Кіріспе

Американдық фотограф (1917-2009)

Ирвинг Пенн (16 маусым 1917 – 7 қазан 2009) – американдық фотограф, сән фотосуретімен, портреттерімен және натюрморттарымен танымал. Пенннің мансабы Vogue журналындағы жұмысын және Issey Miyake және Clinique сияқты клиенттерге тәуелсіз жарнамалық жұмыстарын қамтиды. Оның туындылары халықаралық деңгейде көрмелерге қойылып, фотосурет өнерін дамытуға үлкен үлес қосып келеді.

Ерте өмір және білім

Пенн 1917 жылғы 16 маусымда Нью-Джерси штатының Плейнфилд қаласында Гарри Пенн мен Соня Гринбергтің еврей отбасында дүниеге келді. Пенннің кіші інісі Артур Пенн 1922 жылы туды және кейіннен кинорежиссер және продюсер болды. Пенн Абрахам Линкольн орта мектебінде оқыды, онда Леон Френдтен графикалық дизайнды үйренді. Пенн 1934-1938 жылдары Филадельфия өнеркәсіптік өнер мектебінде (қазіргі Өнер университеті) оқыды, онда Алексей Бродовичтің басшылығымен сурет салу, кескін салу, графика және өнеркәсіптік өнерді оқыды. Әлі студент кезінде Пенн Бродовичпен «Харперс Базар» журналында жұмыс істеді, ол Пенннің бірнеше суреттерін жариялады.

Мансап

Пенн үш жыл бойы тәуелсіз дизайнер болып жұмыс істеді, 1940 жылы Бродовичтің орнына Saks Fifth Avenue-дегі сурет директоры лауазымын атқарудан бұрын алғашқы әуесқой суреттерін түсірді. Пенн бір жыл бойы Saks Fifth Avenue-де жұмыс істеді, содан кейін Мексикада және АҚШ-та бір жыл сурет салумен және фотосуретке түсумен айналысты. Пенн Нью-Йоркке оралғаннан кейін Александр Либерман оған Vogue журналының Сурет бөлімінде серіктес ретінде қызмет етуді ұсынды. Либерман фотосуретке түсуді сұрамас бұрын Пенн журналдың макетімен жұмыс істеді. Пенннің VOGUE журналының алғашқы фотосуреті 1943 жылдың қазан айында жарық көрді. Лондондағы Соғыс ақпарат басқармасының Сурет бөлімі оған "суретші-фотограф" болып жұмыс ұсынды, бірақ ол оның орнына Американың Далалық қызметіне ерікті болып келді. 1944 жылдың қараша айында американдық әскерлерді алып, Неапольға келгеннен кейін Пенн британдық Сегізінші армияны қолдау үшін жедел жәрдем машинасының жүргізушісі болды, ол ауа райын күтіп, Италияның Апеннин тауларында қысырған қыста солтүстікке қарай қиын жолмен өтті. 1945 жылдың шілдесінде ол Италиядан Үндістанға ауыстырылды. Ол солдаттарды, медициналық операцияларды, AFS лагерь өмірін және Үндістандағы уақытша тұрақтарында әртүрлі тақырыптарды суретке түсірді. 1945 жылдың қарашасында ол Нью-Йоркке қайтып оралды. Пенн мансабының барысында Vogue журналында жұмыс істей берді, мұқабаларды, портреттерді, натюрморттарды, сән суреттерін және фотоэсселерді түсірді. 1950 жылдары Пенн Нью-Йоркте жеке студиясын ашып, жарнамалық фотосуреттер жасауды бастады. Жылдар өте келе Пенннің клиенттерінің тізіміне General Foods, De Beers, Issey Miyake және Clinique кірді. Пенн 1947 жылы фотосессияда швед модельі Лиза Фонсагривспен танысты. 1950 жылы екеуі Челсидегі тіркеу кеңсесінде үйленді, екі жылдан кейін Лиза олардың ұлы Том Пеннді дүниеге әкелді, ол металл дизайнер болды. Пенн өзінің сән фотосуреттерімен ең танымал болды, оның репертуарында шығармашылық ұлылардың портреттері, әлемнің түкпір-түкпірінен этнографиялық фотосуреттер, тамақ, сүйек, бөтелке, металл және табылған заттардың модернистік натюрморттары, сондай-ақ фотосуреттер саяхат очерктері бар. Пенн фотосуреттерді сұр немесе ақ фонға түсірген алғашқы фотографтардың бірі болды және оның қарапайымдылығын тиімді пайдаланды. Студияның кең аумағын кеңейте отырып, Пенн тік бұрышты фондардан жиынтық құрастырып, өткір бұрыш жасады. Бұл техникамен суреттелгендердің ішінде Джон Герси, Марта Грэм, Марсель Дюшан, Пабло Пикассо, Джорджия О'Кифф, В. Х. Ауден және Игорь Стравинский болды. 1964 жылдан бастап Ирвинг Пенн платиналық баспамен тәжірибе жүргізе бастады. Пенн осы уақытқа дейін мансабын журналдардың жылтыр беттерінде және 1960 жылы жарық көрген "Мәңгілік сәттер" кітабында суреттер түсірумен өткізді. Пенн репрографиялық құралдардың техникалық шектеулерін асып, терең көрнекілік тәжірибесін ұсынатын фотосуреттерді жасауды мақсат етті. Ол платиналық процеске оның ұзақ сұр түсті спектріне – таза ақ пен абсолютті қара арасындағы шексіз градацияларды көрсету қабілетіне тартылды. Платиналық процесте негативпен тікелей байланыс қажет, оны үлкейту қажет емес, сондықтан Пенн алдымен қажетті баспамен бірдей өлшемдегі мінсіз негативтерді жасау керек болды. Содан кейін ол қағазды платина эмульсиясымен қолмен жапты. Құрғағаннан кейін қағаз негативпен бірге қойылып, өңделгенге дейін жарыққа шығарылды. Қатаң тәжірибелер көрсеткендей, екінші эмульсиямен баспаны қайта бояу және бір қағаз бетіне екінші немесе үшінші рет түсіру терең және нәзік баспаларды береді. Пенн негатив пен баспа бетін бірнеше экспозицияда сәйкестендіру және қайта сәйкестендіру мәселесін графикалық өнерден алынған техникамен шешті: ол қағазды алюминий табағына жоғарғы жиегі бойында тіркеу нұсқаулары бар тізбекпен бекітті. Пенн эмульсияларды дайындау кезінде сақтық танытты және оның нақты формулалары айтарлықтай өзгерді. Ол қалаған әсерге жету үшін палладий мен темір тұздарын жиі қосты. Пенннің натюрморт композициялары таусылған және өте ұйымдастырылған, желі мен көлемнің абстрактілік өзара әрекеттесуін көрсететін тамақ немесе заттардың жиынтығы. Пенннің фотосуреттері егжей-тегжейге үлкен назар аударумен жасалған, бұл оның фотосуреттерін әзірлеу және басып шығару шеберлігіне жалғасады. Пенн көптеген баспа техникаларын сынады, соның ішінде платина эмульсиясымен қапталған алюминий табақтарында жасалған баспалар, бұл суреттерге күміс баспаларда жоқ жылулықты берді. Оның қара-ақ баспалары терең контрастымен ерекшеленеді, оларға анық және қатал көрініс береді. Модернистік дәстүрге терең бой салған Пенн сонымен қатар шығармашылық шекарадан да өтті. "Жер бетіндегі денелер" көрмесінде дене пішіндері жұқадан тоққа дейін ауыспалы болатын поздағы бейнелердің сериясы ұсынылды; фотосуреттер 1949 және 1950 жылдары түсірілгенімен, олар 1980 жылға дейін көрмеге қойылмады. Ол Vogue үшін Джон Галлиано (Dior үшін), Карл Лагерфельд (Chanel үшін) және Кристиан Лакруа сияқты сүйікті дизайнерлерінің жинақтарын түсіруді жалғастырды, бұл қараңғы тақырыптарды өзінің суреттеріне енгізді.

