Кіріспе

Мартин Чарльз Джишке (Martin Charles Jischke, JIS key) (1941 жылдың 7 тамызында туған) – көрнекті американдық жоғары білім беру саласының басшысы және қолдаушысы, Пердью университетінің он бірінші президенті. Джишке Мемлекеттік университеттер мен Жер гранты колледждерінің Ұлттық қауымдастығының төрағасы және басқарма мүшесі, сондай-ақ Американдық білім беру кеңесінің, Ұлттық үсыныс корпорациясының және Мемлекеттік және Жер гранты университеттерінің болашағы жөніндегі Келлог комиссиясының мүшесі болды. Ол сонымен қатар Kerr McGee Corporation, Wabash National Corporation және Duke Realty компанияларының директорлар кеңесіне кірді. Ауыл шаруашылығы саласындағы жоғары білім беру және ғылыми зерттеулер жөніндегі жаһандық консорциумның негізін қалаушысы және Америка университеттері қауымдастығы мен Американдық бәсекеге қабілеттілік кеңесінің директорлар кеңесінде қызмет етеді.

Жеке өмірбаяны

Джишке Чикаго қаласында дүниеге келді, ол бакалея сатушының ұлы және Чикагоның батыс жағындағы қала маңындағы Майвудтағы Провизо орта мектебін бітірді. 1963 жылы ол Иллинойс технология институтында физика бакалавры дәрежесін құрметпен бітірді, қазіргі уақытта институттың қамқоршылар кеңесінде қызмет етеді. Иллинойс технология институтында оқығанда Delta Tau Delta International Fraternity іріктемесіне қабылданды. 1968 жылы Массачусетс технология институтында аэронавтика және астронавтика саласы бойынша магистр және доктор дәрежелерін алды. 1970 жылы Патриция "Пэтти" Фаулерге үйленді. Олардың екі баласы бар: фотограф Чарльз, Индиана штатының Батыс Лафайетте қаласында тұрады, және инженер Мариан, Индианаполис қаласында тұрады.

Ғылым

Жишке сұйықтық динамикасы саласындағы маман, жылу алмасу, сұйықтық механикасы, аэродинамика және жоғары жылдамдықты ұшақтар мен ғарыш кемелері бойынша мол тәжірибеге ие. Ол бір кітаптың тең редакторы және 31 ғылыми мақаланың, 21 ірі техникалық есептің авторы немесе тең авторы. Ол 50-ден астам маңызды техникалық баяндамалар мен лекциялар оқыды, сондай-ақ NASA және Дональд В. Дуглас зертханасында зерттеу стипендиясын танысты. Ол Ұлттық ғылым қоры, АҚШ Әуе күштері, NASA, Ұлттық денсаулық сақтау институттары, Ұлттық қатты дауылдар зертханасы және Ядролық реттеу комиссиясынан зерттеу гранттарын алды. 1975-1976 жылдары Ақ үйдің стипендиаты және АҚШ Көлік министрінің арнайы көмекшісі қызметін атқарды. Доктор Жишке – Америка ғылымды дамыту қауымдастығының және Америка аэронавтика және астронавтика институтының мүшесі. 2006 жылы Жишке Президенттің ғылым және технология жөніндегі кеңесіне (Ғылым және технология жөніндегі кеңесшілер кеңесі) тағайындалды.

Әкімшілік

Жишке 17 жыл бойы Оклахома университетінің аэроғарыш, механика және ядролық инженерия мектебінің профессорлық құрамында болды, сонымен қатар мектеп директоры қызметін атқарды. Университетте жұмыс істеген кезеңінде ол 21 дипломдық жұмысқа жетекшілік етті. 1974–75 оқу жылында Факультет Сенатының төрағасы, 1981–1986 жылдары Инженерлік колледжінің деканы болды, ал 1985 жылы доктор Жишке университеттің міндетті президенті болып тағайындалды. 1986 жылы Жишке Миссури университетінің – Ролла қаласының канцлері болып тағайындалды. Осы қызметтегі табысы оны 1991 жылы Айова мемлекеттік университетінің президенті қызметіне жеткізді. Ол стипендиялар үшін қаржы жинады. Доктор Жишке университетте болған жылдары жеке қаржы жинау бойынша рекордтар жасады, жыл сайын 100 миллион доллардан асып түсті. Айова мемлекеттік университетіндегі Мартин С. Жишке атындағы құрмет залы оның есімімен аталады.

