Кіріспе

Техас штатының округі, АҚШ

Стерлинг округі – АҚШ-тың Техас штатындағы Эдвардс платосында орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 1 372 адамды құрайды, бұл оны Техас штатындағы ең сирек қоныстанған тоғызыншы округ етеді. Округ орталығы – Стерлинг-Сити қаласы. Округ осы аймаққа ерте келген қоныс аударушы У. Стерлингтің құрметіне аталған. Стерлинг округі Техас штатындағы 30 спирттік ішімдіктерге тыйым салынған немесе толығымен құрғақ округтердің бірі болған, бірақ қазір спирттік ішімдіктер сатуға рұқсат етілген округ.

Америка тумасы

Бастапқы жазық индейлерінің құрамына команчи, липан апачи, киова және кикапу тайпалары кірді. Аймақта команчилер, жергілікті ранчо иелері және Техас рейнджерлері арасында көптеген қақтығыстар болды. 1870 жылдары, қазіргі Кампстоул ранчосы орналасқан Лейси Крик өзені бойында, аймақтық ранчо иелері мен команчилер арасында қақтығыс болды, ол қанды жағдайға әкелді. "Тірі емен тоғайындағы шайқас" – В.К. Келлистің "Стерлинг Сити Ньюс Рекорд" газетінде жариялаған, кейін Дж. Марвин Хантердің "Frontier Times" басылымында жарық көрген оқиғаның баяны. 1879 жылы Техас рейнджерлері мен команчилер арасындағы соңғы маңызды шайқас "U" ранчосында болды, ол кезде ранчо Эрнест пен Холландқа тиесілі еді. Қара Ат есімді куахада басшысының басшылығымен команчилер 29 мамырда 19 батырдан тұратын топпен бизон іздеу үшін Оклахома штатындағы Форт-Силлден шықты. 29 маусымға дейін олар бизон таппады, сондықтан "U" ранчосында жылқыны өлтірді, ол Кончо өзенінің бастауына жақын, Ховард округінде орналасқан еді, одан кейін Техас рейнджерлерімен шайқас болды. (Менің ойымша, бұл "шабуыл" командачилер жасаған жоқ – мүмкін апачилер жасаған, бірақ көбінесе үндістер емес, жылқы ұрылары жасаған. Бұл Техас рейнджерінің құпиялы түрде өлтірілуін жасыру болды. Рейнджерлер тарихында алғаш рет, олардың бірнешеуі батылдық танытпағаны үшін жұмыстан босатылды. Дойл Филлипс)

Ертедегі қоныстар

Округ 1842 жылғы Фишер-Миллер жер сыйлығының бір бөлігі болғанымен, осы аймақта ешқандай жаңа қоныс пайда болған жоқ. 1800-1860 жылдар аралығында тері саудагерлері, Техас рейнджерлері және федералды әскерлер осы жерден өтіп кетті. Америка Азамат соғысынан кейін, бизон популяциясының азаюымен және үнді тайпаларының кетуінен кейін қоныс аударушылар келе бастады. Үндістермен күрескен және бизон аулаушы В. Стерлинг шамамен 1858 жылы осы аймаққа қоныстанды. Екі он жылдан кейін Стерлинг Аризонада АҚШ маршалы болып жұмыс істеді және Форт-Апач маңында апачилердің шабуылында қаза тапты. Стерлингпен бірге, сол кезде бизон аулаушы С.Ж. Уайли да округке қоныстанды. Аңыз бойынша, Франк және Джесси Джеймс 1870 жылдары Стерлинг-Крикке жылқы өсіру және бизон аулау үшін жасырынған. Елизавета лагері шамамен 1853 жылы Техас рейнджерлерінің лагері ретінде құрылды. 1874-1886 жылдары ол Форт Кончоның алдыңғы қатардағы ауруханалық бөліміне айналды.

