Кіріспе

Жапониядағы бұқаралық ақпарат құралдарында жиі кездесетін танымал адамдар

Жапониядағы телеарналардың тұлғалары, жапон тілінде "таренто" (タレント) деп аталады, бұл адамдар Жапониядағы бұқаралық ақпарат құралдарында, әсіресе әртүрлі ойын-сауық бағдарламаларындағы панель мүшелері ретінде тұрақты түрде пайда болады. Голливудтың алтын ғасырында АҚШ-тағы табысты актерлер "таланттар" деп сипатталды және харизмалық емес, техникалық дағдыларымен ерекшеленетін түсірілім тобынан ажыратылды.

Еңбек жолы

Жапондық телебағдарламаларында осындай медиа тұлғалар жиі кездеседі. Көптеген адамдар, кейде бір уақытта ондаған адам, осы прайм-таймдық шоуларға қатысуға шақырылады. Олардың осы бағдарламаларға қатысуы әртүрлі болып келеді және өнер көрсету, пікір білдіру, танымал адамдарды мономане деп аталатын тәжірибе арқылы еліктеу, ойын-сауық шоуларына қатысу, әзілдесу немесе шоудың барлық уақытында қатысу ( "галереяның" бір бөлігі ретінде белгілі) сияқты қызметтерді қамтиды. Тарантолардың жапондық теледрамалар мен фильмдерде көрінуі жиі болғанымен, олар негізгі актерлерден ерекшеленеді. Актерлер жаңа жобаларын жарнамалау үшін түрлі шоуларға қатысса, тарантолар көбінесе жеке мақсаттарынан басқа жарнамалық мақсаты жоқ түрлі шоуларда пайда болады. Көбінесе тарантолардың, ерлердің де, әйелдердің де мансабы қысқа болады (бір-екі жыл шамасында) және олардың табыс табу мүмкіндігі көпшілік ойлағандай жоғары емес. Көпшілігі Токиодағы орта тапқа сай өмір сүру үшін ғана жеткілікті табыс табады. Өйткені олардың талант агенттіктері теледидардағы өнерлерінен түскен табыстың басым бөлігін алады. Тарантолардың берген ақшасының бір бөлігі агенттіктердің оларға тегін тұрғын үй, қаржылық көмек және оларды дамыту үшін көрсеткен бастапқы қолдауына төленеді. Мұндай кесілулер кейде 90%-ға жетеді. Дегенмен, олардың жұмысы қоғамдық беделге ие болуға (және осыған байланысты барлық артықшылықтарға) мүмкіндік береді және табысты таранто мансабы киноактер немесе тіпті саяси қайраткер мансабының бастауы болуы мүмкін. Мансабын одан әрі дамыта алмаған тарантолар бірте-бірте ұмытылып, қараңғыға кетеді. Таранто үшін маңызды факторлар – олардың есімдерінің жұртшылыққа танылу деңгейі (知名度), яғни Q-баллының жапондық баламасы, олардың жұртшылыққа ұнау деңгейі (好感度) және олардың мінезі немесе тұлғасы (көбінесе "хара"). Бұл екі терминнің арасындағы айырмашылық маңызды, өйткені Эгашира 2:50 сияқты танымал тұлғалар көрермендерге ұнамауы мүмкін, бірақ олар өмір сүру үшін жұмыс істейді. Тарантоның мінезіне олардың тегі және басқа мансаптары (мысалы, автор/суретші Лили Фрэнки), интеллектуалдық қабілеттері (мысалы, Масару Хамагучи, бір кезде теледидардағы емтиханды тапсырғанда өз атын қате жазған комедиант), хоббилері мен дағдылары (көптеген әйелдердің танымал тұлғаларының пісіру қабілеттері жақсы немесе нашар болуымен белгілі, Пинк Ледидің бұрынғы мүшелерінен бастап, төменгі деңгейдегі королева Инлингке дейін) немесе сыртқы келбеті (Бобби Олугон сияқты жапондық емес таланттар осы мақсатта сыртқы түрін пайдаланады) кіруі мүмкін. Адамның тарантоға айналу жолын жіктеуге болады.

