sold out Denen Coliseum on August 26. Misawa would notably work with Jerry Estrada and Pirata Morgan over the rest of the year. The aerial style which Misawa had been made to adopt under the Tiger Mask II gimmick strained his knees. According to Masanobu Fuchi, Misawa was actually more interested in working a ground based style, and years later, he would comment that it was more difficult to elicit crowd reaction when working under the hood. Nonetheless, since the audience expected the superhuman from the Tiger Mask character, crowds were more difficult to impress during this period than they were after his unmasking. Upon his return, the Tiger Mask Kobayashi program culminated on August 31 when Misawa won the title from Kobayashi in a rematch, After a successful defense in Aizuwakamatsu against Chavo Guerrero Sr. on October 28, Baba graduated Misawa to the heavyweight class due to his knee problems, and the championship was vacated in March 1986. The next day, Misawa was taken to the AWA's WrestleRock 86 event by Stan Hansen, where he defeated Buck Zumhofe. Misawa transitioned into being Tsuruta's occasional tag partner as Tsuruta's feud with Genichiro Tenryu became AJPW's main program. In what was then "the biggest singles win of his career", according to Meltzer, For the 1987 WSTDL, Misawa entered alongside Shinichi Nakano, and the two tied for eighth place, with three wins, seven losses, and one double count out. On AJPW's first event of 1988, Misawa wrestled an AWA World Heavyweight Championship match against Curt Hennig. Misawa won by countout, but the title did not change hands. This was very controversial at the time, since titles frequently changed hands via countout in Japan. For that year's WSTDL, Misawa teamed with Jimmy Snuka, where they tied for seventh place with seven points. On March 8, 1989, in the penultimate match of a card at the Nippon Budokan, Misawa received an NWA title shot against Ricky Steamboat, which he lost. He ruptured his left Anterior cruciate ligament during the match, and was inactive for the rest of 1989. On February 10, Misawa would wrestle for the first time inside the Tokyo Dome, though not in an AJPW event. NJPW president Seiji Sakaguchi asked Baba to help the company with their second Tokyo Dome show after plans with WCW fell through, and he agreed under the condition that the AJPW wrestlers would not be beaten or made to look weak. Misawa teamed with Genichiro Tenryu in a victory by countout against George Takano and Riki Choshu, in an event that sold out the Tokyo Dome with 53,000 people in attendance (the day after Mike Tyson vs. Buster Douglas drew 30,000 people). On April 9, Misawa and Kenta Kobashi won the All Asia Tag Team Championship from the Can Am Express, and four days later, Misawa wrestled Bret Hart to a time limit draw at the WWF/NJPW/AJPW Supershow in the Dome. Later that month, top star Genichiro Tenryu abruptly departed AJPW. He disagreed with Baba's creative direction, especially the booker's resistance to shootfighting influence on the All Japan product. Tenryu received a lucrative offer from Hachiro Tanaka, executive of eyewear company Megane Super, who had been interested in building his own wrestling promotion (and had almost signed Keiji Mutoh instead, but was blocked by Sakaguchi). This was initially under the auspices of becoming an ambassador for the brand, but the actual intentions of this deal were made clear months later by the formation of wrestling promotion Super World of Sports (and a resultant exodus of talent in its wake). Since this departure left Jumbo Tsuruta as the only native main event star that the promotion had, Baba made the decision to turn Misawa into his new rising star. Misawa challenged his "childhood hero" Tsuruta to a singles match.
