Кіріспе

Ирландтық поп әншісі (1976–2009)

Стивен Патрик Дэвид Гейтли (17 наурыз 1976 – 10 қазан 2009) – ирланд әншісі, Ронан Китингпен бірге Boyzone поп-тобының негізгі әншісі болды. Гейтли тірі кезінде Boyzone тобының барлық студиялық альбомдары Ұлыбританияда бірінші орынға ие болды, ал үшінші альбомы халықаралық аренада ең табыстысы болды. Boyzone тобымен Гейтли Ұлыбритания Ұлттық жеке әндер тізімінде (UK Singles Chart) бес үздікке қатарынан он алты ән енгізіп, рекорд жасады. Ол әлемдегі миллиондаған жанкүйерлерге өнер көрсетті. Топтың алғашқы тарауынан кейін 2000 жылы ол жеке альбом шығарды, ол Ұлыбританияның үздік ондығына енді және үш Ұлыбритания хит-синглын сыйлады, соның ішінде "New Beginning" әні де бар. Гейтли түрлі сахналық қойылымдарда және телебағдарламаларда өнер көрсетті, сондай-ақ әртүрлі жобаларға әндер жазды. 2008 жылы ол әріптестерімен бірге Boyzone тобын қайта құрып, концерттер мен жазбалар сериясын ұйымдастырды. Гейтли 1999 жылы өзінің сексуалдық бағытын жариялады және көпшілік назарына түсті. Ол Эндрю Коулзға 2003 жылы Лас-Вегаста никелесіп, 2006 жылы Лондонда азаматтық одақ рәсімінде ресми түрде үйленді. Boyzone тобының қайта құрылуынан кейін Гейтли "Better" әнінің музыкалық видеоклипінде алғашқы рет бір ер адамның екі ер адаммен бірге түскен жұп ретінде пайда болды, бұл топпен оның соңғы жұмысы болды.

Жас шағы мен отбасы

Гетли Дублиннің Шериф көшесі ауданындағы жұмысшы табының арасында салыстырмалы кедейлікте өсті. Ол бес баланың төртіншісі болды; әкесі Мартин бұрынғы бояушы, ал анасы Маргарет (1949 жылы туған) тазалаушы болып жұмыс істеген. Өмірі бойы әсіресе қарындасы Мишельге жақын болды. Гетлидің әкесі апатқа ұшырап, 2004 жылдың қыркүйегінен бастап үш ай ауруханада жатты. Ол көп жыл бойы ата-анасынан алыс тұрды, бірақ 2008 жылы олармен қайта табысып, сол жылы Эндрю Коулзбен бірге оларды зиярат етті.

Бойзона

Гетли 1993 жылы құрылған Boyzone тобына қосылды. Топ сол жылы The Late Late Show бағдарламасындағы бір оқиғадан кейін Ирландияда кеңінен танымал болды, бірақ жүргізуші Гей Берн оны елеусіз қалдырды, алайда кейіннен: "Олар бізге соңғы күлкіні сыйлады" деді. Boyzone тобының Ирландиядан тыс алғашқы жетістігі 1995 жылы "Love Me for a Reason" әнінің Ұлыбритания сингл чартында екінші орынға ие болуымен байланысты. 2000 жылы Дублиннің Point театрында бірнеше қойылымдардан кейін топ күрт тарап кетті. Оның қазасынан кейін менеджер Луи Уолш Гетлиді "Boyzone тобының байланыстыратын буыны" деп сипаттап, оның оларды бірге ұстағанын айтты.