Ашық жайылым

Ашық жайылым дәуірінде ірі жер және мал шаруашылықтарының иелігіндегі жерлер басқа жайылымдармен іргелес болмады, осылайша жер иелігінің шахмат тәрізді үлгісі қалыптасты. Бұл үлгі теміржол компаниялары мен Техас штаты арасындағы жерді бөлу жүйесіне байланысты болды. Теміржол компанияларына жердің толық блогын (қалашықтарды) зерттеу шартымен тақ нөмірлі учаскелер (карталар) берілді, ал жұп нөмірлі учаскелер мемлекеттің меншігінде қалды. Осылайша, әрбір алған учаскесі үшін теміржол компаниясы мемлекет үшін 640 акр жерді зерттеуге міндетті болды және бастапқы зерттеуден кейін 12 жыл ішінде жерді сатуға тиіс болды. Нәтижесінде, көбінесе аймақта алғаш пайда болған ірі мал шаруашылықтары бастапқыда әр блок ішіндегі тақ нөмірлі учаскелерден ғана тұрды, ал Техас штатынан, мысалы, Жалпы білім беру қоры сатқан жерлер сияқты, іргелес жерлер сатып алынғанға дейін солай болды. Жер иелігінің шахмат тәрізді үлгісі ашық жайылым кезінде көп мәселе тудырмады, себебі ірі мал шаруашылықтары жайылым үшін үлкен ашық жерді "бақылап" отырды және басқа жер иесіне немесе тіпті мемлекетке өтемақы төлеусіз малды жайылымнан жайылымға көшіре алды. Алайда, қоныс аударушылардың көптеп келуінен, қоршаулар салынуынан және құрғақшылық кезінде жер беті суларына қол жеткізудің шектелуінен кейін қоныс аударушылар мен ірі мал шаруашылықтары арасындағы шиеленіс күшейіп, нәтижесінде Қоршау кесу соғыстарына әкелді.

