Кіріспе

Мұрын тұсынуға арналған дәрілер

Қаттылық түсіретін зат

Фенилэфрин псевдоэфедринге балама ретінде деконгестант ретінде қолданылады, оның қолжетімділігі кейбір елдерде метамфетамин синтезіне қолданылу мүмкіндігіне байланысты шектелген. Оның ауыз арқылы қабылдағандағы деконгестант ретіндегі тиімділігі күмәнді, бірнеше тәуелсіз зерттеулерде оның синустық бітелуге плацебодан артық көмектеспегені анықталды. 2007 жылғы мета-талдау оның тиімділігін растайтын жеткіліксіз дәлелдер бар деген қорытынды жасады, бірақ GlaxoSmithKline зерттеушілері жақында жариялаған тағы бір мета-талдауда стандартты 10 мг дозасы плацебодан тиімдірек деп табылған; алайда, GSK фенилэфрин құрамындағы көптеген өнімдерді сатуы селективті жариялау және басқа да даулы тәсілдер туралы күмәндау тудырды. Wyeth Consumer Healthcare компаниясының 2007 жылғы зерттеуі 1976 жылғы 7 зерттеу фенилэфриннің 10 мг дозада тиімділігін қолдайтынын көрсетеді. 2007 жылы Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) "синуситпен байланысты мұрын бітелуді уақытша жеңілдету" көрсеткішін алып тастады. Фенилэфриннің патенталдығы біраз уақыттан бері тоқтатылған, сондықтан көптеген дженерик брендтері бар. 2023 жылдың қыркүйегінде АҚШ Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасының (FDA) тәуелсіз кеңесшілер комитеті "ауыз арқылы қабылданатын фенилэфриннің мұрын бітелуін азайтуға тиімді екенін көрсететін жеткіліксіз дәлелдер бар" дегенге бірауыздан келісті. Комитет сондай-ақ бұл мәселені одан әрі зерттеудің қажеті жоқ деп бірауыздан мәлімдеді. FDA комитеттің кеңесіне жауап беріп, оның ұсыныстарын қарастыратынын мәлімдеді.

Геморройлар

Геморрой тік ішек аймағындағы кеңейген тамырлардың салдарынан пайда болады. Фенилэфрин геморрой симптомдарын болдырмау үшін жергілікті түрде қолданылуы мүмкін. Фенилэфрин қан тамырларының тегіс бұлшық еттерін тарылтады және көбінесе геморройды емдеу үшін кеңейген тамырларды тарылту және осыған байланысты ауырсынды жеңілдету үшін қолданылады. Дегенмен, тамырлардың қабырғаларында артерияларға қарағанда аз қан тамырларының тегіс бұлшық еттері болады. Емдеуге арналған препараттардың құрамында нәжіс шығарылған кезде ауырсынды азайтатын, қабыну аймағында қорғаныш қабат құратын заттар да болуы мүмкін. 0,25% фенилэфрин гидрохлориді геморройды емдеуге арналған суппозиторийлерде тамырларды тарылтатын құрастырғыш ретінде қолданылады.

Көздің көктемгі жасушасының кеңейуі

Фенилэфрин көзді кеңейту үшін көз тамшысы ретінде қолданылады, бұл торлық қабықтың көрінуін жеңілдетуге мүмкіндік береді. Ол көбінесе тропикамидпен бірге күшейткіш ретінде қолданылады, егер тропикамидтің өзі жеткіліксіз болса. Тар бұрышты глаукома – фенилэфрин қолдануға қарсы көрсетім. Қасанды кеңейткіш ретінде ол 2,5% және 10% мөлшерде қолжетімді. Фенилэфрин көзге тамшысы жергілікті анестетик қолданғаннан кейін көзге салынады.

Көздің ішіндегі қан кету

Фенилефрин катаракта және глаукома хирургиясы кезінде туындайтын көз ішіндегі қан кетуді тоқтату үшін көздің алдыңғы камерасына интракамералық инъекция ретінде қолданылған.

