Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Темпе қаласындағы су нысаны, Аризона
Waterbody in Tempe, Arizona
Темпе көлі – Аризона штатының Темпе қаласында, Темпе Буттінің солтүстігінде, үздіріліспен ағатын Тұз өзені мен уақытша Үнді бөгетінің қосылған жерінде орналасқан жасанды, жыл бойы толы су қоймасы. Су қоймасы суының басым бөлігін Колорадо өзенінен Орталық Аризона жобасы арқылы алады. 2010 жылдың 20 шілдесінде бөгеттің батыс жағындағы, көлдегі суды ұстап тұрған бөлігі құлап, Тұз өзеніне су ағылып, көл тартылды.
Tempe Town Lake is an artificial perennial reservoir located just north of Tempe Butte at the confluence of the intermittent Salt River and the ephemeral Indian Bend Wash in Tempe, Arizona, United States. The reservoir receives most of its water from the Colorado River through the Central Arizona Project. On July 20, 2010, a portion of the west side of the dam that contained the water in the lake collapsed, sending a flood of water into the Salt River and draining the lake.
Тарих
1989 жылдың наурыз айында Темпе қаласы 20 жылдан астам уақытты қамтитын экологиялық жерді жоспарлау жұмысының нәтижесінде Рио-Саладоның бас жоспарын қабылдады. Судың сапасы мен қолданылуы, Милл-авеню көпірлері және АСУ демалыс аймақтары зерттелді, сондай-ақ бағдарламалық жұмыстар басталды. Темпе жағажай паркінің жанында өткен негізді қалау рәсімі өзен арнасын құрылыс жұмыстарының басталуын белгіледі. Рио-Саладоның бас жоспарында солтүстік және оңтүстік жағалаулар арасындағы судың үздіксіз ағыны бар қала көлінің тұжырымдамасы көрсетілген. Алдында көл тұжырымдамасына аралдар кірген, бірақ бұл тұжырымдама өзен арнасының су өткізу қабілетіне сәйкес түзетілді. 1995 жылы қала Рио-Саладо жобасымен айналысатын командаға қосымша қызметкерлер тағайындады және өзеннің оңтүстік жағалауында бір шақырымдық велосипед жолының құрылысын бастады. Жол бойында бірнеше жерде көркемдік өнер туындылары орналасқан. Қала Таун-Лейк жобалық есебін бастады, қаржылық мүмкіндіктерді тағы бір рет зерттеді және саябақтардың бөліктері үшін ландшафттық жобаларды аяқтады. Келесі жылы консультант Темпе қалашығындағы көлдің құрылыс жобаларын аяқтады, ал қала көлді қоса алғандағы аумақты Рио-Саладо паркі деп белгіледі. 1997 жылдың 19 наурызында көл құрылысына қатысуға конкурс жарияланды. 12 маусымда қала көл құрылысы бойынша келісімшарттар жасады, ал 8 тамызда негізді қалау рәсімі өтті. 1999 жылдың 2 маусымында Орталық Аризона жобасынан (CAP) су Темпе қалашығындағы көлге ағып кірді, ал 14 шілдеде көл толып бітті деп жарияланды. 7 қарашада Темпе қалашығындағы көл жалпы жұртшылыққа ашылды.
In March 1989, Tempe adopted the Rio Salado Master Plan which represented the culmination of more than 20 years of environmental land planning. Studies of water quality and usage, the Mill Avenue Bridges and ASU recreation ensued and programming began. A groundbreaking ceremony near Tempe Beach Park marked the beginning of construction of the river channelization. The Rio Salado Master Plan showed a Town Lake concept with a continuous body of water between the north and south shores. Previously, the lake concept included islands; this concept was modified to meet the flow capacity of the river channel. In 1995, the city added more staff to the team dedicated to the Rio Salado project and began construction of a mile long bike path along the south bank of the river. The path features public art at a number of spots along the way. The city began the Town Lake design report and completed another financial capacity study and landscape designs for portions of the parks. The next year, the consultant completed construction drawings for the Tempe Town Lake and the city designated of area including the lake as Rio Salado Park. On March 19, 1997, requests for bids were sent out for the lake construction. The city awarded contacts for construction of the lake on June 12, and groundbreaking ceremonies were held on August 8. Water from the Central Arizona Project (CAP) started flowing into Tempe Town Lake on June 2, 1999, and by July 14, the lake was declared full. On November 7, Tempe Town Lake was opened to the public.