Мал шаруашылығы

1870 жылдары аймақта ірі жерлер мен мал шаруашылығымен айналысатын үлкен шаруашылықтар басым болды, мысалы, Пикок ағайындылары құрған Half Circle S, Шустер, Генри және Компания құрған MS, және Ж.Д. Эрнест мен У.Дж. Холланд құрған "U" ранчосы. 1880 жылы полковник Уильям Рэндольф МакЭнтайр М.Б. Стивенсоннан 80 000 акр (325 км²) "U" ранчосын сатып алды. 1876 жылы Ж.Д. Эрнест пен У.Дж. Холланд құрған, ал кейіннен 1879 жылы М.Б. Стивенсонға сатылған "U" ранчосы, Сан-Анджелоның батысындағы Том Грин округінде (Техас штаты) құрылған алғашқы ранчо болды. Ранчо Стерлинг қаласынан солтүстік-батысқа қарай шамамен алты шақырым жерде орналасқан. Солтүстік Кончо өзенінің бойымен солтүстік-батысқа қарай Гласскок округі арқылы Говард округіне дейін, шығыста/оңтүстік-шығыста Стерлинг сағасына (өзеннің сағасы), солтүстік-шығыста Митчелл округіндегі Рендербрук Спейд ранчосына және солтүстік-батыста Дж.Б. Слоттердің ранчосына дейін созылды. Ранчоның өзі үш бас кеңседен тұрды: біреуі Кончода, біреуі Стерлинг сағасында және біреуі Стерлинг өзенінің бастауында, олардың арасы он екіден жиырма бес шақырымға дейін болатын. Жерді сатып алулардың нәтижесінде "U" ранчосы кеңейтіліп, оңтүстік-оңтүстік-батыста Пекос округіндегі Сейвен Д ранчосымен шектесті. Ашық дала дәуірінде Техас штаты сақтап қалған жұп санды жер учаскелері ірі мал шаруашылықтарына еркін қол жетімді болды; сондықтан "U" ранчосы қосымша жайылымдық жерлерді бақылады, бұл W.R. McEntire-дің "U" ранчосының меншігіндегі немесе бақылауындағы жердің жалпы ауданын шамамен жеткізді. Осы кезеңде "U" ранчосы бес округте 50 000 басқа жуық ірі қара мал жайылды, малдар Техастан тыс жайылымға немесе мал азығына айдалып, жануарлардың салмағын арттыру үшін Форт-Уэрт, Канзас-Сити, Чикаго және Сент-Луис қалаларындағы мал базарларына жеткізілді. 1875 және 1880-ші жылдардың ортасы аралығында Колорадо-Сити мен Форт-Уортқа ірі мал айдау жиі жасалды, сол кезде аймақ әлі де ашық жайылым болып келді. "U" ранчосы малды солтүстікке қарай Колорадо-Ситиге, ең жақын темір жолға айдап, Арканзас, Канзас, Небраска, Вайоминг және Марлоу Үнді аймағына жөнелтті. 1882 жылы У.Р. МакЭнтайр, Дж.Б. Уилсон және С.С. Слоттер 89 вагон ірі қара малды, көбінесе жермен, Уайоминг штатының Орин-Джанкшн қаласындағы жайылымдық жерге жеткізді, оны Дрискилл ағайындылары басқарды, олардың Остин қаласында, Техаста қонақ үйі де болды. Малдың салмағы келген кезде 600-ден 800 фунтқа дейін жететін, ал екі жыл ішінде олардың салмағы әрқайсысы шамамен 1400 фунтқа дейін жетті. 1888 жылы У.Р. МакЭнтайрдың үлкен ұлы Р. Билли МакЭнтайр және оның командасы "U" ранчосының малын штаттың сыртындағы жаңа жайылымға айдауға немесе көбінесе жемдік жерлерде әртүрлі жем түрлерін тәжірибеден өткізуге жауапты болды, содан кейін бұл малды нарықтық бағалар жеткен кезде нарыққа жеткізді. 1893 жылы соңғы мал айдау кезінде олар "U" ранчосынан Колорадо-Ситиге қарай кеткен кезде ауа райы нашарлап, Рендербрук Спейд ранчосына жақындағанда, солтүстіктен қарлы боран келді. Р. Билли, иелерін Снайдер ағайындыларын білгендіктен, периметрлік қоршауды кесіп, 1000-нан астам ірі қара малды оңтүстікке қарай Рендербрук Спейд ранчосының негізгі жылқы жайылымына айдап әкетті, ал МакЭнтайр командасы бірнеше күн бойы ранчоның бас кеңсесінде боранды күтті. Бораннан кейін аз шығынмен МакЭнтайр командасы Колорадо-Ситиге және Арканзастағы Пайн-Блаффтағы азық-түлік орындарына қарай жолын жалғастырды. Р. Билли 10 ай бойы малды азық-түлік орындарында ұстап, Форт-Уорт қаласындағы нарықтың қолайлы жағдайын күтті. Арканзаста ол Эудора Фаулермен үйленді және кейіннен Даласқа көшіп, оның әкесі В.