Кіріспе

"Бұл үшін Лизаны кінәла" – американдық "Симпсондар" анимациялық телесериалының он үшінші маусымының он бесінші эпизоды. Боб Бендетсон жазған және Стивен Дин Мур режиссерлік еткен "Бұл үшін Лизаны кінәла" эпизодында танымал мәдениетке қатысты бірнеше сілтемелер бар, оның ішінде бразилиялық балалар тележүргізушісі Ксуканың пародиасы және "Айға саяхат" фильміне жасалған сілтемелер кездеседі. Эпизод алғаш рет 2002 жылдың 31 наурызында АҚШ-тағы Fox телеарнасында көрсетілген кезде шамамен он бір миллион адам тамашалады. 2010 жылы эпизод, он үшінші маусымның қалған эпизодтарымен бірге DVD және Blu-ray форматында жарық көрді. "Бұл үшін Лизаны кінәла" эпизоды Бразилияда қылмыс, шалап құрылған үйлер, егеуқырлар және мәдени қателіктер сияқты стереотиптер мен клишелерді қамтығандықтан дау тудырды. Рио-де-Жанейро қаласының туристік басқармасы (Riotur) қаланың халықаралық беделін жойғаны үшін Fox компаниясына қарсы заңдық шаралар қолдануды жоспарлады. "Симпсондар" сериалының атқарушы продюсері Джеймс Л. Брукс Рио-де-Жанейродан кешірім сұрады.

Сюжет

Мардж Симпсон отбасы Бразилияға қоңырау шалудан 400 доллар телефон ақысын төлегенін біледі. Телефон компаниясы төлем жасамағаны үшін отбасының қызмет көрсетуін тоқтатқаннан кейін және Гомер оны қалпына келтіруге тырысқанда бірнеше рет өзін жарақаттағаннан кейін, Лиза өзінің жетім бала Роналдумен байланыста болу үшін қоңырау шалғанын мойындайды. Ол жақында ғана оның хаттарын ай сайын алып отырды; олар тоқтаған кезде, ол тұратын жетімханаға қоңырау шалып, оның жоғалып кеткенін айтты. Лиза Роналдудан видеоға түсірілген хабарды ойнатқанда, ол өзінің ақшасына бір жұп би аяқ киімі сатып алғанын айтады, Гомер, Мардж және Барт оны іздеу үшін Бразилияға ұшып кетуге шешім қабылдайды. Олар Мэггиді Пэтти мен Селмаға қалдырады. Симпсондар Рио-де-Жанейроға келгеннен кейін, олар Роналдуды іздеуді бастайды - алдымен қаланың ықжалаларында, содан кейін оның жетімханасында - бірақ табысқа жетпейді. Олар көбірек жерді аралау үшін екі-екіден бөлініп кеткенде, Гомер мен Бартты балалар тобына ұрлап, кейін таксиде ұрлап алады. Барт Мардж пен Лисаға хабарлау үшін қашып кетеді, ал ұрлаушылар Гомерді Бразилияның жаңбырлы ормандарындағы жасырын жерге алып барып, босату үшін 50 000 доллар талап етеді. Төлемді өздері төлей алмайтын немесе Спрингфилдтегі ешкімнен қарыз ала алмайтын қалған үш Симпсон Гомерді іздеуге кіріседі. Олар Карнавал парадына түседі, оның барысында Лиза Роналдуды табады, ол қазір танымал балалар телеарнасында фламинго костюміндегі биші болып жұмыс істейді. Ол өзінің сатып алған аяқ киімдері осы жұмысқа және жоғары жалақыға әкелгенін түсіндіреді және Симпсондарға қажет 50 000 доллар береді, өйткені оның одан ұрлай алатын ата-анасы жоқ болғандықтан, ол барлық табысын сақтайды. Олар Қамап алушылар ұйымдастырған кездесу орнына келгенде, олар Хомердің Стокгольм синдромын дамытып, оны ұрлауды есте сақтау үшін альбом жасағанын біледі. Олар ақшаны лақтырып жіберіп, Гомер отбасылық көлікке секіреді, тек кабельдер үзіліп, оларды таудан құлатып жібереді. Олар аман қалып, Гомер отбасына оны қиындықтан құтқарып қалғандары үшін алғыс айтады. Барт бірден анаконданың тұтас жұтып жібергенін, бірақ алаңдамағанын және самба музыкасына би билеуді бастағанын айтады.

