Кіріспе

Astral Oil Works – жарық беруге арналған майға маманданған, Бруклинде (Нью-Йорк) орналасқан американдық мұнай компаниясы. Astral Oil – шамдарда қолданылатын, жоғары сапалы керосин, ол салыстырмалы түрде қауіпсіз екенімен белгілі. 1860 жылдардың ортасында Пратт Пенсильвания штатының батысында Чарльз Эллис және Генри Х. Роджерс есімді екі жас кәсіпкермен танысты, кейіннен олардың кішкентай Wamsutta мұнай өңдеу зауытының болашақ өнімдерін белгіленген бағаға сатып алды. Пратт бұрын Эллистен Массачусетс штатының Фэрхейвен қаласында кит майын сатып алған және 1861 жылдан бастап Роджерспен Пенсильвания мұнай өрістерінде бизнеспен айналысқан. Мұнай өрістерінде бес жыл жұмыс істегеннен кейін, 1866 жылы Пратт Роджерсті Бруклиндегі өзінің бизнесіне келуге шақырды. 1866 жылдан бастап Бруклиндегі мұнай өңдеу зауытында сегіз жыл жұмыс істеген Роджерс, «Нью-Йорк Таймс» газетінің мәліметінше, «алғаш рет нафтаны шикі мұнайдан сәтті бөліп алатын механизмді ойлап тапты. Бұл өнертабыс 1909 жылдан бері нафта мен оның ұқсас өнімдерін пайдаланудағы барлық жұмыстарға жол ашты, сонымен қатар, бұрынғыға қарағанда қалдық мұнайды қолдануды әлдеқайда қауіпсіз етті, себебі оның ұшқыш құрауы алынып тасталған еді». Роджерс бірте-бірте шеберден менеджерге, содан кейін Пратттың Astral Oil мұнай өңдеу зауытының бастығына дейін өсті. Пратт ақыры Роджерске бизнесте үлес берді. 1867 жылы Генри Роджерс серіктес ретінде Чарльз Пратт және компания фирмасын құрды. 1869 жылы Пратт «Pratt’s Astral Oil» сауда белгісін тіркеді. Metropolitan Board of Health президенті 25 тамыздағы отырыста бірнеше күн ішінде жіберілген қате үшін кешірім сұрады, себебі зерттеу барысында қауіпсіз емес деп танылған DEVOE патенттелген мұнайы болды, ал «Astral» майы талданбаған еді. Бұл қатеге DEVOE & PRATT фирмасы таратылғандықтан себеп болды, нәтижесінде әртүрлі серіктестер әртүрлі патенттелген майды бірдей қаптамаға салып, «Фултон көшесіндегі көршілес дүкендерде сатты».

1870-ші жылдар: Астрал майы брендінің таралуы

Бұрын кит майынан алынатын жарық беретін майды өндіруге маманданған «Астрал» мұнай зауытының керосин өңдеу зауытының өнімдері 19 ғасырдың аяғында бүкіл әлемге танымал болды. Компания жарнамасында «Тибеттің қасиетті шамдары «Астрал» майымен жанылады» деген ұран қолданылған. 1870 жылдың қыркүйегінде «Астрал» майы Америка институтының жәрмеңкесінде көрсетілді, ал 108 Фултон көшесінде «жарық беретін майлардың тамаша үлгілері» қойылды. 1871 жылдың 30 тамызында Лонг-Айлендте 200 адамнан тұратын Пратттің «Астрал» майы күзетшілері ұйымдастырылды. Машина бөлімінен Уолтер мырза капитан болып сайланды, ал көптеген жұмысшылар Хантерс-Пойнттағы Пратт мекемесінде жұмыс істеді. 1873 жылдың 26 қаңтарында, шамамен сағат 10-да Пратттің «Астрал» мұнай зауытында (Солтүстік 12-ші және Солтүстік 13-ші көшелермен шектелген және Бірінші көшеден өзенге дейін созылған) үлкен өрт шықты, ғимараттан жалынның биік спиральді бағаналары көтерілді, олардың биіктігі елу футқа жетті. Ол кезде Пратт 250-ге жуық жігіт пен ер адамды жұмысқа алған, олардың ішінде буып-түйгіш үйдегі және қорап фабрикасындағы жұмысшылар да болды. Мұнай өңдеу зауытында жұмыс істегендердің саны аз болды. Өрт салдарынан ешкім қаза болған жоқ.