Р. МакЭнтайр құрған және К.С. Слотчермен бірге басқарған Америка Ұлттық банкінде жұмыс істеді. Р.Б. МакЭнтайрдың кіші інісі Джордж да дәл осы жолмен жүріп, Даластағы Америка Ұлттық банкінде қаржыны үйреніп, Стерлинг округіне оралғанға дейін және кейіннен ранчоның иесі немесе бақылауын қабылдады. 1880-1900 жылдар аралығында В.Р. МакЭнтайр Гласскок, Говард, Митчелл, Нолан, Стерлинг, Том Грин және Рейган округтерінде қосымша жайылымдық жерлерді сатып алып, "U" ранчо операцияларын кеңейтіп, Гласскок және Рейган округтерінде орналасқан 100 мыңнан астам гектарға жеткізді. "U" ранчосы енді Гарден-Ситиден батысқа қарай 12 мильден Рейган округіндегі Гриерсон көктеміне дейін созылып, Кончо мен Пекос өзендерінің арасындағы Goodnight Loving Trail бөлігін қамтыды және оңтүстік-батыста Сейвен Д ранчосымен шектесті. Гриерсон көктемі Кончо өзені мен Пекос өзенінің арасында, Рейган округіндегі Биг-Лейк қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 15 миль және Пекос өзенінен шығысқа қарай 30 миль жерде орналасқан, ал Сейвен Д ранчосының бас кеңсесі Пекос округінің орталық бөлігіндегі Форт-Стоктоннан шығысқа қарай төрт миль жердегі Команч Крик өзенінде орналасқан. Жаңа жер иелену заңына сәйкес, 1883 жылы елдік мектеп қорының пайдасына мемлекет "жұп санды" учаскелерді сатуды бастады. Қоршаудың енгізілуімен қатар, бұл жаңа жер иеленушілер ірі мал шаруашылықтары бақылаған жерді иелене бастады, бұл соңында Қоршау кесу соғыстарына әкелді. Бұл жер мемлекет тарапынан бірінші келгенге, бірінші қызмет көрсетілгенге қағидасы бойынша сатылды, округ жердің қолжетімділігі туралы жарнама жасады, бұл округ кеңселеріндегі ұзақ кезектерге және қажетті аудандардың қолжетімсіз болу ықтималдығының артуына әкелді. Елдік мектеп қоры процесінің нәтижесінде В.Р. МакЭнтайр Даласта болғанда Том Грин округінен өкілдерді жіберіп, мүмкіндігінше көп жерді сатып алып, адамдарды кезекте тұрғызбауға тырысты. Солтүстік Каролиналық Джеймс Джефферсон Лафайетт Глас 1883 жылы округке келіп, Стерлинг ағайындыларының Half Circle S шаруашылығына жұмысқа орналасты. Кейіннен ол Лейси Крик бойында жер иеленді. Ашық дала дәуірі аяқталуға жақын келгенде В.Р. МакЭнтайр кез келген мал шаруашылығының табысы үшін үздіксіз жердің маңыздырақ болатынын түсінді және "U" ранчосының айналасында буферлік аймақ құру немесе оның негізгі операциясына жапсарлас жерді сатып алу немесе айырбастау мақсатымен қолжетімді жерді жылдам сатып ала бастады, бір операция және бір қоршау сызығы аясында немесе малдың оңай жылжуына мүмкіндік беретін үлкен, бөлек ранчоларға қол жеткізу. Стерлинг қаласының өсіп келе жатқан қонысынан келген жалдамагерлер мен жер иеленушілердің жалғасуына жауап ретінде В.Р. МакЭнтайр 1884 жылы Стерлинг қаласының батысында 10 000 акр жер сатып алды, Лейси Крик пен Кончо өзенінің қиылысында. 1890 жылы В.Р. МакЭнтайр Гласскок және Рейган округтеріндегі 3000 бас ірі қара мал мен 100 жылқыны қоса алғандағы жерді Дж.Б. Слоттерге сатты, ол кейіннен бірінші U Lazy S ранчосына айналды. 1898 жылы Дж.Б. Слоттер жерді сатты және Борден және Гарза округтеріндегі жаңа U Lazy S ранчосына малын және операцияларын көшірді. 1896 жылы Р. Билли МакЭнтайр Стерлинг округіне оралып, "U" ранчосының бас кеңсесіне жапсарлас 10 000 акр жер сатып алды, соның ішінде Кеннеди ранчосының, Half Circle S ранчосының және Пикок Келлогг жылқы ранчосының бөліктері болды. Ірі ашық дала мал патшаларының дәуірі 1890 жылға қарай аяқталды, MS ранчосы мен Half Circle S ранчосы банкротқа ұшырады, ал "U" ранчосы үздіксіз жерге біріктірілу үстінде болды.