Көп таренто

Өздерін қалыптастырған немесе индустрияның басқа саласында белсенді болған немесе болған жұлдыздар мультитаренто деп есептеледі. Бұл адамдар көбінесе телебағдарламаларға қатысудан өзге ойын-сауық индустриясының басқа салаларынан шыққан. Содан кейін олар тележұлдыздарға айналады. Мультитарентолар актерлер, музыканттар, модельдер, дауыстау актері, режиссерлер немесе индустриядағы жұмыстарымен танымал кез келген адам болуы мүмкін. Америка Құрама Штаттары мен Еуропа елдерінде Такеши Китано белгілі режиссер ретінде танылса, Жапонияда оны әлі де "көп дағдылы" деп бағалайды және осы күні де жапондарды күлдіру үшін кейбір ток-шоуларға қатысады. ИККО, Шоко Накагава және Шинобу Сакагами да осы санатқа жатады.

Оуари таранто

"Оварай" – жапон тілінде күлкі, немесе осы жағдайда "комедиялық қабілет". Оварай таренто – көбінесе манзай (бір түрі стендап) комедиясында болған бұрынғы комедианттар, олар танымал болғаннан кейін комедиялық сипаттағы түрлі телебағдарламаларға қатысады. Оварай тарентоның түрлі жанрлары мен телебағдарламалардағы актерлік құрамы әртүрлі. Әдетте, әр түрлі шоуларда олар комедиялық эффект тудыру және сөзді жалғастыру үшін шақырылады. Кейбір оварай таренто мансабының кейінгі кезеңдерінде MC (бағдарлама жүргізуші) болып, бағдарлама ағынын басқарады және көбінесе шоудың ең маңызды тұлғаларына айналады. Бағдарлама жүргізушілер әдетте өте жақсы әңгімелеу қабілетімен және реакциясымен ерекшеленеді, себебі олар маңызды рөл атқарады. Мысалдар: Шиня Уэда, Санма Акасия, Шофукутей Цурубе II және Джордж Токоро. Жапон комедианттарының тізімін қараңыз.

Непотикалық таренто

Кейде тарантоларға телеарналарда көп эфир уақыты беріліп, олар танымал тұлғалармен немесе саясаткерлермен байланысы болғандықтан жақсы жарнамаланады, бірақ көрермендерді ойын-сауықпен қамтамасыз етуге қабілетті ешқандай дағдылары болмағандықтан емес. Осы құбылыстың ең айқын мысалы – "Йомиури Джаиантс" командасының легендарлы ойыншысы және бас жаттықтырушысы Шигео Нагасиманың ұлы Казусиге Нагасима. Бейсболда сәттілікке жете алмағаннан кейін, ол ойын-сауық индустриясына жүзі бұрып, әкесінің атын пайдаланып өркендеді. Токионың әйгілі губернаторы Шинтаро Ишихараның ұлы Ёшидзуми Ишихара, сондай-ақ бұрынғы премьер-министр Дзүничиро Коидзумидің ұлы Котаро Коидзуми де туыстық байланыс арқасында белгілі бір деңгейде танымал болды.

Спортшы Таранто

Бұл әдетте спортта өркендеп, кейіннен ойын-сауық индустриясында таренто болған бұрынғы спортшылар. Олардың әр түрлі спорт түріндегі жетістіктерінің арқасында көп назар аударады және көбінесе телеарналарда сәтті тұлғаларға айналады. Спортшы-тарентолар әлі де белсенді спортшылар болуы мүмкін, бірақ көбінесе зейнеткерлікке шыққаннан кейін ғана ойын-сауық индустриясына қатысады. Мысалы, Масакио Маэзоно, Карина Маруяма, Со Такеи, Конисики Ясокичи және Саори Йошида.

Гиммикалық таранто

Бұл – бір "фирмендік" фразасы, киім-кешегі немесе көрермендерді күлдіруге арналған мінез-құлқы бар бағдарламалардың қатысушылары. Олардың телеарнадағы кейіпкерлері көбінесе беткей, себебі олар оларға танымалдық әкелген комикалық тәсілді немесе нета (ネタ) жан-жақты пайдаланады және кейіпкерлерін дамытуға тырыспайды. Телевизияда осындай тұлғалардың танымалдылығы тез өтеді, өйткені олардың өзіндік ерекшелігі жойылғаннан кейін ұмытылып кетеді. Жапонияда оларды ippatsuya (一発屋) немесе "бір ғана айласы бар" деп атайды. Мысалы, Йошио Кодзима, Данди Сакано және Рейзор Рамон Хард Гей.