Жеке мансап

Boyzone тобымен жетістікке қол жеткізгеннен кейін, топ 2000 жылы жеке жобаларға көшуді шешті. Гетли екінші болып, оның тұңғыш жеке синглі "New Beginning" 2000 жылдың 29 мамырында жарық көрді. Сингл Ұлыбритания хит-парадында үшінші орынға ие болды. Екі аптадан кейін "New Beginning" альбомы шықты және хит-парадқа енді. Альбомға он екі трек кірді, соның ішінде "Bright Eyes" классикалық әнінің нұсқасы да бар, ол "Watership Down" телесериалының саундтрегі үшін жазылған. Ол сондай-ақ сериалдағы Blackavar кейіпкерін дауыстады, ол оның өзіне ұқсатып жасалған. Оның кейіпкері тек 3 эпизодта ғана сөйледі, содан кейін фондық кейіпкерге айналды. Альбомнан алынған екінші сингл – "I Believe". 2000 жылдың 2 қазанында шыққан бұл ән "Билли Эллиот" фильмінің саундтрегінде де пайда болды. Сингл Ұлыбританияның топ-10 тізіміне кіре алмады, ең жоғары нәтижесі – он бірінші орын. Ол фильмнің премьерасына Эдинбург кинофестивалінде де, Лестер скверіндегі "Empire" кинотеатрында да, фильмнің жұлдыздары Джули Уолтерс пен Джейми Беллмен бірге қатысты. 2001 жылдың мамыр айында Гетлидің үшінші синглі "Stay" шықты және Ұлыбритания хит-парадында он үшінші орынға жетті. Сол айда, оның синглі әлі де хит-парадта болғанда, Polydor рекордтық компаниясы оны өзінің лейблінен шығарды.

Бойзонда реформа

2008 жылы жеке карьерасы мен актерлік және теледидарлық жобалардан кейін, Гетли Take That тобының қайта жаңғыруының сәттілігінен кейін, Бойзон тобы қайта құрылғанда бұрынғы әріптестеріне қосылды. Гетли тобының қайта бірігуіне ең көп ұмтылды және әріптестерін қайтадан бірге жұмыс істеуге шақырды. Олар Ұлыбританияда тағы екі турдың билеттерін сатылып түгелдей бітті. Boyzone 2008 жылдың қазан айында "Love You Anyway" атты жаңа сингл шығарды, одан кейін жаңа жинақ альбом жарық көрді. 2008 жылдың желтоқсанында "Better" атты екінші жаңа сингл шықты. Әннің бейнеклипі дау тудырды, себебі романтикалық жұптарды бейнелейтін сахналарда Гетлидің гомосексуализміне құрмет ретінде екі ер адамның құшақтасуы көрсетілді. Топ бірауыздан Гетлиге ер актермен түсуге рұқсат беруге келісті. Бұл шешім Дромор реформаланған пресвитериан шіркеуінің пасторы және басқалар тарапынан сынға ұшырады. Алайда, кейбір адамдар бұл оқиғаны Гетлидің "гей құқықтарының батыры" болуына себеп болған маңызды қадам деп санайды. Times Online журналисі Тим Тиман былай деп жазды: "Гетли жарқын емес жігіттің де поп-жұлдыз болатынын және гей болатынын көрсетті. Нағыз ұят осындай кемсітушілікке ұшыраған менеджерлер мен шоу-бизнестің ықпалды тұлғаларына тиіс, сондай-ақ олардың қалталарын толтыру үшін жасырын өмір салғандарға". Гетли қайтыс болған кезде топ 2010 жылы шығатын жаңа альбомға жазуға ниеттенген отыз әнді таңдаған еді. Бұдан кейін гастрольдік тур өткізу жоспарланған.

Қайырымдылық

Гетли Missing People (бұрынғы National Missing Persons Helpline) қайырымдылық ұйымының вице-меценаты болды, жастарға арналған Runaway Helpline желісін қолдады. Ол Стоуктегі Caudwell Children қайырымдылық қорының елшісі болды және бір рет жеке Рождестволық концерт беріп, мыңдаған фунт стерлинг жинады.