Темпе жағажай саябағы
Бастапқыда 1931 жылы салынған Темпе Бич паркі 1999 жылы Таун-Лейк құрылысы аясында толығымен жаңартылды. Парк көлді айналатын 8 шақырымдық (5 миль) велосипед, жүгіру және роликтермен сырғанау жолдарымен байланысады.
Originally built in 1931, Tempe Beach Park was completely renovated in 1999 as part of the construction of Town Lake. The park connects to the 5 mile (8 km) of paths for bicycling, jogging or in line skating that circle the lake.
Іс-шаралар
Тарихи бейсбол алаңы бейсбол, софтбол ойындарымен қатар, ойын-сауық ойындарына да төңкеріліс жасайды. 2002 жылы Темпе Бич паркінде 1,3 миллион долларлық «Сплаш» ойын алаңы ашылды. Ойын алаңы балалардың суда көңіл көтеруіне және су айналымын білуіне мүмкіндік берді, бірақ 2017 жылы жабылды. Су ойын алаңы бойынша ағып өтіп, соңында жиналып, сүзіліп, тазартылып, заманауи жүйе арқылы қайта айналымға түсті. Амфитеатр концерттер мен ашық ауадағы көрмелерге 5000 адамға арналған. Американың қайықтарды жалға беру компаниясы Темпе Бич паркінен өз қайықтарды жалға беру қызметін жүзеге асырады. Аризонадағы қайық жүзу қоры (ASF) арқылы қайық жүзу сабақтары бар, ал ASF, Аризона мемлекеттік университетінің қайық жүзу клубы және Аризона яхт клубы арқылы барлық жастағы адамдар үшін қайық жүзу шаралары қолжетімді. Жеке желкенді қайық иелері өз қайықтарын көлдің солтүстік жағалауындағы Темпе қалалық көл маринасынан желкендеуге шығара алады. Барлық қайық иелері Темпе қаласынан қайықтарына рұқсат алуы керек. Көлде Rio Salado қайық клубы, Аризона мемлекеттік университетінің қайық клубы, Темпе қалалық көлінің қайық клубы және Темпе жасөсперімдер тобы сияқты бірнеше қайық клубтары жаттығулар мен жарыстар өткізеді, сондай-ақ көптеген жеке меншік иелері бар. Барлық қайық иелерінде лицензия болуы тиіс. Аризона аждаһа қайықтар қауымдастығы, Гила аждаһа қайықтар командасы және бірнеше аутригерлік клубтар көлде өздерінің базасын ұстап тұр.
The historic baseball field plays host to baseball and softball games, as well as carnival games. In 2002, the $1.3 million Splash Playground was opened in Tempe Beach Park. The playground was both a way for kids to have fun in the water, and to learn about the water cycle before closing in 2017. The water kept flowing across the playground, where it was eventually collected, filtered, cleaned, and re circulated in a state of the art system. The amphitheater accommodates 5,000 people for concerts or outdoor trade shows. Boat Rentals of America operates its boat concession out of Tempe Beach Park. Sailing classes are available from the Arizona Sailing Foundation (ASF), and sailing activities for all ages are available through ASF, Arizona State University Sailing Club and the Arizona Yacht Club. Private sailboat owners can launch their boats for sailing from the Tempe Town Lake Marina on the north bank of the lake. All boat owners must have permits for their boats from the City of Tempe. Several rowing clubs practice and race on the lake, including Rio Salado Rowing Club, Arizona State University's Rowing Club, Tempe Town Lake Rowing, and Tempe Junior Crew, as well as many private owners. All boat owners must have licenses. The Arizona Dragon Boat Association, the Gila Dragons Dragon Boat Team and several outrigger clubs all have their home on the lake.