Таранто құдайы

Сонымен қатар, еркек және әйел тарантолар, олардың физикалық сұлулығы мен қабілеттері үшін атышулы болуы мүмкін, және оларға кең танылу мүмкіндігі беріледі, бірақ оларды жарнамалау тәсілі қатаң түрде сән үлгісінен өзгеше. Өйткені олар музыкалық CD-лер жасауға, өзіндік жобаларға және телешоуларға көп уақыт жұмсайды, бұл олардың физикалық сұлулығын немесе экрандық тартымдылығын пайдаланады. Мұндай адамдарды кейде "обака айдору" немесе "ақылсыз айдолдар" деп атайды. Бұл санатқа кіретін көптеген ер адамдар Johnny & Associates ерлер таланты агенттігінен шыққан.

Гайджин таренто

А (外国人タレント), сондай-ақ (外人タレント) және қысқартылған gaitare деп те аталады, ол тек немесе көбінесе Жапонияда ғана белсенді шетелдік танымал тұлға. Бұл сөз тіркесінің мағынасы "шетелдік талант" дегенді білдіреді. Жапон тілін әңгімелесу деңгейінде білумен қатар, шетелдік сыртқы келбеті және ерекше тұлғасы бар олар, көбінесе жапондықтардың шетелдіктер туралы стереотиптеріне сай келетіндіктен таңдалады (мысалы, американдықтардың көбінесе қатаң, сары шашты және көк көзді болады деген түсінік). Гайкокуджин тарентоларын жапондықтар басқа тарентолар сияқты жаңалық ретінде қарастырады және олардың ұлтына байланысты әртүрлі рөлдерге бейімдейді. 1991 жылы түсірілген "The Japanese Version" деректі фильмінде тәжірибелі шетелдік тележұлдызы Дейв Спектор: "[Мен] ең төменгі деңгейдегі клоун сияқты нәрселер жасап жүрмін. Бірақ бұл мені ешқандай жағдайда мазаламайды. Телевизиядағы шетелдіктерді, модельдерді және т.б. көбінесе пандамен салыстырады. Олар осы терминді қолданады, себебі олар сүйкімді, олармен бірге көңіл көтеруге болады, маршмеллоу тастап, одан артығымен айналыспайсың. Бірақ мен жылына жарты миллион доллар табатындықтан, панда болуге өте қуаныштымын". Гайджин тарентолары жапон тілін қолдану арқылы жапон көрермендерінің қызығушылығын оятады, бұл жапондықтар үшін ерекше есімдерге ие болудың үлкен жетістігі саналады. Жапон тілінің ана тілінде сөйлейтіндер өз тілдерін әдет-ғұрыптық өрнектерінің тереңдігі, өзін және басқаларды атау әдістері, тікелей емес және мейірімді сөйлеуіне байланысты үйренудің өте қиын екенін айтады. Бұл дағдылар жапон тілінде сөйлейтін емес адамдар үшін сирек және таң қалдыратын болып көрінеді. Сондықтан гайджин тарентоның басты тартымдылығы олардың таланты немесе аты-жөлі емес, жапон тілін амалсыз қолдануы, бұл жапондықтарды "жапонша сөйлей алатындар" деп анықтауға көмектеседі. Гайджин таренто жалпы алғанда шетелдіктерді объективтендіру болып табылады, ол "жапондықтардың" ерекшелігі мен бірегейлігін нығайтады.

Қатыстылығын сақтау

Кейде адамдар бастапқы саласында танымалдылығы мен қажеттілігін жоғалту салдарынан мансабында бағыт өзгертуге ұшырап, таренто болады. Бұл әсіресе музыканттарға тән, себебі жазбалар компанияларымен жұмыс істейтін артистердің үнемі алмасуы жиі болады. Мысалдардың ішінде әншілер триосының құрамында дебют жасаған және шапшаң әзіл-қалжыңдарымен және өз кемшіліктерін күлдіруге дайындығымен танымал болған Кирико Исононы; 2005 жылы жанжалға байланысты топтан кеткен, бірақ содан бері түрлі шоуларда және жапон теледрамаларында көрініс беретін Morning Musume тобының үшінші жетекшісі Мари Ягучини; бұрынғы порножұлдыз Ай Айжиманы; актерлік өнерге көшуге және таренто болуға дейін бірнеше топқа жетекшілік еткен Юсуке Сантамарияны атауға болады. Сондай-ақ, сән үлгілері де осы мамандыққа жол аша алады, мысалы Ринка мен Ая Сугимото.