Жумбо Цурутамен араздық және алғашқы Үштік тәж жеңіс (1990-1993)
Тур Мисава Цурутамен болған матчқа қарай сериялы алты адамдық командалық кездесулер арқылы дамыды, онда Мисава және басқа жас жұлдыздар, кейіннен Супер Ұрпақ Армиясы (Чоседайгун) деген атпен танымал болған, Цурутаның тобымен күресті. Қазіргі кезде Мелцердің бірнеше рет айтқан әйгілі сахна артындағы оқиғасына сәйкес, Бабаның Мисаваны жеңіске жеткізу туралы шешімі осы іс-шараның өзінде қабылданды. Бұл себебі үй шоуларында байқалған тенденция бойынша Баба аренаға "Мисава" деп айқайлаған жанкүйерлерді көріп, Мисаваның тауарларының сатылымының күрт өскенін байқады. Бұл шоуға толық сатылмай, шамамен 500 адам жетіспеді, бұл All Japan үшін сирек кездесетін көрсеткіш еді. Дегенмен, Мисаваның насихатының күші 1996 жылдың басына дейін Токиодағы барлық іс-шаралардың толық сатылуына әкелді. Мисава 1 қыркүйекте Цурутаға реванш матчта жеңілді, осылайша Үштік тәж үшін күресуге бірінші үміткер атанды. 1991 жылдың 26 қаңтарында Тауэге қарсы өткен матчта Мисава "Тайгер Драйвері-91" дебютін жасады, бұл оның "Тайгер Драйверінің" (ситут қос қолмен ұстап энергобомба) өзгеше түрі болды, онда Тауэ ауада болғанда қос қолмен ұстауын сақтап, оның басы мен иығына түсуіне себепкер болды. Содан кейін Мисава 1991 жылғы Чемпиондар Карнавалына қатысты, бұл 1982 жылдан бері алғаш рет өткізілді. 18 сәуірде Будокан аренасында өткен басты матчта Мисава Үштік тәж үшін Цурутамен күресті, бұл рекордтық көрермен жинады, бірақ жеке жарыста оған екінші рет жеңілді. 9 маусымда Мисава бұрынғы үш дүркін чемпион Терри Гордиді жеке жекпе-жекте жеңіп, сенсация тудырды. 24 шілдеде Мисава мен Кавада екінші рет командалық титул үшін Сацудзин Гёраймен кездескенде, ол Гордиді тағы да жеңді. Екі күресші 4 қыркүйекте Nippon Budokan-да Цурута мен Тауэге қарсы алғашқы қорғанысын жасады, онда Мисава тарихи түрде Джумбоны қиылыстың тұрақты нұсқасымен жеңіске жеткізіп, матчты аяқтады. Олар 1991 жылғы WSTDL турниріне қатысты. 21 қарашада Кобаши мен Кикучиге қарсы өткен турнирлік матчта Мисаваның көзі Кобашидің соққысынан ісіп, көру қабілетін жойды. Дегенмен, Мисава мен Кавада финалға өтті, бірақ 25:24 есебімен Сацудзин Гёрайдан жеңілді. Мисава үш дүркін чемпион Хансенге қарсы күресте сәтсіз аяқтады. 1992 жылғы Чемпиондар Карнавалында (20 наурыз – 17 сәуір) Мисава алғаш рет финалға өтті. Турнирдің он екінші күні, 2 сәуірде ол Цурутамен соңғы жеке жекпе-жегін өткізді, нәтижесінде екеуі 30 минуттық уақыт шегінде тең түсті. Үштік тәждің ағымдағы чемпионы Стэн Хансен, өткен Чемпиондар Карнавалының финалында Цурутадан жеңілген болатын, Мисаваны жеңіп, өзінің алғашқы CC жеңісін тойлады. 5 маусымда Мисава мен Кобаши Цурута мен Тауэге әлемдік командалық титул үшін күресті, бірақ Тауэ Кобашиді жеңіп, сәтті қорғады. Мисава шілдеде иығын жарақаттап, бірнеше шарадан қалысты. Алайда, Цурута да жарақат алғандықтан турдан шықты, бастапқыда тізесіне дейін, бірақ шындығында жағдай ауыр болды. AJPW екі ең бағалы күресшісін бірдей жоғалтқысы келмеді. Нәтижесінде Мисава толық жазылмастан әрекетке қайта оралды және қолдығына бандаж салып күресті. Алғашқы қорғанысында, қазан айының Гигант сериясының соңғы картасында Мисава Будокан аренасында Каваданы жеңді. Кейіннен олар 1992 жылғы WSTDL турнирін жеңіп, 4 желтоқсанда Тауэ мен Джун Акияманы (қыркүйекте дебют жасаған) жеңіп, екінші рет әлемдік командалық чемпионатын жеңіп алды. Бірақ 30 қаңтарда алғашқы қорғанысында Сацудзин Гёрайға есе жіберіп, Уильямс Мисаваны жеңді. 28 ақпанда Мисава Тауэге қарсы үштік тәжін сәтті қорғады.