Жазу

Өліміне үш жыл бұрын Гетли "Маусымдар ағашы" атты балаларға арналған фантастикалық роман жазып жүрген. 2009 жылғы сәуір айында Пресс Ассоциациясына берген сұхбатында ол кітаптың жайлы аяқталғанын, баспагерлердің қызығушылық танытқанын және 2009 жылғы Рождествоға дейін жарық көретініне үміттене жатқанын мәлімдеді. Boyzone тобының мүшесі Ронан Китинг Гетлидің қосылу рәсімінде кітапты "қалай болса да" аяқтайтынына уәде берді. "Маусымдар ағашы" Джун Консидин мен Жюль Уильямспен бірлесіп жазылды. Гетлидің қолмен жазылған жазбаларына сүйенсек, ол қайтыс болған күні кітаптың соңын ойлап тапқан. Кітап 2010 жылдың 13 мамырында Ұлыбритания мен Ирландияда Hodder & Stoughton баспасынан жарық көрді. Кітапта Элтон Джон мен Дэвид Фурништің алғы сөзі бар, суреттерін Кит Уилсон салған. "Маусымдар ағашы" бестселлер болып, үш апта бойы үздік он кітапқа кірді. Жұқа қағаздан жасалған нұсқасы 2011 жылғы сәуірде жарық көрді.

Жеке өмір

Гетли 1999 жылы танысы оның сексуалдық бағыты туралы ақпаратты баспасөзге сатпақ болғанын білгеннен кейін гей екенін ашты. 2000 жылдан 2002 жылға дейін Гетли депрессиядан және рецепт бойынша тағайындалған дәрілерге тәуелділіктен зардап шекті. Осы дәрілермен оны ортақ достары Элтон Джон мен Дэвид Фёрниш таныстырды. Гетли мен Коулз 2003 жылы Лас-Вегаста демалыс кезінде үйлену шіркеуінде бірге өмірге келу рәсімін өткізді. 2006 жылдың 19 наурызында Гетли Лондонда Коулзбен азаматтық серіктестікке тұрды. Жұбайлар Солтүстік Лондондағы Хайгейт ауылында бірге тұрды. Гетли ауылға деген сүйіспеншілігі туралы айтып, "ешқашан одан кеткім келмейді. Мұнда керемет атмосфера және адамдар өте жақсы" деді. Гетли өмірінің соңына дейін Лондонда тұрды. Оның менеджері Луис Уолш Гетлині Бойзон тобына таңдаған кезде оның сексуалдық бағытынан хабарсыз болды және егер ол білген болса, оны таңдамас бұрын екі рет ойланар еді. Ол өлімінен бір жыл бұрын "сол кезде топта гей жігіт болуы дұрыс емес еді" деп мәлімдеді. Әншінің қайтысынан кейін Уолш Гетлиді "өте жақын досы" деп сипаттап, "Мен жұмыс істеген адамдардың ішінде Стивендей маған осыншалықты ризашылық білдірген адам болған жоқ деп ойлаймын. Ол маған әрдайым: 'Егер мен Бойзонда болмасам, бүгін қайда болатынымды білмеймін, рахмет' дейтін" деді. Гетлидің кумирі Майкл Джексон болды, ол 1997 жылы Джексонның HIStory World Tour турнесін бастаған кезде RDS Arena-да оны кездестірді. Джексон Гетлидің қайтысынан үш жарым ай бұрын қайтыс болды.

