Америкалық модель теміржолшысы Джон Уитби Алленнің өмірі мен шығармашылығы
John Whitby Allen
Жон Уитби Аллен – американдық модельдеуші теміржолшы, Gorre & Daphetid макетін жасаған. Модельдерді жасау, реалистік көрініс беру әдістері туралы мақалалар жазған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық теміржол модельшісі
American model railroader
Джон Уитби Аллен (2 шілде 1913 – 6 қаңтар 1973) – американдық теміржол модельшісі. Ол Калифорния штатының Монтерей қаласында HO масштабындағы Gorre & Daphetid теміржол моделін жасады және 1940-жылдардан бастап теміржол модельдері туралы көптеген журнал мақалалары жазды. Аллен өз қолымен модельдер жасау және оларға шыншылдық көрініс беру шеберлігімен танымал болды. Ол сондай-ақ модельдерін шын мәнінде көрінуі үшін тозу әсерін қосу әдісін дамытты. Локомотивтерге, вагондарға, құрылыстарға және ландшафтқа ең ұсақ бөлшектеріне дейін назар аударумен қатар, Аллен өзінің модельдік әлемін әзілді сахналардағы фигуралармен толтырғанымен де белгілі болды. Алленнің тағы бір қағидалары – пойыздарды шынайы түрде жүргізу және теміржол макетінің көлемін арттырып көрсету үшін перспективаны қолдану.
John Whitby Allen (July 2, 1913 – January 6, 1973) was an American model railroader who created the HO scale Gorre & Daphetid model railroad in Monterey, California, and wrote numerous magazine articles on model railroading starting in the 1940s. Allen was renowned for his skill at scratch building and creating scenery. He also pioneered the technique of weathering his models for a more realistic appearance. In addition to his superdetailing of locomotives, rolling stock, structures, and scenery, Allen was known for populating his model world with scale figures in humorous scenes. Other techniques Allen promoted were realistic train operation and the use of forced perspective to create the illusion of a model railroad layout larger than it really was.
Ерте өмір
Миссури штатының Джоплин қаласында туған Аллен үш жасында тайфус ауруынан әкесінен айырылды; анасы тоғыз жылдан кейін грипп эпидемиясы кезінде қайтыс болды. Аллен Миссуриде туыстарымен бірге тұрып, кейін Миннесотада мектепке барып оқыды. Сол жерде ол ревматизм ауруына шалдықты, дәрігердің кеңесімен Калифорнияға көшіп, әпкесі мен күйеуінің үйінде тұра бастады. Оның денсаулығы жақсарды, бірақ ревматизм жүрегін әлсіретті. Орта мектепті бітіргеннен кейін Аллен UCLA университетіне түсіп, Резервтік офицерлерді даярлау корпусына (ROTC) қосылды. Ол әскери адамдармен араласып, кейіннен Gorre & Daphetid жұмысын басқаруға көмектесу үшін әскерилерді шақырды. 1934 жылы Аллен ағасымен бірге Чикагодағы Дүниежүзілік көрмеге барып, істеп тұрған модельдік пойызды көрді, бұл оны қатты әсерге түсірді. Ол UCLA-да экономиканы оқыды, бірақ үш жыл бойын фотосуретке маманданған сурет өнері мектебіне ауысты. Сол жерде ол өзінің макеттерін және модельдік фотосуреттерін ерекшелендіретін дағдыларды алды. 1935 жылы Джонның әкесінің ата-анасы қайтыс болып, оған шамамен 1900 доллар (қазіргі күнгі ақшамен) қалдырды, бұл сол кезде орта таптың адамы үшін бір жылдық жалақыға тең еді. Джон ағасының көмегімен ақшаны инвестициялады, және шамамен 11 жылдан кейін ол жұмыс істемейтіндей дәрежеге жетті. Оның инвестициялары және қарапайым өмір салты оның қайтыс болған кезде 500 000 доллардан астам сомаға ие болуына әкелді. Оқуын бітіргеннен кейін Джон тағы бір студентпен бірге Лос-Анджелестің Вестлейк-Парк ауданында фотосурет студиясын ашты.