Тошиаки Кавадамен араздық және Кента Кобашимен бірлесіп жұмыс жасау (1993 1995)
Мисава Кавада командасының жұмысы аяқталды. Жұмбо Цурутаның мансабы, кем дегенде, басты жарыскер ретінде аяқталды; ол қазан айындағы "Гигант сериясы" турнирін аяқтағаннан кейін күрт кетіп қалды және оған гепатит диагнозы қойылды. Бұл "All Japan" өніміндегі бос орынды тудырды, сондай-ақ Тауэге серіктес қажет болғандықтан, Баба 1993 жылдың көктемінде Каваданы Мисавадан бөліп, жеке жарыстағы басты қарсыласы етіп тағайындады. 1993 жылдың наурыз айының басында Кавада Мисавамен серіктес ретінде, жарнамаланған жекпе-жектер аяқталғаннан кейін жұмыс істемейтінін мәлімдеді. Ол сол кезде Акира Тауе басқаратын Жұмбо фракциясының қалдықтарына қосылатынын жоққа шығарды. Дегенмен, Мисава 21 мамырда Саппорода Хансенге қарсы "Үштік тәжді" сәтті қорғады және Накатаға қоштасу турына қатысқысы келмейтінін айтты. Олардың екі баласы болды: Каеде есімді қызы мен Шизума есімді ұлы. Оның қайтыс болған кезде қызы 20, ұлы 17 жаста болғандығы хабарланды. Мисава күрестен тыс өмірі туралы өте жасырын болды, тіпті оны ондаған жылдар бойы білген күрескерлердің өзінде оның балалары бар екенін білмеді. Мисава өзі киген жасыл киім мен буттарының Хорст Хоффманның ықпалында екенін айтты.
Өлім
2009 жылдың 13 маусымында Мисава Шиозакимен бірге GHC Tag Team чемпиондары Сайто мен Смитқа қарсы Хиросима Грин Аренада титул үшін күресті. Кездесу 37 минутқа жоспарланған еді, бірақ белгіленген уақыттан он минут бұрын Мисава Сайтодан артқы суплекс алды. Мелцер бұл жарақатты Мисаваның бірінші және екінші мойын омыртқаларының айырылуы (атланто-аксиалдық орын ауыстыру) деп атады. Дегенмен, беделді газеттер мен басты ақпарат көздері оқиғаға көп мән бермеді (NHK тікелей эфирдегі жаңалықтар бағдарламасында бір минут қана уақыт бөлді), себебі ескі редакторлар күрес спортының жалпы танымалдылығы төмендегендіктен, оны маңызды жаңалық деп санамады. WWE күресшісі CM Punk 15 маусымдағы WWE Raw эпизодында құрмет көрсету үшін білегі мен қолына «MISAWA» деп таспа жапсырды. Сондай-ақ, Йоши Татсу бірнеше апта бойы Мисаваның киім үлгісіне ұқсас киім киді. Мисава ауруханаға жеткізілгеннен кейін автобуста өткен жиында Noah командасының күресшілеріне оның қайтыс болғаны хабарланды, бірақ компания турдың қалған күндерін тоқтатуға шамасы келмеді. Кейін Сайто осы кезеңде өмірден қол жұртқысы келгенін мойындады. 18 маусымда жеке жерлеу рәсімі өтті, оған шамамен 100 адам қатысты. Noah командасының көп бөлігі Нагоядағы көрсетілімге қатыса алмаса да, Кавада сияқты көптеген күресшілер, сондай-ақ Мотоко Баба да рәсімге келді. Қобаши, Тауэ, Огава, Шиозаки, Маруфужи, Асако, Котаро Сузуки және Иппей Ота табытты көтеріп жүрді. 27°C (80.6°F) температураға қарамастан, 5000 адам қатысады деп күтілген шараға 2,4 километрге созылған 26000 адам жиналды. Мелцердің мәліметінше, бұл жапон спортшысының екінші ең көп қатысқан қоғамдық жерлеу рәсімі (одан бұрын 1999 жылдың 17 сәуірінде Будоканда өткен Гигант Бабаның жерлеуіне 28000 адам келген) және, мүмкін, (сол кезде) тарихтағы төртінші ең көп қатысқан қоғамдық жерлеу рәсімі еді. Мисаваның өлімінен кейін бірнеше күрес ұйымдары елдегі кәсіби күресті реттеуді күшейту үшін жұмыла бастады. Оның 47-ші туған күні, 18 маусымда, Хироси Хасе осы мақсатта NJPW (Наоки Сугабаяши), AJPW (Кейджи Муто) және Noah (бизнес жетекшісі Рю Наката) басшыларымен, сондай-ақ Йоширо Мори, Кенширо Мацунами және Шинобу Кандоримен кездесу ұйымдастырды. Муто қолдаған бірыңғай реттеуші орган құрылмаса да, бұл келіссөздердің оң нәтижелері болды.