Өлім

Гетли 2009 жылдың 10 қазанында Майоркадағы Порт-д'Андраткс қаласында өз үйінде қайтыс болды. Оның денесі сол таңның соңында табылды. Кейін оның өліміне диагнозы қойылмаған жүрек ауруынан туындаған өкпе ісінуі себеп болғаны анықталды. Гетли кешін серіктесі Коулспен Майорканың астанасы Пальмадағы "Black Cat" клубында өткізді. Олар сол түні танысқан болгар азаматы Георгий Дочевті үйлеріне алып келді. Дочев бос бөлмеде қалды. Дочевтің сөзіне қарағанда, ол Гетлидің денесін диванда жатқан күйі, кетіп бара жатқанда тапқан. Ол Коулсты оятты, ол жұбайлардың бөлмесінде жалғыз ұйықтаған. Гетлидің тобының мүшелері 2009 жылдың 11 қазанында Майоркаға ұшып келді. Boyzone тобының қалған мүшелері – Кит Даффи, Майкл Грэм, Ронан Китинг және Шейн Линч бірлескен мәлімдеме жасады: «Біз достасымыз бен бауырымыз Стивенді жоққа шығарғанымызға өте қайғылымыз. Біз осы жылдар бойы онымен керемет сәттерді бөлісіп, тағы да көптеген сәттерді бірге күткен едік. Стивен денесі де, жаны да әдемі еді. Ол біздің және оның бүкіл әлемдегі достарының өмірін жарықтандырды. Біздің сүйіспеншілігіміз бен көңіл айтуымыз Эндрю мен Стивеннің отбасына. Біз сені жақсы көреміз және мәңгі сағынамыз, 'Стео'». 13 қазанда жасалған мәйіт тілімі мен токсикологиялық сараптама Гетлидің табиғи себептерден қайтыс болғанын көрсетті. 16 қазанда Boyzone тобының қалған төрт мүшесімен бірге оның денесі Майоркадан Дублинге жеткізілді, келесі күні Сент-Лоуренс О'Тул шіркеуінде жерлеу рәсімі өтті. Boyzone тобының төрт аман қалған мүшесі шіркеуде бір түн бойы қаралы отырды. Мыңдаған жанкүйерлер, атақты адамдар мен саясаткерлер жерлеу рәсіміне қатысты. Жанкүйерлер Оңтүстік Африка мен Тайвань сияқты алыс елдерден де жерлеуге келді. Гетлидің табытын оның тобындағылар шіркеуге алып кірді және шығарды, ал қызмет барысында Ронан Китинг эмоционалды сөз сөйледі, ол бірнеше рет жылап, қауымнан кешірім сұрады. Кит Даффи ерте күндерді еске алып: «Ол Луиске [Уолшқа] 170 см (5 фут 7 дюйм) екенін айтқан. Кейін "Хоббит" рөліне кастингке түскенде, 160 см (5 фут 3 дюйм) екенін айтты. Бірақ ол шын мәнінде алып адам еді». Жерлеу Берти Ахерннің немере қызының тойымен бірге өтті, сондықтан оның бірнеше қонағы тойдан бас тартып, жерлеуге келді.