Марапаттар

Ғылым және білім беру саласындағы еңбектері үшін Жишке көптеген беделді наградалар алды. Ол Америка инженерлік білім беру қоғамының жүз жылдық медалін және Иллинойс технология институтының кәсіби жетістіктері үшін сыйлығын алды. Сонымен қатар, ол Украина президентінен шетелдік азамат ретінде көрсете білген ерекше қызметі үшін Украинаның Еңбегі үшін медалімен марапатталды. Иллинойс технология институты мен Украинаның Ұлттық ауыл шаруашылығы университеті оған құрметті доктор дәрежесін берді. Ол 2006 жылы Пердью университетінің Барбара Кук бөлімінде Мортар Борд Ұлттық студенттік құрметті қоғамының құрметті мүшесі болып сайланды. 2013 жылы Жишкенің туған оқу орны, Иллинойс технология институты, оған жыл сайынғы түлектер медалін табыс етті, бұл түлектер қауымдастығының ең жоғары наградасы.

Пердью университеті

2000 жылдың 14 тамызында Жишке Пердью университетінің оныншы президенті болды, бұл қызметке ол Стивен К. Берингтің 17 жылдық президенттігінен кейін келді. Әкімшілігінің басынан бастап, Жишке «үлкен университетті ең көрнекті университеттердің қатарына қосу» мақсатын қойды. Осы мақсатқа жету үшін Жишке және Пердью университетінің қамқоршылар кеңесі университет үшін стратегиялық жоспар жасады, кең ауқымды өзгерістерді ұсынды және қаржы жинау мен құрылыс жөніндегі амбициялық бағдарламаларды енгізді. Аталған жоспар университет кампусынан асып, жалпы Индиана штатына тарады. Жишке мен қамқоршылар кеңесі Пердьюдің күшейіп, бүкіл штаттың экономикалық өркендеуіне жетекшілік ететініне сенім білдірді. Бес жылдық стратегиялық жоспар 2001 жылдың қараша айында қабылданды. Жоспарда деректерге негізделген шешім қабылдау, әртүрлі көрсеткіштер бойынша деректерді жинау және оларды басқа университеттермен салыстыру көзделді. Жишке сондай-ақ әртүрлілікті арттыру, пәнаралық зерттеулерді кеңейту, 300 жаңа оқытушылық лауазым құру және экономикалық дамуды ілгерілету үшін үкімет пен бизнес өкілдерін тарту қадамдарын ұсынды. Оның көзқарасының ең айқын көрінісі – Пердью университетінің Батыс Лафайетт кампусындағы 100 миллион долларлық көп салалы зерттеу және кәсіпкерлік кешені – Discovery Park. Жишке сонымен қатар 2002 жылдың қыркүйегінде стратегиялық жоспарды қолдау мақсатында басталған «Пердью үшін науқан» – 1,5 миллиард долларлық қаржы жинау операциясын басқарды. Науқанның аясында студенттерге стипендиялар мен шәкіртақыларға 200 миллион доллар, сапалы профессорлық-оқытушылар құрамын тарту және ұстап тұруға 200 миллион доллар, бағдарламалар мен орталықтарға 600 миллион доллар, ғимараттар мен жабдықтарға 100 миллион доллар және шектеусіз қаражатқа да сома бөлінді. Бұл жоспар Индиана штатындағы жоғары білім беру тарихындағы ең ірі қаржы жинау науқаны болды. Жишке сонымен қатар түлектердің қолдауын күшейтуге және штат ішінде білім беру серіктестіктерін құруға баса назар аударды. 2004 жылдың қазан айында Жишке АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар комитетінде халықаралық студенттердің маңыздылығы, 11 қыркүйекке дейін АҚШ университеттеріне түсуші студенттер санының төмендеуі және виза саясатын реформалау жөніндегі ұсынымдар туралы куәлік берді. 2006 жылдың 4 тамызында Жишке 2006–2007 оқу жылының соңында президенттік лауазымнан кететінін хабарлады. 2007 жылдың 7 мамырында Пердью университетінің қамқоршылар кеңесі Франс А. Кордованы Жишкеден кейін университет президенті болып тағайындады, бұл тағайындама 2007 жылдың 16 шілдесінен күшіне енді. 2007 жылдың 12 мамырында Жишке Пердью университетінің Инженерлік колледжінен құрметті докторлық дәрежесін алды. 2007 жылдың маусым айында Жишке Армстронгтың өзінен университеттің алғашқы Нил Армстронг атындағы Ұлылық медалін және Индиана губернаторының ең жоғары наградасы – Уабаш Сагаморын алды.