Born in Joplin, Missouri, Allen lost his father to typhoid fever when he was three; his mother died during the flu epidemic about nine years later. Allen lived with relatives in Missouri until attending school in Minnesota. While there, he developed rheumatic fever, and on the advice of a doctor, moved to California to live with an aunt and uncle. His health improved, but the rheumatic fever weakened his heart. After completing high school, Allen attended UCLA, and joined the Reserve Officers' Training Corps (ROTC). He became comfortable around military people, and later recruited servicemen to help run the Gorre & Daphetid. In 1934, Allen and his brother went to the World's Fair in Chicago, and saw scale model trains in operation, and he was impressed. He was attending UCLA studying economics, but switched to art school, which he attended for three years, specializing in photography. There he acquired the skills that set his layout and model photography apart. In 1935, John's paternal grandparents died, leaving him about $1,900 ($ today), then the equivalent of a year's salary for a middle class man. John invested the money with the help of his brother, and in about 11 years, the value was such that he did not have to work. His investments, combined with a frugal lifestyle, resulted in a sum of over $500,000 at the time of his death. After completing school, John and another student opened a photography business in the Westlake Park area of Los Angeles.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Аллен және оның інісі Эндрю Окленд маңында тұратын, теміржол моделін жасаған туысына барып қайтты. Ол сонда осымен қызығушылық танытты. АҚШ соғысқа қатысқанда Эндрю әскерге қосылды, ал Джон фототалдаушы ретінде өзінің қызметін ұсынды. Аллен інісін көру үшін Калифорния штатының Монтерей қаласына келді де, қалуға шешім қабылдады. Ол серіктесі Уэстон Бутпен бірге қаланың басты көшесінде жаңа фотостудия ашып, әскерилердің суретін түсіру арқылы табыс тапты. 1946 жылы Джон бизнесін сатып, ақшасын инвестициялап, зейнеткерлікке шықты. Ол соғыс аяқталар алдында модельдік теміржолмен айналыса бастағанын айтты. Хобби материалдарының жетіспеуіне байланысты, ол барлық нәрсені өз қолымен жасауға кірісті. Ол көп уақытын жұмыс істеп тұрған теміржолдарды зерттеуге және прототиптік құрал-жабдықтардың қалай жасалғанын байқауға жұмсады. Аллен модельдер жасап, оларды ұқыптап орналастырып, суретке түсірді. 1946 жылдың шілде айында ол Model Railroader журналында жарияланған көптеген фотосуреттердің біріншісін шығарды.
Before World War II, Allen and his brother Andrew visited an uncle living near Oakland who had a model railroad. He became interested in working on it. When the U. S. entered the war, Andrew joined the military and John offered his services as a photo analyst. Allen came to Monterey, California, to visit his brother, and decided to stay. He opened a new photography shop on the main street with partner Weston Booth, and did a brisk business photographing servicemen. In 1946, John sold his business, invested the money and retired. He said that he got into model railroading just before the end of the war. Due to a limited supply of hobby materials, he began building things from scratch. He spent a lot of time studying and observing railroads in operation, and how prototype equipment was built. Allen built models, then meticulously arranged and photographed them. In July 1946, he published the first of many photographs to appear in Model Railroader magazine.
Алғашқы нұсқасы
Ол 1946 жылы үйге көшіп, Горре және Дафетид (G&D) темір жолының HO масштабындағы алғашқы нұсқасын салуды бастады. (Атауы сөзбен ойналған; "Гори және жеңілген" деп айтылады.) 1953 жылы оған көбірек орын қажет болды, сондықтан ол көшіп кетуге шешім қабылдады. Ол темір жолды үймен бірге тегін сатуға ұсынды. Ешкім темір жолмен үйді сатып алуға қызығушылық танытпағандықтан, ол оны бөлшектеді. Бастапқы 1 метрге 2 метр көлемдегі G&D сақталды және соңғы нұсқаға қосылды, ал қалған бөліктері достарына таратылды.
He moved into a house in 1946 and began construction of the first version of the Gorre & Daphetid (G&D) model railroad in HO scale. (The name is a play on words; pronounced "Gory and Defeated.") In 1953 he needed more space, and decided to move. He offered a railroad for sale, with free house. When no one was interested in buying the house with the railroad, he dismantled it. The original 3.5 feet (1 m) by 6.5 feet (2 m) G&D was saved and incorporated into the final version, while other parts were given to friends.