U Ranch Legacy (U Ranch Legacy) -ның мұрасы

W. R. McEntire-дің бастапқы "U" ранчосының туындылары қазіргі уақытта оның ұрпақтарына тиесілі және басқарылады. Бұл ранчолар – аймақтағы алғашқы ірі мал шаруашылығының әлі күнге дейін сақталған жалғыз сегменттері. 1906 жылы W. R. McEntire өзінің мал шаруашылығын екі ұлы, R. Billie McEntire және George H. McEntire арасында бөлді. Оның қызы, Lula Elizabeth McEntire, ауыл шаруашылығымен байланысты емес мүлікке құқық алды. R. Billie McEntire Далластағы Harrison Ranch және Стерлинг округіндегі n+ Ranch құқығын алды. Ол сонымен қатар McEntire and Co. таратылуынан және Далластағы American National Bank-ке жасалған инвестициялардан қолма-қол ақша алды. Сол жылы ол Нолан және Митчелл округтерінде 10 000 акр жер сатып алып, отбасын Колорадо-Ситиге (Техас штаты) көшірді, балаларын мектепке жіберді. Кейіннен оның төрт ұлы, Fowler McEntire, James H. McEntire, W. R. McEntire, Jr. және R. B. McEntire, Jr., "McEntire Brothers" серіктестігін құрды, ол R. Billie McEntire-дің мал шаруашылығы операцияларының көп бөлігін басқара бастады. James H. McEntire бастапқыда Стерлинг округіндегі (шамамен 10 000 акр) мал шаруашылығы операцияларының негізгі менеджері болды, ал қалған үш ағайынды негізінен Митчелл және Нолан округтерінде (сондай-ақ шамамен 10 000 акр) жұмыс істеді. Бұл серіктестік шамамен 1915 жылдан 1928 жылға дейін жалғасты, ағайындылар иеленуі және кейіннен Стерлинг округінде өз операцияларын басқаруы нәтижесінде таратылды. 1927 жылы R. Billie McEntire Стерлинг округіндегі жерді ұлдарына сатты. Кейіннен Fowler және James H. McEntire ағаларының үлесін сатып алды, әрқайсысы Стерлинг округіндегі жердің жартысына ие болды. R. Billie McEntire 1937 жылы қайтыс болғанға дейін Митчелл және Нолан округтерінде мал шаруашылығын жалғастырды. Fowler McEntire-дің немересі Mackey McEntire Кончо өзенінде орналасқан ранчосында "U" ранчосының бастапқы белгісін пайдалануды жалғастыруда. James H. McEntire 1925 жылға қарай Campstool Ranch-ын қазіргі түріне жеткізді. Ранчо Лейси Крик өзенінің Кончо өзенімен қиылысатын жерінде, оның атасы W. R. McEntire 1884 жылы алғашқыда сатып алған жерге орналасқан. 1937 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның әйелі Sudie Rawls 1955 жылға дейін ранчоның барлық аспектілерін басқарып, жұмыс істеді, сол кезде олардың қызы Jamie Sue McEntire Cole және күйеу баласы Bill James Cole ауыл шаруашылығы өндірісін алдымен жалға алды, содан кейін 1981 жылы ранчоның толық иелері болды. Bill Cole-дың басқаруымен мал шаруашылығы операциялары төрт округке: Crockett, Glasscock, Sterling және Val Verde-ге 35 000 акр жерді қамту үшін кеңейтілді. 1963 жылы Стерлинг-Ситидегі Campstool Ranch-ында 32 000 қойға арналған жемхана салынды. Бастапқыда аймақ үшін коммерциялық операция ретінде салынған, кейіннен негізінен олардың мал шаруашылығының пайдасына және операциялар арасында малдың орналасуы үшін пайдаланылды. 1969 жылы Сан-Анджелода Custom Skins, Inc. құрылды. Қой терісін өңдеу саласына тік интеграциялау сәтті болды және компания тез арада ұлттық және жаһандық деңгейдегі жетекші жеткізушілердің біріне айналды. 1980 жылдары мал шаруашылығы Колорадо, Калифорния және Невада штаттарына кеңейтілді және АҚШ-тағы ең ірі жеке қой және жүн өндірушілердің бірі болды. Көп штаттық кеңеюді және одан әрі өсуді тиімді қолдау үшін Cole Trucking, мал тасымалы компаниясы құрылды және Техастан Калифорнияға дейін жүк көліктерінің паркі құрылды. 1989 жылы нарықтық бағалардың шыңына жететінін күткен Bill Cole барлық мал басын сатты және 1989 жылдан 1992 жылға дейін 40 000 акр жерді құрайтын үш қосымша ранчо сатып алып, Техасқа қайта оралды. 2008 жылы 9 000 акрлық Schleicher округі ранчосы сатылды. Bill Cole 50 жыл бұрын Стерлинг округінде жүзеге асырған стандартты практика – ашық жайылымдарда кездесетін табиғи ресурстарды сақтау және белсенді қалпына келтіру қажеттілігін түсіну арқылы, ол Crockett округінің топырақ пен суды қорғау округінің тарапынан Crockett және Val Verde округтеріндегі өзінің ранчосындағы табиғи ресурстарды жақсарту үшін танылды – жақсы қылқаламды басқару, жабайы табиғатты қорғау және эрозияны бақылау арқылы жергілікті өсімдіктерді дамыту. George H. McEntire 23 000 акр жерді иеленді және "U" ранчосын әкесімен, McEntire & Son компаниясымен серіктестік аясында басқарды. 1962 жылы George H. McEntire екі баласына, George H. McEntire, Jr. және Virginia McEntire-ге, әрқайсысына 16 233 акр жер берді. George H. McEntire, Jr. "U" ранчосы атауымен өз жұмысын жалғастырды, ал Virginia McEntire алқапты VJ Ranch ретінде басқарды. Ранчо қазіргі уақытта George H. McEntire, Jr.-дың қызы Ruth Caldwell-ге тиесілі.