Вазопрессор

Фенилфрин көбінесе гипотензиясы бар, әсіресе септикалық шоктан туындаған тұрақсыз науқастарда қан қысымын арттыру үшін вазопрессор ретінде қолданылады. Мұндай қолданыс анестезия және жансақтау бөлімдерінде жиі кездеседі; ол эпидуральды және омыртқа анестезиясының қан қысымын төмендету әсеріне, сондай-ақ бактериялық токсиндердің тамыр кеңейту әсеріне және сепсис пен жүйелік қабыну синдромындағы қабыну жауабына қарсы әрекет ету үшін ерекше пайдалы. Фенилфриннің жартылай шығарылу мерзімі шамамен 2,5-3,0 сағатты құрайды. Қан тамырларын тарылтатын әсеріне байланысты, фенилфрин қоршаған тіндерге еніп кетсе, ауыр некрозға алып келуі мүмкін. Сондықтан, мүмкіндігі болса, оны орталық веналық катетер арқылы беру керек. Зақымды болдырмау немесе азайту үшін альфа-блокатор фентоламинмен тінді тері астына инъекциялау қажет.

Жанама әсерлер

Фенилефрин бас ауруы, рефлекстік брадикардия, қозу, алағайлық және жүрек аритмиялары сияқты қосымша әсерлерге себеп болуы мүмкін. Көзге тамсатылатын төмен концентрациялы препараттар қан қысымын өзгерте алмайды, ал жоғары дозалы препараттардың әсері ұзаққа соқпайды.

Басқа

Простата аденомасын қолдану оны нашарлатуы мүмкін, ал ұзақ мерзімді қолдану қайта қан ағылуға (ребунд гипермияға) әкелуі мүмкін. Бұрын қорқыныш немесе паникалық бұзылыстар болған, немесе эпилепсияға қарсы құрысуға қарсы препараттар қабылдап жүрген адамдар бұл затты қабылдамауы керек. Препараттардың өзара әрекеттесуі құрысуды тудыруы мүмкін. Кейбір пациенттерде осы препаратты қабылдаумен байланысты асқазанның ауыруы, қатты іш құрысуы және құсу проблемалары байқалған. Фенилэфрин жүктілік санаты С-ға жатады. Жануарлар мен адамдар арасында жүргізілген зерттеулердің жетіспеуіне байланысты, оның ұрыққа зиян келтіретіні белгісіз. Фенилэфрин жүкті әйелдерге тек қана қажет болған жағдайда ғана берілуі керек.

Өзара әрекеттесулер

Фенилфриннің қан қысымын көтеру әсері моноамин оксидазасының ингибиторлары, трициклді антидепрессанттар және гидрокортизон сияқты препараттармен күшейеді. Осы препараттарды қабылдап жүрген пациенттерге қан қысымын ұқсас деңгейге көтеру үшін фенилфриннің төмен дозасы қажет болуы мүмкін. Фенилфриннің тиімділігін азайтуы мүмкін препараттарға кальций арналарын блокадалайтын дәрілер, АПФ ингибиторлары және бензодиазепиндер жатады. Осы препараттарды қабылдап жүрген пациенттерге қан қысымын салыстырмалы түрде көтеру үшін фенилфриннің жоғары дозасы қажет болуы мүмкін.

Фармакодинамика

Фенилефрин – симпатомиметик препарат, яғни ол эпинефриннің (көбінесе адреналин деп аталады) немесе норэпинефриннің әсерін имитациялайды. Фенилефрин α1 адренергиялық рецепторларға таңдамалы түрде байланысады, бұл көкейек және артериялық қан тамырларын тарылтады. Псевдоэфедрин өзінің таңдамалы емес адренергиялық әрекеті арқылы қан тамырларын тарылтуға және мукоцилиарлық клиренстің артуына себеп болса, фенилефриннің таңдамалы α1 адренергиялық рецепторға әсер етуі тек қан тамырларын тарылтады, осылайша олардың әрекет ету механизмінде айырмашылық туады.

Фармакокинетика

Ауызға қабылданатын фенилэфрин денедегі митохондриялық мембранада орналасқан моноамин оксидаза ферментімен кеңінен метаболизденеді. Ауызға қабылданатын псевдоэфедринмен салыстырғанда, фенилэфриннің сіңу қабілеті төмен және өзгермелі, шамамен 38%-ға дейін жетеді.