Оқиғалар
Темпе Бич паркінде жыл сайынғы шараларға Fiesta Bowl Жаңа жылдық кештік мереке, Circle K Tempe Music Festival, Октоберфест, APS Fantasy of Lights, Тәуелсіздік күні оттық шоуы және AVP Pro Beach Volleyball (2007 жылдан бастап Глендейлде өткізіледі) кіреді. Темпе қалалық көлінде көптеген қайырымдылық акциялары мен шаралар ұйымдастырылады, оның ішінде Аризонадағы ЖҚС-қа қарсы жүріс және 5 км қашықтыққа жүгіру, сондай-ақ Жануарларды құтқару мақсатындағы жүріс. Көлде Темпе халықаралық триатлоны, Life Time Tri және Ironman Arizona Triathlon сияқты бірнеше триатлон жарыстары өтеді. Әр қараша айында Ironman Arizona Triathlon жарысы ұйымдастырылады. Жарыстың 2,4 миль (4 км) жүзу бөлігі Темпе қалалық көлінде өтеді. Жыл бойы ескек есу, желкендік спорт және дракон қайықтарында жарысқа арналған бірнеше регаталар өткізіледі. Сондай-ақ, жыл сайынғы "Ескекшілер триатлоны" бар, ол 4000 метрлік эргаметрмен жаттығу, дене шынықтыру жаттығулары және 5 шақырымдық жүгіруден тұрады.
Annual events at Tempe Beach Park include the Fiesta Bowl New Year's Eve Block Party, Circle K Tempe Music Festival, Oktoberfest, APS Fantasy of Lights, Fourth of July fireworks show, and AVP Pro Beach Volleyball (now held in Glendale as of 2007). There are numerous charity walks and events at Tempe Town Lake, including the AIDS Walk Arizona & 5k Run and the Walk to Save Animals. The lake is the host of multiple triathlon events, including the Tempe International Triathlon, Life Time Tri, and Ironman Arizona Triathlon. The Ironman Arizona Triathlon each November. The 2.4 mile (4 km) swim portion of the race is held in Tempe town lake. Several regattas for rowing, sailing, and dragon boating occur throughout the year. There is also the annual Rowers Triathlon, which consists of a 4,000 meter erg piece, body circuits, and a five kilometer run.
Сипаттама
Көл 1999 жылы өзен төсенішіне орнатылған, суды шектеуге арналған қаушақтағы резеңке бөгеттерді пайдалану арқылы аяқталды. Оның ұзындығы шамамен 3 км, орташа бетінің ауданы және орташа тереңдігі 5 метр, ал жалпы орташа көлемі – . Көлдің ең терең жері 6 метрге жетеді. Бастапқыда көл Орталық Аризона жобасынан сатып алынған сумен толтырылды. Күн сайынғы булану және басқа да су жоғалтулары Аризона жобасынан суды қосымша сатып алу, қайта пайдаланған суды алмасу және ұзақ мерзімді сақтау кредиттері арқылы толықтырылады. Судың сіңіп кетуі дерлік жоқ, себебі жүйе судың барлық бөлігін қайта жинап, көлге қайта соққы береді. Аймақты парк қоршап тұр, сондай-ақ SouthBank, Grigio, Northshore Condominiums, Onyx Tower Condominiums, Rio West, Plaza Del Rio және Hayden Ferry Lakeside сияқты кеңсе және тұрғын үйлердің көп қабатты ғимараттары да бар. Көлде балық аулауға және қайықпен жүзуге рұқсат беріледі (рұқсат алуға және күндізгі жалдауға болады, оларды Темпе қалалық кітапханасынан сатып алуға болады). Көлдің солтүстік жағалауында шағын марина орналасқан. Темпе жағажай паркі жыл сайын өтетін бірнеше ірі шараларға, оның ішінде Темпе қаласының Тәуелсіздік күні тойлаулары мен Темпе музыка фестиваліне үй иесі.