1874-1883: Standard Oil және кәсіподақтардың бұзылуы

Чарльз Пратт және Компания (астральдық мұнайды қоса алғанда) 1874 жылы Джон Д. Рокфеллердің Standard Oil Trust-ына қосылды. Рокфеллерлер 1874 жылы Пратттың компаниясын сатып алғанда, Пратт пен Роджерс Standard Oil компаниясының басшылығымен жұмыс істей бастады, онда Роджерс бірнеше басқару лауазымдарын иеленді.

1884-1890 жылдар: Өсу, өрт және сот процестері

1884 жылдың соңына қарай Пратттің Уильямсбургтегі жаңа "Астраль" мұнай зауыты Солтүстік Уильямсбургтегі Бруклиннің шығыс ауданындағы Бушвик сағасында орналасқан еді. Мұнай компаниясының бас ғимараты Бірінші көшеден Солтүстік Он екінші көшеден Солтүстік Он үшінші көшеге дейін, "кварталдың еніне" дейін шамамен 300 футқа созылған. Солтүстік 12-ші көшедегі резервуарда екі нафта резервуарынан алау көтеріліп, әрқайсысында 2500 баррель нафта болды. Содан кейін өрт тарады. 1885 жылдың 22 қаңтарында Нью-Йорк штатындағы "Пратт" өндіріс компаниясы Пенсильвания штатының Питтсбург округінің АҚШ округтік сотында "Оил-Сити"дегі "Астраль" мұнай өңдеу компаниясына қарсы шағымдама берді. "Пратт" өндіріс компаниясы "Астраль" терминінің мұнайға қатысты олардың тауарлық белгісі екенін мәлімдеді. 1886 жылдың сәуір айында "Пратт" өндіріс компаниясы "Астраль" мұнай өңдеу компаниясын, Limited, тазартылған мұнайды таңбалау үшін "Астраль майы" сөздерін пайдалануын тоқтатуға сотқа берді. Сот істі қараудан бас тартты. 1885–1886 жылдары "Астраль" мұнай зауытының қызметкерлері үшін қолжетімді тұрғын үй ретінде салынған "Астраль" пәтерлері – үш қабатты дөңгелек аркасы бар, Queen Anne стиліндегі үлкен кірпіш және терракотадан тұратын ғимарат.

1900-1920: Standard Oil компаниясының толық игеруі

1905 жылғы 11 қарашада Роджерс үш сағат бойы Уолтер И. Баджердің кеңсесінде, Биржа ғимаратында куәлік берді. Ол Cadwallader M. Raymond және B. F. Greenough мүлкі, оның өзі және басқа Standard Oil операторларына қарсы 50 миллион долларлық сотқа қатысты куәлік берді. Мүлік, Роджерстің бірнеше жыл бұрын Роджерс пен Праттқа патент құқығын бергендігін мойындауына байланысты, капитан Greenough келісімшарт бойынша авторлық төлемдерді қайтаруға тырысты, бұл керосин майын жарылғыш емес еткен болатын. Пратт Пратт институтын құрып, оны қаржыландырды. Шерман монополияға қарсы заңы бойынша 1911 жылы Standard Oil Trust 34 компанияға бөлінді. 1919 жылы 20 акр жерді алып жатқан Standard Oil компаниясының Бруклиндегі мұнай өңдеу зауыты өртеніп кетті, бұл жерді тазалау және сақтандыру ақысын алу үшін жасалған қасақана әрекет болуы мүмкін.