Өндіріс

"Бұл үшін Лизаны кінәла" Боб Бендетсон жазды және Стивен Дин Мур режиссерлік етті. Бұл "Симпсон" сериалында АҚШ-тан тыс жерлерге саяхат жасайтын алғашқы эпизод емес. Олар Антарктида, Аруба, Австралия, Канада, Қытай, Коста-Рика, Куба, Дания, Франция, Исландия, Үндістан, Ирландия, Израиль, Италия, Жапония, Мексика, Нидерланды, Перу, Оңтүстік Корея, Испания, Танзания және Ұлыбританияға барған. Олардың Бразилияға сапары "Бұл үшін Лизаны кінәла" эпизодында кейіннен 18-ші маусымның "Сулы әйел" (2007) эпизодында еске түсірілді, онда отбасы Барнакл шығанағы деп аталатын аралға саяхат жасайды және ол аралдың шамадан тыс балық аулаудан зардап шеккенін біледі. Лиза Бартқа: "Бұл біз барған ең жағымсыз жер", - дейді, ал Барт: "Бразилия ше?" - деп сұрайды. Лиза өзін түзетіп: "Бразилиядан кейін", - деп жауап береді. Эпизодта танымал мәдениетке қатысты бірнеше сілтеме бар. "Бұл үшін Лизаны кінәла" атауы 1984 жылғы "Рио үшін кінәла" фильміне сілтеме жасайды, ол да Бразилияда өтеді. Гомер мен Барт Копакабана жағажайында келе жатқанда, 1939 жылғы "Aquarela do Brasil" әні (сонымен қатар "Бразилия" деп те аталады) ойнатылады. "Teleboobies" атауы британдық "Teletubbies" телесериалына сілтеме. Эпизодтың басында Гомер мен Барт көретін "Itchy & Scratchy" мультфильмі Жорж Мелиестің 1902 жылғы "Айға саяхат" фильмін пародиалайды; Itchy мен Scratchy гольф ойнап жатқанда, Itchy Scratchy-дің басын гольф таяқшасымен соғып, оның басын Айға дейін жібереді, фильмдегі ракета сияқты. Шоураннер Ал Джиннің айтуынша, "Симпсон" командасы американдық гольфші Тайгер Вудсты осы мультфильмге қатысуға шақырған, бірақ ол бас тартқан. Эпизод 2002 жылдың 25-31 наурызындағы аптадағы рейтингтерде қырық үшінші орынды иеленді, "Джордж Лопес" комедиялық сериалының жаңа эпизодымен және "48 сағат" жаңалықтар бағдарламасымен теңестірілді. Сонымен қатар, ол Fox телеарнасының сол аптадағы ең жоғары рейтингті бағдарламасы болды. 2010 жылдың 24 тамызында "Бұл үшін Лизаны кінәла" эпизоды "The Simpsons – The Complete Thirteenth Season" жинағының бір бөлігі ретінде DVD және Blu-ray форматтарында шығарылды. Стивен Дин Мур, Ал Джин, Мэтт Грёнинг, Мэтт Селман, Тим Лонг, Джон Фринк, Дон Пэйн, Джоэл Х. Коэн, Мэтт Уорбертон, Дэвид Сильверман және Майк Б. Андерсон эпизодқа аудиокомментарий жазды. Бендетсон эпизодтағы жұмысы үшін анимациялық саласында Америка Жазушылар Гильдиясы сыйлығына ұсынылды, бірақ "Futurama" сериалының "Godfellas" эпизодының авторы Кен Килерден жеңілді. "Бұл үшін Лизаны кінәла" эпизоды телекритиктер тарапынан әртүрлі бағаланды. Blu-ray.com сайтынан Кейси Бродуотер оны маусымның ең жақсы эпизоды деп атады. DVD Movie Guide журналынан Колин Джейкобсон бұл эпизодтың басқа эпизодтар сияқты күлкілі емес екенін айтты. Ол эпизодтың "кейде күлкілі екенін, бірақ 13-ші маусымның көп бөлігі сияқты, жаман емес, бірақ есіңде қалатын эпизод емес" деді. "Вашингтон пост" газеті хабарлағандай, эпизод бразилиялық теледидардағы жергілікті газеттерде және жаңалықтар бағдарламаларында жарияланған кезде "бірден медиалық шу пайда болды". Бразилиядағы "The Guardian" газетінің тілшісі Алекс Беллос бразилиялықтарды ренжіткен нәрселердің бірі эпизодтағы көптеген қателіктер екенін айтты, мысалы, конга мен макарена Бразилияда танымал билер деп есептелді; конга шындығында Кариб теңізінің биі, ал макарена Бразилиядан келмейді және онда жиі орындалмайды. Шетелдік баспасөз орталығына қалалық жыныстық білім беру орталығының өкілі Роберто Перейра: "Америкалықтар бізді төмен, білімсіз, бұзық, лас жануарлар деп санайды!" деді. 2002 жылдың 6 сәуірінде бразилиялық БАҚ Рио-де-Жанейро қаласының туристік басқармасы Fox компаниясына қаланың халықаралық беделін зардап еткізгені үшін сот процесін бастауды жоспарлап отырғанын хабарлады. Рио-де-Жанейро туристік басқармасы "Бұл үшін Лизаны кінәла" эпизодында көшедегі қылмыс, адам ұрлау, шалапты үйлер және егеуқұмдар туралы айтылғанын мәлімдеді, бұл шетелдік туристерді қалаға келуден тоқтатады деп ойланды. Туристік басқарма бұл науқанның эпизодтағы қаланың бейнесімен бұзылғанын ескере отырып, ақшаның ысырабы деп санды. Президент Фернандо Энрике Кардосо эпизод "бразилиялық шындықтың бұрмаланған көрінісін тудырды" деді. 2002 жылдың 9 сәуірінде Ұлттық қоғамдық радионың Оңтүстік Америкадағы тілшісі Мартин Касте хабарлағандай, Riotur өкілдері Fox компаниясын сотқа беру туралы мәлімдегеннен кейін, АҚШ-тағы олардың заңгерлері АҚШ Конституциясының бірінші түзетуіне сәйкес, бұл сот процесін жүргізу қиын болады деп айтты, ол сөз бостандығын қорғайды. "Симпсон" сериалының атқарушы продюсері Джеймс Л. Брукс жақын арада мәлімдеме жасап: "Рио-де-Жанейро қаласы мен халқына кешірім сұраймыз. Егер бұл мәселені шешпесе, Гомер Симпсон Fox телеарнасының "Celebrity Boxing" шоуында Бразилия президентімен жұдырыққа түсуге дайын" деді. "Бұл үшін Лизаны кінәла" эпизоды 2002 жылдың желтоқсанында Бразилияда көрсетілген кезде, эпизодтың авторының көзқарасын жауапкершілік емес екенін көрсететін мәлімдеме басталды. Кейінірек "You Don't Have to Live Like a Referee" эпизодында отбасы тағы да Бразилияға саяхат жасайды.