The lake was completed in 1999, using inflatable rubber barriers in the riverbed to confine water within its boundaries. It is nearly 2 mile (3 km) long, with an average surface area of , and an average depth of 16 feet (5 m), for a total average volume of The maximum depth of the lake reaches 19 feet (6 m). The lake was initially filled with of water purchased from the Central Arizona Project. Evaporation and other water losses of per day are compensated through additional purchase of CAP water, exchanges of reclaimed water, and long term storage credits. Seepage losses are virtually nil, thanks to a system that recaptures virtually all seepage and pumps it back into the lake. A park surrounds the area, along with office and residential highrises such as SouthBank, Grigio, Northshore Condominiums, Onyx Tower Condominiums, Rio West, Plaza Del Rio and Hayden Ferry Lakeside. The lake has fishing and boating (by permit and by day rental which can be purchased at the Tempe Public Library). The lake also hosts a small marina on the northern shore. Tempe Beach Park is home to several major annual events including Tempe's yearly Independence Day Celebrations and the Tempe Music Festival.
Балық аулау
Темпе қалашығындағы көл қарашадан ақпанға дейін ай сайын радуга алабұғасымен толықтырылады. Көлде табиғи түрде кездесетін басқа түрлерге үлкен ауызды басс, сары басс, тилапия, сазан, каналдық қосақабақ және көк балық жатады. Көлде балық аулау үшін Аризона штатының балық аулау лицензиясы қажет. Көлдегі барлық моторлы көліктерде төрт тактілі теңіз қозғалтқышы болуы міндетті.
Tempe Town Lake is stocked with rainbow trout on a monthly basis from November to February. Other species found in the lake naturally include largemouth bass, yellow bass, tilapia, carp, channel catfish and bluegill. An Arizona fishing license is required to fish in the lake. All motor vehicles are required to have a four stroke marine engine.
Төтенше жағдайларды ескерту жүйесі
Темпеден жоғарыдағы таулардағы өзенде кенеттен су тасқынынан, қатты желден, найзағайдан, басқа да ауа райының қауіпті жағдайларынан және адам жасаған апаттардан көлді пайдаланушыларды қорғау үшін жедел ескерту жүйесі қажет болды. Жүйе ауа райы туралы ақпаратты, ауа райы сенсорларын, байланыс құралдарын, визуалды ескертулерді, дыбыстық ескертулерді және халыққа білім беруді біріктіреді, бұл көлді пайдаланушыларға жеке қауіпсіздіктерін бағалауға және тиісінше әрекет етуге көмектеседі. Town Lake апаттық ескерту жүйесі (EWS) үш сценарийге негізделген: Бақылау, Ескерту және Эвакуация. Үш темір мұнараның әрқайсысында Whelen сыртқы ескерту сиреналары және ескерту құралы ретінде қолданылатын стробо маяктар орнатылған. Желдің қатты соққан кезде, желдің жылдамдығына сәйкес екі ақ строб шам жарқырайды. Желдің жылдамдығы жоғарылаған сайын, жарқырау жылдамдығы да артады. Егер аймақта найзағай анықталса, сенсор автоматты түрде құлпынай түсті стробты қосады, ал эвакуация жағдайында (яғни ауа райы, табиғи апат, адам жасаған апат, бөгеттің бұзылуы немесе басқа да төтенше жағдайлар) сиреналар тұрақты "дабыл" дыбысымен іске қосылады және қызыл строб шам активтендіріледі. Екеуі де көл қайта ашылғанға дейін қосылып тұрады. Мұнаралардың әрқайсысы күн панельдеріне жалғастырылған тізбек арқылы тұрақты токпен қуаттанады. Бұл жүйе 1999 жылдың қараша айынан бері жұмыс істеп келеді және жаңбыр маусымында және түрлі төтенше жағдайларда, соның ішінде 2010 жылғы бөгет бұзылуы мен 2020 жылғы көл үстіндегі көпірдегі пойыздың жолдан шығуы кезінде көлді қауіпсіз сақтап келді.