Үлкен жинақтар

Чикаго өнер институты Ирвинг Пенннің қағаз және фотосурет мұрағатын сақтайды, ол 1995 жылы Райсон және Бернхам кітапханаларына және Фотография бөліміне сыйға берілді. Сонымен қатар, Чикаго өнер институты Пенннің 200-ден астам көркем баспаларын өз коллекциясында сақтайды және суретшінің бірнеше көрмесін ұйымдастырды, оның ішінде ретроспективті «Ирвинг Пенн: Фотографиядағы мансап» (1997–1998) көрмесі халықаралық деңгейде көрсетілді, сондай-ақ «Ирвинг Пенн: Аяқ астында» (2013) көрмелері де өткізілді. Смитсоновтың американдық өнер мұражайында (SAAM) Пенннің көптеген туындылары бар, оның ішінде Пенннің «Таро оқушысы» атты күміс желатинді баспасы, 1949 жылғы Жан Патчеттің және сюрреалистік суретші Бриджит Тиченордың суреті де бар. 2013 жылы мұражай Ирвинг Пенн қорынан 100 сурет сыйлық ретінде алды, бұл коллекциядағы Пенннің туындыларының санын 161 суретке дейін арттырды. Ирвинг Пенн қорының сыйлығы «Ирвинг Пенн: Сұлулықтың ар жағы» атты көрменің негізі болды, ол Америка Құрама Штаттарының басқа мұражайларына сапар шегуден бұрын SAAM-да көрсетілді. «Кузко балалары» (1948) суреті де күтілген бағадан жоғары 95 250 долларға сатылды.