Соңғы нұсқасы
Джон Аллен өзінің соңғы үйіне көшіп барды, ол әлі бітірілмеген жертөлесі үшін таңдалған еді. Ол жертөлені қазып, бетон еден құйып, соңғы құрылысқа дайындады. Ол аумақтың жартысын макетке бөлді, ал қалғанын шеберхана және қойма ретінде пайдаланды. Аллен үйдің масштабты моделін, сондай-ақ, ол салуды жоспарлаған макеттің модельдерін де жасады. Оның жоспарлауы өте мұқият болды. Бастапқы жоспарларға нақты суды масштабты өзендер мен көлдерде пайдалану кірген. Құрылыс 1954 жылдың қаңтар айында басталды. Макеттің бір ерекшелігі – Devil's Gulch, жертөленің бұл бөлігі қазылмаған, бірақ пішінделген, үстіне бетон құйылған. Аллен макетті дерлік толығымен өзі салған. Ол осы жобаға келесі 20 жылды арнады. Осы кезеңде Аллен модельдік теміржол саласында шынайы операциялар, жарықтандыру (оның ішінде түнгі жарықтандыру) және модельдердің тозуын реалистік бейнелеу арқылы революция жасады. Ол реализмнің иллюзиясын күшейту үшін мәжбүрлі перспективаны қолданды және суретке түсіруге тек өз шарттарында ғана рұқсат берді.
John Allen moved to his final house, chosen for its unfinished basement. He excavated the basement, poured a concrete floor and prepared it for construction of the final layout. He allocated about half the to the layout, with the remainder used as workshop and storage. Allen built a scale model of the house to aid in planning, in addition to models of the layout he planned to build. His planning was very thorough. Early plans included the use of real water in scale rivers and lakes. Construction began in January 1954. One feature of the layout was Devil's Gulch, a part of the basement not excavated, but shaped, with concrete poured over it. Allen constructed the layout almost completely by himself. He devoted the next 20 years to this project. During this period Allen revolutionized model railroading with realistic operations, lighting (including night lighting), and weathering of models. He used forced perspective to enhance the illusion of realism, and only allowed photography under his conditions.
Өлім және соңынан
1973 жылғы 6 қаңтарда Джон Аллен жүрек талмасынан көз жұмды. Ол 1960 жылдары кем дегенде бір рет жүрек талмасына ұшыраған болатын. Денсаулығы нашарлағанмен, ол «Горре & Дафетид» жобасын аяқтауға тырысты. Линн Уэскоттпен телефонда сөйлескенде, 1973 жылдың көктемінде соңғы бұрышты қағуға ниеттенгенін және Линннің сол кезде келуін күтетінін айтты. 1972 жылы ол жағдайдың жақсы болмайтынын білдіріп, досына хат арқылы «темір жолдың тағдыры» туралы ойланып, қандай шара қолдану керектігін сұрады. Алленнің қазасынан кейін он күн өткен соң, оның достары жиналып, Алленнің өсиетіне сәйкес темір жолды сақтау мәселесін талқылады. Олар кеткен кезде біреу пойыз бөлмесіндегі пешті 65°F температураға дейін қойды. Аллен бұл пешті ешқашан пайдаланбаған және оны қабырға қағазымен жапқан болатын. Бұл өртке алып келді, ол дереу хабарланып, үйді сақтап қалу үшін тез сөндірілді. Алайда, өрт Алленнің темір жолының соңғы, әлі аяқталмаған нұсқасын жойды. Зардап көбінесе макеттік бөлмеге тиді, үй жөнделіп сатылды. Алленге тиесілі бірнеше модельдік теміржол заттары сақталған және олардың түпнұсқа екені расталды. Линн Уэскотттың «Джон Алленмен модельдік теміржол құру» («Кітап») атты кітабында, өрттің себебін тергеушілердің кішкентай газ пешінен туындағаны анықталды. Джон пешті сирек қолданды, себебі ол үйде салқын болуын қалаған, немесе пеш дұрыс желдетілмеген болуы мүмкін. Линн Уэскоттты Джонның інісі Эндрю Аллен макетті құтқару мүмкіндігін зерттеуді сұрады. Өрт ауқымды зақым келтірді. Олар «Француз тілігі» бөлімін сақтап қалуға тырысты, бірақ екі сағат жұмыс істегеннен кейін оны жылжыту кезінде құлап кетті.