To keep users of the lake safe from flash floods on the river in the mountains upstream of Tempe, high winds, lightning, other severe weather and man made disasters, an emergency warning system was needed. The system combines weather information, weather sensors, communications equipment, visual warnings, audible warnings, and public education to help lake users assess their personal safety and respond accordingly. The Town Lake emergency warning system (EWS) is based on three scenarios; Watch, Warning, and Evacuation. Each of the three steel towers contains Whelen outdoor warning sirens and strobe beacons used as a warning medium. Under high wind conditions, two white strobes will flash in accordance with wind speed. The higher the wind speed, the faster the flash. If lightning is detected in the area, a sensor automatically activates a amber colored strobe, and in the event of evacuation (i. e. weather, natural disaster, man made disaster, dam break, or other emergencies), the sirens roar in the steady "alert" tone and the red strobe is activated. Both remain active until the lake is re opened. Each of the towers is powered by DC voltage, through a series of attached solar panels. The system has been in operation since November 1999 and has successfully kept the lake safe during monsoon season and various emergencies, including the 2010 dam break and the 2020 train derailment on a bridge over the lake.
Дамбаның бұзылуы
2010 жылғы 20 шілдеде сағат 21:45 шамасында батыс жағындағы қабылдамалы бөгеттің бір бөлігі жарылып, су әдетте құрғақ болатын Тұз өзенінің арнасына дейін тарады. Көл бірден тартыла бастады. Жедел жәрдем қызметкерлері дереу аумақты тазалауға кірісті, ал көлдегі дабыл сиреналары бірнеше минут ішінде естіле бастады. Келесі күні таңға дейін көлдің шамамен үштен екі бөлігі суын жоғалтты. Бөгеттің бұзылуынан көлдің кейбір аймақтарында су деңгейі үш футтан (шамамен 90 см) төмендеді, ал көлдің орташа тереңдігі шамамен 16 фут (5 метр) құрады. Қалалық шенеуніктер көлді 1 қарашаға дейін қайта ашуды күтіп отырғанын және егер көл сол уақытқа дейін ашылса, бөгеттің құлауының экономикалық салдары "айтарлықтай жеңіл" болады деп мәлімдеді. Қалалық әкімдік қалған екі бөліктің орнына жаңалары жеткізілгенін және оларды мүмкіндігінше тезірек орнатуға кірісетінін хабарлады. Бұзылған бөліктің жаңасы тамыздың ортасында Темпе қаласына жеткізілді. Қала көлді қайта толтыру үшін уақытша бөгет салды, ал содан кейін солтүстік бөлігі ауыстырылды. Бөгеттің бұзылуынан уақытша тірі қалған және көл төселіндегі шағын су тобырларында қалған балықтардың бір бөлігі 23 шілдеде Темпе өнер орталығының тұрақ орнындағы 6 футтық (2 метрлік) аллигаторға жем ретінде берілді. Көлден алынған балықтардың көп бөлігі 2005 жылдан бері аллигатордың тұратын «Феникс герпетологиялық қоғамының» басқа тұрғындарына берілуі тиіс еді. 2010 жылғы 8 қазанда SRP бригадалары көлді сумен толтыру жұмыстарын бастады. Көлді толтыру үшін қолданылған су Феникс аймағынан шығысқа қарай орналасқан Рузвельт көлінен Тұз өзенінің су сақтағыштары арқылы жеткізілді. Темпе шенеуніктері көл толыққандықтан, өздеріне бөлінген судың бір бөлігін пайдалануды жөн көрді. Бұл әдіс қалаға CAP арқылы Колорадо өзенінің суын пайдалануға қарағанда жүздеген мың доллар үнемдеді. Шамамен екі жарым аптадан кейін, 2010 жылғы 26 қазанда көлдегі сумен қамтамасыз ету жұмыстары қалпына келтірілді.