Реакция

Жанкүйерлер Twitter мен Facebook-та аза тұту хабарларымен жауап берді. Жанкүйерлер Гетли қолдаған Стоуктегі балаларға арналған қайырымдылық қорына мыңдаған фунт стерлинг мөлшерінде қаржы жұмсады. "Стефан Гетли" деген сұраныс "экспоненциалды түрде өсті" және әншінің қазасынан кейін бірнеше күн бойы ең көп ізделіп отырғандардың қатарында болды. "Boyzone" деген сұраныс та жоғары көрсеткіштерді көрсетті, ол "Стефан Гетлиден" кейін ғана, АҚШ президенті Барак Обамаға сыйлық табысталғаннан кейін "Нобель бейбітшілік сыйлығы" іздеуінен екінші орынды иеленді. Boyzone-ның музыкалық каталогы қайтадан музыкалық чарттарға енді. Гетлидің басты вокалистік өнер көрсеткен "No Matter What" синглы радиода жиі ойналды. Уолш 2009 жылдың 11 қазанында The X Factor бағдарламасының тікелей эфирінен бас тартты, бұл Гетлидің қазасының тікелей салдары болды. Саймон Коуэлл бағдарлама басында бұл мәселеге тоқталды. Шоудың осы эпизоды әншінің қазасы туралы ақпарат алуға тырысқан "өте көп" көрерменді тартты. Уолш сондай-ақ Гетлидің жерлеу рәсімімен сәйкес келетін The X Factor-дың екінші аптасында болмады, кейін ол: "Мен ешқашан үйде шоуды көргім келмейді. Мен түн бойы теледидарға айқайлап отырдым" деді, сол кезде Уолш өте қиын халде болғандықтан сөйлей алмады. "Менің алғашқы ретім" атты сахналық қойылым, топ мүшесі Кит Даффидің қатысуымен өтетін болған, толығымен тоқтатылды. Boyzone тобының тірі қалған төрт мүшесі Гетлидің денесін үйге әкелген кезде өз денелеріне естелік татуировкалар жасатты. Грэхам, Китинг және Линчтің естелік татуировкаларымен бірге "76 09" (Гетлидің туған және қайтыс болған жылдары) жазылған, ал Даффи өзінің естелік татуировкасына "Steo, Riposa in pace" (итальян тілінде "Тыныштықта демалу") деп жаздырды. Ирландиялық "Westlife" тобы: "Біз де, баршамыз сияқты, бүгін шокқа түстік. Біз Стивен Гетлимен 1998 жылы танысқанбыз, содан бері онымен көптеген рет кездестік. Ол және Boyzone жігіттері бізге топ ретінде жол ашты. Біздің ойымыз Эндимен, оның отбасымен, достарымен, жанкүйерлерімен және әрине, оның топтағы әріптестері Кит, Майки, Шейн және Ронанмен бірге, олар шынайы әдемі адамды жоғалтқандықтан қатты қайғыға ұшырады". Бұрынғы Taoiseach Берти Аерн: "Бұл өте қайғылы. Boyzone және Стивен, олардың барлығы соңғы 15 жыл бойы ирланд өмірінің бір бөлігі болды және одан да кең аумақта өте сәтті болды, сондықтан бұл үлкен қайғылы оқиға. Ол 33 жаста болды, 15 жыл бойы жоғары деңгейде өнер көрсетті, жақсы музыкант, бұл ирландтық ойын-сауық, ирландтық музыка және одан да алыс елдер үшін үлкен қайғылы оқиға". Өнер, спорт және туризм министрі Мартин Каллен: "Стивен Гетли әнші ретінде үлкен жетістікке жеткен, сондай-ақ Вест-Энд жұлдызы ретінде де үлкен жетістікке жеткен дарынды жас жігіт еді. Оның музыка жасаудан қуанышы болды, сондай-ақ, оның жас кезінде қайтыс болуы жеке және кәсіби жағынан да үлкен залал". Элтон Джон өзінің және серігі Дэвид Фурништің жаңалықты естігенде "таң қалғанын" айтты. Ұлыбританиялық тележүргізуші Пол О'Грэйди Гетлидің қазасынан "көздерінің түскенін" айтты және Channel 4 телеарнасынан ITV телеарнасына қайта оралу туралы шешімін Луис Уолшпен телефон арқылы сөйлескенде, Гетлидің қазасы туралы талқылағандығын мәлімдеді. Боно кейінірек U2 360 ° турнесі кезінде Гетлиге құрмет көрсетті. 2009 жылы PDC World Darts Grand Prix жеңіп алғаннан кейін Фил Тейлор финалда Реймонд Ван Барневельдті 6:3 есебімен жеңіп, трофейді Гетлиге арнады.