Қоршауды кесу соғыстары

1883 және 1886-87 жылдары округте құрғақшылық болды. Алғашқысы округте қоршау кесу соғыстарын тудырды, ал екіншісі Half Circle S ранчосын банкротқа ұшыратты. Техастағы қоршау кесу соғыстары 1883-1888 жылдарға жуық бес жылға созылды. Ашық далалар егіншілерге берілгенде, олар жерлерін қоршап алғандықтан, малшылардың малдарына жем табуы қиындады. Кейбір жағдайларда, ірі жер иелері қоғамдық жерлерді де өздеріне тиесілі деп қоршап алды. Құрғақшылық кезінде су мен шөп азайып, егіншілер мен шаруалар қоршауларды кесіп өте бастады. Газеттер қоршау кесушілерді айыптады, ал жер иелері өздерінің қарулы күзетшілерін жалдады. Техас губернаторы Джон Ирланд арнайы мәжіліске шақырып, қоршау кесушілерді тоқтатуға бұйырды. Жауап ретінде заң шығарушы орган қоршау кесу және жайылымды өртеуді түрме жазасымен қылмыстап, сонымен бірге қоршау салуды реттеді. Бұл әрекет азайғанмен, 1888 жылға дейін осыған байланысты зорлық-зомбылық оқиғалары сиреп болды.

Ауданның құрылуы мен өсуі

Округ 1891 жылы Том Грин округінен құрылып, ұйымдастырылды. Стерлинг-Сити мен Камминс арасында округ орталығы үшін бәсеке пайда болды. Стерлинг-Сити жеңіске жетті, ал Камминс тұрғындарының көп бөлігі жыл соңына дейін Стерлинг-Ситиге көшіп кетті. Камминс сөнген қалаға айналды. 1898 жылы округ сайлаушылары Стерлингті құрғақ округ деп жариялап, оның шекараларында алкоголь сатуға тыйым салды. 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде округ экономикасы құлдырады. 1947 жылы Стерлинг округінде мұнайдың табылуы аймақтың құлдырап бара жатқан экономикасын жаңғыртуға көмектесті. 1991 жылдың басына қарай округтен шикі мұнайдың көп мөлшері өндірілді.