At approximately 9:45 pm MST on July 20, 2010, one section of the inflatable dam on the west end burst, thus releasing water up to into the normally dry Salt River bed. The lake began draining immediately. Emergency workers rushed to clear the area and the lake's outdoor warning sirens started wailing, both within minutes. By the next morning the lake had lost about three fourths of its normal water. The dam breach left some areas of the lake with three feet of water or less; the average lake depth is about 16 feet (5 m). City officials indicated that they expected to reopen the lake by November 1, and that if the lake was reopened by then, the dam collapse's economic impact would be "fairly light." The city indicated that replacements for two of the remaining bladders had already been delivered and would be installed as soon as possible. The replacement for the failed section was delivered to Tempe by the middle of August. The city built a cofferdam to allow the lake to be refilled while the northernmost bladder was replaced at a later date. Some of the fish that had temporarily survived the dam break and were left stranded in shallow pools of water in the lake bed were scooped out and fed to a captive 6 feet (2 m) alligator in the parking lot of the Tempe Center for the Arts on Friday, July 23. Most of the fish removed from the lake were to be fed to other denizens of the Phoenix Herpetological Society, where the alligator has lived since 2005. On October 8, 2010, SRP crews began refilling the lake. Water used to refill the lake was brought down the Salt River reservoir system from Roosevelt Lake east of the Phoenix area. Tempe officials chose to use a portion of their allotment of Lake water since the Lake was filled to capacity at the time. This method saved the city hundreds of thousands of dollars versus the alternative of filling it with Colorado River water from the CAP. After about two and a half weeks, the lake was reopened for normal water activities on October 26, 2010.
Судың елеулі шығарылуы
Феникс қаласындағы Тұзды өзеннің арнасы көбінесе құрғақ немесе тамшылап ағады, өзен суы толығымен жоғарыдағы ауыл шаруашылығы және басқа да қажеттерге бағытталған. Темпе қалалық көлі жасанды құрылыстар мен табиғи өзен төсегін пайдаланып құрылғандықтан, өзеннің өтуіне мүмкіндік беру үшін көлді шектеуші қаушақта бөгеттерді су тасқыны кезеңінде төмендету қажет. Көлдің суы бірнеше рет босатылды, себебі қатты жаңбыр немесе қысқы қардың еруінен өзен деңгейі көтерілді. 2004 жылдың 31 желтоқсанында шығыс бөгеті құрылысы аяқталғаннан бері алғаш рет төмендетілді. Тұзды өзеннің су жиналатын алабындағы қатты жаңбырлар Тұзды өзенге секунд сайын суды босатуды қажет етті. Бөгеттер максималды ағынды қабылдауға арналған. Қосымша босатулар 2005 жылдың ақпанында, 2008 жылдың қаңтарында және 2009 жылдың ақпанында орын алды.
The Salt River bed in the Phoenix metropolitan area is often either dry or flowing to a trickle, with the river's water being entirely diverted to agricultural and other uses upriver. Since Tempe Town Lake uses artificial structures and the natural riverbed to form the lake, the inflatable dams confining the lake must be lowered in periods of high runoff to permit the passage of the Salt River itself. The lake has released water on multiple occasions as the river levels rise normally due to heavy rain or winter snow runoff. On December 31, 2004, the eastern dam was lowered for the first time since its construction. Heavy rains in the Salt River watershed required the release of of water per second into the Salt River. The dams are designed to handle a maximum flow of Additional releases occurred in February 2005, January 2008, and February 2009.
Темпе қаласындағы көл көпірі
Valley Metro Light Rail жобасы 2005 жылдың бірінші тоқсанында Темпе қалашығындағы көпірдің (T. Y. Lin International жобалаған) құрылысын бастады. Көпірдің ең маңызды бөліктерінің аяқталуын тойлау мақсатында жарықтандыру рәсімі 2006 жылдың 9 желтоқсанында APS Fantasy of Lights Boat Parade кезінде өтті. Жоба 2008 жылдың 27 желтоқсанында аяқталды, сол күні жеңіл рельстік жол желісі ресми түрде халыққа ашылды. Қараңғы түскен кезде пойыз жоғарыдан өтетін сайын іске қосылатын LED шамдар дисплейі көлге түрлі-түсті жарықтарды шашыратып, көпірдің түнгі сұлулығын арттырады.
The Valley Metro Light Rail project began building this bridge (designed by T. Y. Lin International) over Tempe Town Lake, starting in the first quarter of 2005. The lighting ceremony for the bridge, which was the celebration for the completion of the most important parts of the bridge, was held on Saturday, December 9, 2006 during the APS Fantasy of Lights Boat Parade. The project was completed as of December 27, 2008, when the light rail line was officially opened to the public. The LED light display that occurs each time a train passes overhead at dark casts varying colors onto the lake, increasing the aesthetic quality of the bridge at night.