Daily Mail мақаласы

2009 жылдың 16 қазанында "Daily Mail" газетінде жарияланған Ян Моирдің мақаласында: "Денсаулығы мықты, денесі жетілген 33 жастағы ер адамдар пижама киіп диванға жатып, қайта тұрмайтын ұйқыға кетеді деп ешкім ойламайды. Өлімнің себебі қандай болғанымен, ол табиғи себептен болған өлім емес". Ол Гетлидің өліміне есірткі және "қауіпті өмір салты" кінәлі деген пікір білдірді. Моирдің мақаласы сол күні Баспасөздік шағымдар комиссиясына (PCC) 25 мыңнан астам шағым түсірді, нәтижесінде сайт бірнеше сағатқа істен шықты. Фрай: "Ешкім көрігісі келмейтін газетке жазған, жағымсыз адам жағымсыз, адамдық емес нәрсе жазды" деді. Браун: "Егер Гетлидің өлімі бүгінгі күндегі сарыбас журналистиканы жауапқа тартуға себеп болса, оны құрмет көрсету деп қабылдауға болады". "Тед ата" және "IT Crowd" сериалының авторы Грэм Линехан "Daily Mail"-ді толық бойкоттауға шақырды, әлеуметтік желіде: "Daily Mail-де қай брендтер жарнама береді? Олар Жан Моирдің мақаласын біледі ме? Бұл мәселені қалай шешеді?" деп сұрақ қойды. Бұл мәселе "Marks & Spencer" компаниясын газеттен өз қызметтерінің жарнамасын мақаланың жанынан алып тастауға итермеледі, ал компания "Marks & Spencer ешқандай кемсітушілікке жол бермейді" деген мәлімдеме жасады. "Nestlé" компаниясы да мақаламен байланысын үзді, Моирдің сөздері компанияның "мәдениетке, дінге немесе ұлттық белгілілігіне қарамастан, өзара құрмет пен төзімділік" құндылықтарына қайшы келеді деп мәлімдеді. Моир бұл дауға "көрінеу ұйымдастырылған интернеттік кампания" деп баға берді және "мақаламда гомофобиялық және фанатизмдік көзқарас бар деген ұсыныс өте қиянаттық" деді. "The Guardian" газетінің журналисі Чарли Брукер "[Моирдің] жеккөруші ақымақтығының ауқымын қабылдауға тырысып", оны тіпті Гетлиді жерлеуге дейін оның қабірінде "билегені" үшін айыптады. "The Times" газетінің журналисі Кейтлин Моран мақаланың "адам төңкерілісі" екенін айтты. Ұлыбританиядағы "Attitude" гей журналының редакторы Моирдің Гетлидің өлімін комедияшы Мэтт Лукастың бұрынғы серігінің өзін-өзі өлтіруімен байланыстырғанын сұрады: "Егер бұл гомофобия болмаса, гомофобия не?" PCC Гетли отбасымен байланысып, олардан ресми шағым түскен-түспегенін тексерді, бірақ олардың көпшіліктің шағымдарына тікелей араласуға құқығы жоқ екенін мәлімдеді. Алайда, мақала газеттің британдық нұсқасында ғана жарияланды, ирландтық "Daily Mail"-ден алып тасталды және оның орнына әншінің өміріне арналған құрметті мақалалар жарияланды. "Sky News" хабарлауынша, Гетли отбасы "мақала туралы біледі, оны оқымаған, оқымайды, бірақ оның мазмұнын және сезімдерін біледі" және "өте көңілі қалды". Ирландияда бұрынғы таоiseach (премьер-министр) Берти Ахерн: "[британдық] газеттердің бірі оның туралы сенсациялық мақала жазуды күтіп отырды, мен адамдар неге жай нәрселерді өз күйінде қалдырмайтынын ешқашан түсінбеймін" деді, ал бір радиостанция директоры, адамдарды өз наразылықтарын білдіру үшін "Daily Mail"-ге хат жазуға шақырып: "Біз бәріміз осы жариялымнан қатты ренжідік. Ирландия халқы газет редакторынан осы мақала келтірген ауыр зиян үшін кешірім сұрауын қалайды деп үміттенемін" деді. "Scotland Yard"қа шағым түсті. Гетлидің дискі шығару компаниясы да PCC-ге шағым түсірді. PCC шағымды қабылдамады, "Мақала қандай да бір наразылық тудырды, бірақ оның заңды бұзушылыққа жеткенін дәлелдейтін жеткілікті мәлімет жоқ" деді. Лондондық CPS-тің күрделі істер жөніндегі заңгері Тони Коннелл: "Мен осы қорытындыға келген кезде, жеке тұлғалардың сөз бостандығын қорғайтын Адам құқықтары туралы заңның 10-бабына ерекше назар аудардым. Бұл бостандық жағымды ақпарат пен идеяларға да, ренжітетін, шоқтырғыш және алаңдататын ақпарат пен идеяларға да бірдей қолданылады. Бұл мақаланы шағымданушылар мен көптеген адамдар ренжітсе де, бұл оның жариялануын заңсыз етпейді" деді.

Мұра

2020 жылдың қыркүйегінде Дублин қалалық кеңесі әншінің құрметіне "Стефан Гетли саябағын" атауға келісті.