John Allen suffered a fatal heart attack on the evening of January 6, 1973. He had previously suffered at least one heart attack during the 1960s. Although he was not feeling well, he worked at completing the Gorre & Daphetid. In a telephone conversation with Linn Westcott, he suggested that he would drive the last spike in the spring of 1973, and that Linn should come for a visit then. In 1972, he was already suggesting that things might not be going well, and wondering "what to do with the railroad" in letters to a friend. Ten days after Allen died, some of Allen's friends gathered for an operating session and discussion on the preservation of the railroad in accordance with Allen's wishes. When they left, someone set a furnace in the train room to 65 °F. Allen never used the furnace and had covered it with tar paper. This caused a fire, which was quickly reported and extinguished fast enough to save the house, but it destroyed the final, still unfinished incarnation of Allen's railroad. The damage was mainly contained to the layout room, and the house was rehabilitated and sold. A few model railroad items attributed to Allen survive and have been authenticated. According to Linn Westcott's book Model Railroading with John Allen ("The Book"), the fire was determined by an investigator have been started from a small gas furnace. John rarely used the furnace, because he liked to keep the house cool, or possibly because it was not vented correctly. Linn Westcott was asked by Andrew Allen (John's brother) to investigate if the layout could be salvaged. The fire caused extensive damage. They tried to save the "French Gulch" section, but it collapsed as they moved it after two hours of work.
Мұра
Алленнің өлімі алғаш рет 1973 жылдың наурыз айында жарық көрген "Railroad Model Craftsman" журналында редактор Тони Костер жазған некрологта айтылған. Алленнің өлімі туралы "Model Railroader" журналының 1973 жылғы сәуірдегі санында да жазылған. Онда некролог жарияланған және Аллен журналдың мұқабасында бейнеленген. Джон Алленнің қайтыс болғаннан кейін 30 жыл өткен соң, 2003 жылдың қаңтар айында "Model Railroader" журналында оның есімін сақтап ретроспективалық мақала жарық көрді. Бұрынғы "Model Railroader" редакторы Линн Уэскотттің соңғы кітабы "Model Railroading with John Allen" 1981 жылы, оның өлімінен кейін жарық көрді. Уэскотт 1980 жылы кітапты жазып жатқанда қайтыс болды. Кітапта Алленнің өзінің әдістерін көрсететін түрлі цитаталары мен фотосуреттері бар. Ричард Рейнольдс түсірген және Гленн Бейердің кіріспе сөзі бар, сонымен қатар ол G&D-де жұмыс істеген "Sunday River Productions" компаниясының "The Gorre & Daphetid" атты Джон Алленнің темір жолы туралы видеосы бар. Гленн Бейердің айтуынша, "бұл әлемдегі ең танымал модельдік темір жолдың бейнеленген жалғыз фильмі". 2007 жылдың ақпанына дейін видеоның тек VHS нұсқасы сатылымда болды. Қазір VHS және DVD нұсқалары қолжетімді. Джон Аллен "Timesaver" модельдік теміржол шұғыласының авторы ретінде де танымал.
Allen's death was first mentioned in an obituary penned by editor Tony Koester in the March 1973 issue of Railroad Model Craftsman. Allen's death was also covered in the April 1973 issue of Model Railroader magazine. It contained an obituary and Allen was featured on the front cover. There was also a retrospective on John Allen in the January 2003 issue of Model Railroader in remembrance of him 30 years after his death. Former Model Railroader editor Linn Westcott's final book, entitled Model Railroading with John Allen, was published posthumously in 1981. Westcott died in 1980 while writing the book. It contained various quotes and photographs from Allen demonstrating his techniques. There is a video about John Allen's railroad by Sunday River Productions called The Gorre & Daphetid with footage shot by Richard Reynolds with a small intro by Glenn Beier who also operated on the G&D. Glenn Beier says "it is the only motion picture ever made of the world's most famous model railroad". Until February 2007, only a VHS copy of the video was for sale. Now both VHS and DVD versions are available. John Allen is also famous for devising the Timesaver model railway shunting puzzle.