Кіріспе

Солтүстік Америкаға тән төмен қысымды ауа райы жүйесі.

Альберта клиппері, сондай-ақ Альберта циклоны, Альберта ли циклоны, Канада клиппері немесе жай ғана клиппер деп те аталады, бұл Канаданың Альберта провинциясында немесе оның жанында пайда болатын және таулы аймақтардың шығысынан оңтүстік-шығысқа қарай Оңтүстік Канада мен АҚШ-тың солтүстік бөлігі арқылы Солтүстік Атлант мұхитына қарай жылдам қозғалатын төмен қысымды жүйе. Альберта клипперлері Солтүстік жарты шардағы экстратропикалық циклондардың қысқы маусымдағы маңызды дауыл жолын құрайды, континентті 2-3 күн ішінде кесіп өтеді және Канаданың далалық аймақтары мен орталық провинцияларының, сондай-ақ АҚШ-тың Орта Батысының, Ұлы көлдер аймағының және Жаңа Англияның ауа райына әсер етеді. Олар суық, құрғақ континенттік ауа массаларымен байланысты және әдетте 3-6 сағат ішінде 8-15 см (3-6 дюйм) қар жаудыратын шағын ауқымды, қысқа мерзімді ауа райы құбылыстарын тудырады. Дегенмен, олар кенеттен температураның төмендеуіне және қатты желдерге, әсіресе Ұлы көлдерден келген ылғалмен қарым-қатынас жасағанда, жергілікті қарлы бұрқасын жағдайларын тудыруы мүмкін.

Этимология

Альберта клипперлері өз атауын Альберта провинциясынан, сондай-ақ сол кездегі ең жылдам кемелердің бірі болған 19 ғасырдың клипер кемелерінен алған. Бұл терминді 1960 жылдардың соңында АҚШ Ұлттық ауа райы қызметінің Висконсин штаты, Милуоки қаласындағы кеңсесінің метеорологы Рейнхарт Хармс ойлап тапты. Ол осы қар жаудыратын дауылдардың Дакота аймағынан Альбертадан Ұлы көлдерге қарай қозғалғандағы жоғары жылдамдығын байқады. Бұл термин 1970 жылдардың басында АҚШ және Канаданың ауа райы болжаушылары арасында кеңінен қолданысқа енді. Ал 1990 жылдар шамасында ғылыми әдебиетке кірді. Клиперлерге қарағанда сирек кездесетін, басқа канадалық провинциялардан оңтүстікке қарай басталатын дауылдар да кейде клиперлер деп аталады, немесе Саскачеван дауылы, Манитоба құрлысы, немесе Онтарио қорқынышы деп әдемілеп атау беріледі.

Құрылу

Клиперлер Тынық мұхитынан соққан жылы, ылғалды жел Британдық Колумбия және Альберта провинцияларындағы таулармен кездескенде пайда болады. Мұндай жүйелермен болатын қар жауу мөлшері көбінесе аз болады (шамамен 2,5–7,5 см немесе 1–3 дюйм), себебі ылғалдың жеткіліксіздігі және жылдам қозғалысы қардың көп жаууына кедерілді етеді. Дегенмен, бірнеше фактор бірігіп, қардың көп жиналуына (15 см немесе 6 дюймнан артық) мүмкіндік береді. Осы факторларға көбірек ылғалға қол жеткізу (жауын-шашын мөлшерін арттырады), жүйенің баяу жылжуы (қар жауудың ұзақтығын ұлғайтады) және суық температура (қар мен су арақатынасын арттырады) жатады. Қыс мезгілінде Альберта клиперлері көлдің әсерінен Ұлы көлдердің оңтүстік және шығыс жағалауларында қардың күшеюіне себеп болады. Көлдің әсерінен түсетін қар жалпы қар жауу мөлшерін айтарлықтай арттыра алады. Кейде клиперлер Атлантиканың жоғарғы жағалауына (әдетте Делавэрдің солтүстігіне) жеткенде күрт күшейіп ("бомбалап") Атлантика ылғалдылығының арқасында Бостоннан солтүстікке қарай жағалау бойында қатысу ауа райына апаруы мүмкін. Мұндай жағдайда қар жауу мөлшері 15 см (6 дюйм) немесе одан да көп болуы мүмкін. Алайда, әдетте Альберта клиперлері Бостонның оңтүстігінде көп қар жаудырмайды. Альберта клиперлері қыс бойы жиі кездеседі, белсенді кезеңдерде жүйелер арасындағы интервал екі-төрт күнге жетеді.